Lebna Dengel

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Lebna Dengel
Cristofano dell’Altissimo, Portrait of Lebnä-Dengel. c. 1552-1568.jpg
Nacemento1496
 Debre Damo
Falecemento2 de setembro de 1540
 Debre Damo
Ocupaciónpolítico
PaiNa'od
FillosMenas of Ethiopia e Gelawdewos
editar datos en Wikidata ]

Dawit II (ge'ez ዳዊት dāwīt), tamén coñecido como Wanag Segad (wanag sagad, 'ante quen os leóns inclínanse') e aínda máis polo seu nome de nacemento Lebna Dengel (ge'ez ልብነ ድንግል libna dingil), nado en 1501 e finado o 2 de setembro de 1540, foi o nəgusä nägäst (1508–1540) de Etiopía. Membro da dinastía salomónica, foi o fillo do emperador Na'od e Raíña Na'od Mogasa. A importante vitoria sobre Mahfuz, líder de Adal, pode que dese a Dawit o título de Wanag Segad, que combina termos ge'ez e harari.[1]

Comezos do reinado[editar | editar a fonte]

Malia ter máis de setenta anos, a emperatriz nai Eleni comezou a actuar como rexente do seu "bisnetastro" até 1516, cando tivo a mairoría de idade. Durante este tempo, ela foi consciente de que os estados musulmáns veciños recibían asistencia doutros países musulmáns máis grandes, como o Imperio otomán. Eleni procurou neutralizar esta vantaxe despachando ao armenio Mateo a Portugal para pedir asistencia. Con todo, a resposta portuguesa non chegou a Etiopía senón moito máis tarde, cando unha embaixada encabezada por Rodrigo de Lima chegou a Massawa o 9 de abril de 1520. tras atravesar as montañas de Etiopía, non chegaron ao campamento de Dawit até o 19 de outubro daquel ano. Francisco Álvares proporciónanos unha descrición do emperador:

En idade, complexión, e estatura, é un home novo, non moi negro. A súa complexión podería ser castaña ou baia, dunha cor non moi escura; é un home de moita crianza, de estatura mediana; dixeron que tiña vinte e tres anos de idade, e así parece; o rostro é redondo, os ollos grandes, a nariz alta no medio e a súa barba comeza a crecer. En presenza e estado parece totalmente o gran señor que é.[2]

Dawit emboscara e matara ao Emir Mahfuz de Adal en 1517. Por esa mesma época unha frota portuguesa atacou Zeila, un forte musulmán, e queimouno . En 1523, Dawit fixo unha campaña entre o pobo gurage preto do lago Zway. Contemporáneos concluíron que a ameaza musulmá á Etiopía finalmente acabara, por iso, cando a misión diplomática de Portugal finalmente chegou, Dawit negou que Mateo tivera autoridade para negociar tratados, ignorando os consellos de Eleni. Despois dunha estadía de seis anos, os portugueses finalmente partiron e deixaron atrás unha clase gobernante que cría ter firmemente o control da situación. Como Paul B. Henze observa: "Eles estaban enganados."[3]

Guerra etíope-Adal[editar | editar a fonte]

Coa morte do sultán Abu Bakr en 1520, un imán novo Ahmad ibn Ibrahim al-Ghazi consolidou o seu control no Sultanato de Adal, e fixo o seu candidato, Umar Din, sultán, entón empezou unha campaña para extinguir o Imperio de Etiopía. O imán cruzou o río Awash e entrou Fatagar en 1528, saqueando e queimando a cidade de Badeqe antes de que Dawit puidese chegar co seu exército. O imán comezou a retirarse e cruzou o Samara, un afluente do Awash. Os seguidores do imán estaban acostumados a facer incursións "lóstrego" en territorio etíope, atacando rapidamente e volvendo axiña; non tiñan experiencia en batallas campais, e o imán Ahmed Gragn tivo que afrontar numerosas desercións.[4] O Emperador Dawit alcanzou as forzas do imán Ahmad Gragn e entraron en batalla o 7 ou 9 de marzo de 1529 en Shimbra Kure, mais non puido destruír o exército do imán. Aínda que no fora unha vitoria clara para o imán, esta batalla probou aos seguidores do imán que podían loitar contra o exército etíope.

