Saltar ao contido

Lingua inuinnaqtun

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Lingua inuinnaqtun
 Instancia de
lingua
dialecto Editar o valor en Wikidata
 Subclase de
lingua inuvialuktun
inuktitut do oeste do Canadá Editar o valor en Wikidata
Características
 Alfabeto
alfabeto latino Editar o valor en Wikidata
 Tipoloxía lingüística
lingua aglutinante Editar o valor en Wikidata
 Dialecto de
lingua inuvialuktun Editar o valor en Wikidata
 Estado de lingua da UNESCO
en perigo
Clasificación lingüística
linguaxe humana
↳ linguas esquimo-aleutianas
↳ linguas inuit-yupik
↳ linguas inuit
↳ lingua inuvialuktun Editar o valor en Wikidata
Cifras e dimensións
 Número de falantes
   1.310 (2016) Editar o valor en Wikidata
Localización
 Orixinario de
Territorios do Noroeste
Nunavut Editar o valor en Wikidata
 País
Canadá Editar o valor en Wikidata
 Mapas
Mapa de distribución
Códigos e identificadores
Freebase/m/02w36s Editar o valor en Wikidata
Wikidata

A lingua inuinnaqtun (en inuinnaqtun: ᐃᓄᐃᓐᓇᖅᑐᓐ) é unha lingua inuit falada no Canadá. Fálase no ártico central canadense. Está moi relacionado co inuktitut, e algúns estudosos, como Richard Condon, cren que o inuinnaqtun está máis apropiadamente clasificado como un dialecto do inuktitut.[1] O goberno de Nunavut recoñece o inuinnaqtun como lingua oficial ademais do inuktitut, e en ocasións denomínase inuktut.[2][3] Tamén se fala nos Territorios do Noroeste e é recoñecido como lingua oficial do territorio ademais do inuvialuktun e o inuktitut.[4] O inuinnaqtun está clasificado como "definitivamente en perigo" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.[5]

Uso

[editar | editar a fonte]

Segundo o censo de 2016, o inuinnaqtun tiña 1.310 falantes.[6] Fálase principalmente nas comunidades de Cambridge Bay, Kugluktuk e Gjoa Haven na rexión de Kitikmeot de Nunavut. Fóra de Nunavut, fálase na aldea de Ulukhaktok, nos Territorios do Noroeste,[7] onde tamén se coñece como kangiryuarmiutun, formando parte da lingua inuvialuktun.[8] Escríbese usando o alfabeto latino[9] agás en Gjoa Haven, onde se usa o silabario inuktitut (como para a variedade natsilingmiutut).

Vocabulario e frases en inuinnaqtun

[editar | editar a fonte]
Sinal de Stop, "Nutqarrit" en inuinnaqtun.
GalegoInuinnaqtunPronuncia
AdeusIlaanilu/ilaːnilu/
Bo díaUblaami/ublaːmi/
Como estás?Qanuritpin/qanuɢitpin/
Estou benNaammaktunga/naːmːaktuŋa/
Estou ben (2)Nakuyunga/nakujuŋa/
E ti?Ilvittauq/ilvitːauq/
Que fas?Huliyutin?/hulijutin/
Que vas facer?Huliniaqpin?/huliniaqpin/
Non vou facer nadaHuliniahuanngittunga/huliniahuaŋːitːuŋa/
QuérotePiqpagiyagin/piqpaɡijaɡin/
Non o seiNauna/nauna/
SiIi/iː/
NonImannaq/imanːaq/
Quen es?Kinauvin?/kinauvin/
De onde es?Namirmiutauyutin?/namiɢmiutaujutin/
Onde estás?Namiitunga?/namiːtuŋa/
Quen é?Kina taamna?/kina taːmna/
Onde está a tenda?Nauk niuvirvik?/nauk niuviɢvik/
Canto custa?Una qaffitaalauyuk?/una qafːitaːlaujuk/
Tes un teléfono?Talafuutiqaqtutin?/talafuːtiqaqtutin/
Tes unha cámara?Piksaliutiqaqtutin?/piksaliutiqaqtutin/
Podes cortar isto?Una pilakaalaaqtan?/una pilakaːlaːqtan/
Apetéceche dar unha volta?Pihuuyarumayutin?/pihuːjaɢumajutin/
Isto está benUna pinniqtuq/una pinːiqtuq/
Vou traballarHavagiarniaqpunga/havaɡiaɢniaqpuŋa/
Voume para a casa agoraAngilrauniaqpunga/aŋilɢauniaqpuŋa/
Teño fameKaagliqpunga/kaːɡliqpuŋa/
Necesito axuda (axúdame)Ikayullannga/ikajulːaŋːa/
GústanmeAliagiyatka taapkua/aliagijakta /taːpkua/
Véxote mañáAqaguttauq/aqaɡutːauq/
Chámome...Atira.../atiɢa/
Teño unha fillaPaniqaqpunga/paniqaqpuŋa/
Teño un filloIrniqaqpunga/iɢniqaqpuŋa/
GrazasQuana/quana/
Grazas (2)Quanaqqutin/quanaqːutin/
Moitas grazasQuanaqpiaqqutin/quanaqpiaqːutin/
De nadaIlaali/Ilaːli/
Pódoche preguntar algo?Apirillaglagin?/apiɢilːaɡlaɡin/
UnAtauhiq/atauhiq/
DousMalruuk/malɢuːk/
TresPingahut/piŋahut/
CatroHitaman/hitaman/
CincoTalliman/talːiman/
CoiteloHavik/havik/
GarfoKapuraut/kapuɢaut/
CullerAluut/aluːt/
PratoAkkiutaq/akːiutaq/
CuncaQallut/qalːut/
Iso é todo!Taima!/taima/

Notas

[editar | editar a fonte]
  1. ↑ Condon, Richard; Ogina, Julia (1996). "Foreword". The Northern Copper Inuit. University of Toronto Press/University of Oklahoma Press. pp. xix. ISBN 0-8020-0849-6. Consultado o 9 de febreiro de 2011. ...the majority of Holman residents speak the central Arctic dialect, Inuinnaqtun...
  2. ↑ Official Languages Act, S.Nu. 2008, c. 10, s. 3(1) con Inuit Language Protection Act, S.Nu. 2008, c. 17, s. 1(2).
  3. ↑ "We Speak Inuktut". Arquivado dende o orixinal o 16 de agosto de 2023. Consultado o 27 de febreiro de 2021.
  4. ↑ Official Languages Act, RSNWT 1988, c. O-1, s. 4 na súa versión de 2003; PWNHC: Official Languages of the Northwest Territories Arquivado 2021-10-19 en Wayback Machine.
  5. ↑ Moseley, Christopher e Nicolas, Alexandre. "Atlas of the world's languages in danger". unesdoc.unesco.org. Consultado o 14 de marzo de 2025.
  6. ↑ "Census in Brief: The Aboriginal languages of First Nations people, Métis and Inuit". www12.statcan.gc.ca (en inglés). 25 de outubro de 2017. Consultado o 12 de novembro de 2017.
  7. ↑ "Let's Speak Inuinnaqtun - About Us". Consultado o 27 de febreiro de 2021.
  8. ↑ Inuvialuit Cultural Centre: Inuvialuit Digital Library – Language Resources
  9. ↑ CBC Original Voices: Inuinnaqtun

Véxase tamén

[editar | editar a fonte]

Outros artigos

[editar | editar a fonte]
Obtido de «https://gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Lingua_inuinnaqtun&oldid=7181157»