Lehendakari

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Iñigo Urkullu, elixido lehendakari en 2012.

O Eusko Jaurlaritzako Lehendakari (en galego: Presidente do Goberno Vasco), coñecido simplemente como lehendakari, é a máis alta representación do Goberno Vasco. A súa sede e oficina institucional é a lehendakaritza (presidencia), situada en Vitoria, xunto á súa residencia oficial, o pazo de Ajuria Enea.

En éuscaro a palabra lehendakari é sinónimo de "presidente" (significa literalmente "primeiro responsable") e pode facer referencia tamén ao presidente do Goberno de Navarra, o presidente do Parlamento de Navarra ou os presidentes de diversas institucións tanto públicas como privadas. Non obstante, fóra dos territorios euscaldúns, coñécese como lehendakari ao presidente do Goberno Vasco.

"Lehendakari"[editar | editar a fonte]

Con anterioridade ó establecemento da ortografía oficial do éuscaro nos anos 1970, a grafía empregada era Euzko Jaurlaritzaren Lehendakari. Tanto jaurlaritza como lehendakari son neoloxismos en éuscaro. Foron creados por membros do Partido Nacionalista Vasco.

Os termos xenéricos en éuscaro para "presidente" son lehendakari(a)[1] ou presidente(a).[2] En éuscaro, resérvase o neoloxismo "jaurlaritza" para o Goberno Vasco.

Lista de presidentes do País Vasco[editar | editar a fonte]

José Antonio Aguirre foi o primeiro lehendakari da Rexión Autónoma do País Vasco, pero Francisco Franco Bahamonde suspendeu o estatuto de autonomía de 1936, así como os concertos económicos de Biscaia e Guipúscoa, por consideralas «provincias traidoras». Así a todo, si mantivo os seus similares en Álava e a Navarra que actualmente forma parte España xunto coa comunidade autónoma do País Vasco.

Tanto Aguirre como Leizaola empregaron o título de lehendakari, Ramón Rubial foi coñecido como Presidente do Consello Xeral Vasco, a partir de Garaikoetxea vense empregando a forma lehendakari tanto en éuscaro como en castelán.

Goberno de Euzkadi (Segunda República e exilio) (1936-1978)[editar | editar a fonte]

Consello Xeral Vasco (1978-1980)[editar | editar a fonte]

Goberno Vasco (dende 1980)[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Véxase a entrada lehendakari do Diccionario General Vasco.
  2. Véxase, por exemplo, a entrada «presidente» do dicionario Zehazki (dicionario castelán-vasco dirixido polo académico da lingua vasca Ibon Sarasola).