O imán Ahmad Gragn pasou os seguintes dous anos preocupado máis aló do Awash, mais regresou para atacar Etiopía en 1531, onde dispersou o exército baixo o xeneral Eslamu disparando o primeiro canón no Corno de África. Dawit foi forzado a retirarse ás montañas de Etiopía e fortificar os pasos a Bet Amhara ("a Casa de Amhara"), deixando os territorios do leste e do sur baixo a protección do seu xeneral Wasan Sagad. Con todo, Wasan Sagad morreu preto do Monte Busat mentres loitaba contra Ura'i Utman o 29 xullo (5 de nahase de 1524 no calendario etíope) e o seu exército dispersouse. O imán sorprendeu o emperador na Batalla de Amba Sel o 27 de outubro, onde o emperador case foi capturado, un revés, segundo R.S. Whiteway, que deixou Lebna Dengel en "ningunha posición para ofrecer unha batalla campal aos seus inimigos."[5] Os seguidores do imán caeron sobre Bet Amhara, saqueando cada igrexa que atoparon, incluíndo Mekane Selassie, Atronsa Maryam, Debre Nagwadgwad e Ganata Giyorgis. O emperador Dawit retrocedeu tras o río Abay á seguranza relativa de Gojjam. Só o fracaso dos musulmáns en capturar a fortificación real en Amba Geshen atrasounos.

Nas campañas seguintes, os seguidores de Ahmad destruíron igrexas, mosteiros e converteron cristiáns a punta de lanza. En abril de 1533, Ahmad unha vez máis reuniu as súas tropas en Debre Berhan para conquistar -ou polo menos devastar- as rexións do norte de Tigray, Begemder, e Gojjam.

Tanto Etiopía como Dawit padeceron moito estas agresións. O mosteiro de Debre Libanos foi queimado, e os establecementos das illas do Lago Tana foron saqueados.[6][7] O fillo maior de Dawit, Fiqtor, foi matado en Zara, en Wag, por un tenente de Ahmad o 7 de abril de 1537; outro fillo, Menas, foi capturado o 19 de maio de 1539 e despois enviado a Iemen. Amba Geshen caeu noutra agresión en xaneiro de 1540, e os prisioneiros reais foron enterrados onde morreran, cos seus gardas e o tesouro real saqueado. Durante os anos que viviu como un proscrito no seu propio reino, Dawit veu á procura da sabedoría da raíña Eleni para conseguir axuda externa, en Europa, e para pedila unha vez máis enviou João Bermudes, quen chegara a Etiopía con Rodrigo de Lima. Con todo, esta axuda, baixo a forma de Cristóvão da Gama e a súa tropa de 400 elixidos, non chegou a Etiopía ata despois que Dawit morrera en batalla preto de Debre Damo, o 2 de setembro de 1540. O historiador etíope Taddesse Tamrat escribe, "A ocupación musulmá das montañas cristás baixo Ahmad Gragn durou pouco máis que dez anos, entre 1531 e 1543. Mais a cantidade de destrución ocasionada nestes anos só pódese estimar en séculos."[8]

Dise que Yaqob, un dos fillos máis novos de Dawit II, ficou detrás para esconderse na provincia de Menz, en Shewa. O neto de Yaqob, Susenyos, derrotou os seus varios segundos curmáns en 1604 para devir emperador e iniciou a liña Gondar da dinastía Solomónica.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Emmanuel Kwaku Akyeampong, Henry Louis Gates, Dictionary of African Biography, Volume 4
  2. Francisco Alvarez, The Prester John of the Indies translated by C.F. Beckingham and G.W.B. Huntingford (Cambridge: Hakluyt Society, 1961), p. 304.
  3. Paul B. Henze, Layers of Time, A History of Ethiopia (New York: Palgrave, 2000), p. 85.
  4. As described by Sihab ad-Din Ahmad bin 'Abd al-Qader, Futuh al-Habasa: The conquest of Ethiopia, translated by Paul Lester Stenhouse with annotations by Richard Pankhurst (Hollywood: Tsehai, 2003), pp. 68-70
  5. R.S. Whiteway, The Portuguese Expedition to Abyssinia in 1541-1543, 1902 (Nendeln, Liechtenstein: Kraus Reprint Limited, 1967), p. xxxvi.
  6. Futuh, pp. 186-193.
  7. Futuh, pp. 381-384.
  8. Taddesse Tamrat, Church and State in Ethiopia (1270 - 1527) (Oxford: Clarendon Press, 1972), p. 301.