Klaus Hasselmann
Klaus Ferdinand Hasselmann, nado en Hamburgo o 25 de outubro de 1931, é un climatólogo, meteorólogo e oceanógrafo alemán. De 1975 a 1999 foi director no Max-Planck-Institut für Meteorologie en Hamburgo. No ano 2021 foi galardoado co Premio Nobel de Física xunto con Syukuro Manabe e Giorgio Parisi.[1]
Traxectoria
[editar | editar a fonte]Hasselmann naceu en 1931 en Hamburgo. O seu pai foi o economista, publicista e editor Erwin Hasselmann, quen desde os anos 1920 se implicara politicamente a favor do Partido Socialdemócrata de Alemaña (SPD) na República de Weimar. Como perseguido político do réxime nazi, o seu pai emigrou coa familia en 1934 ao Reino Unido, onde tras a chegada recibiron apoio dos cuáqueros e o seu pai comezou a traballar como xornalista. Klaus Hasselmann medrou en Welwyn Garden City en círculos de refuxiados e emigrantes xudeo-alemáns e regresou tras un exame final (Cambridge Higher School Certificate) en agosto de 1949 á entón Alemaña dividida a Hamburgo. El describiu o inglés como a súa primeira lingua materna. En 1949/50 realizou un práctico de enxeñaría mecánica na empresa Menck & Hambrock en Hamburgo.
De 1950 a 1955 Hasselmann estudou física e matemáticas na Universidade de Hamburgo, obtendo o diploma en física en 1955 baixo a dirección do mecánico de fluídos Karl Wieghardt, cun traballo de fin de carreira sobre turbulencia, e doutorouse entre 1955 e 1957 no Max-Planck-Institut für Strömungsforschung con Walter Tollmien na Universidade de Göttingen coa tese Über eine Methode zur Bestimmung der Reflexion und Brechung von Stoßfronten und von beliebigen Wellen kleiner Wellenlängen an der Trennungsfläche zweier Medien. Foi asistente científico de Karl Wieghardt no Instituto de Construción Naval da Universidade de Hamburgo (1957–1961) e asistente, máis tarde Profesor Asociado, no Institute for Geophysics and Planetary Physics e no Scripps Institution of Oceanography da Universidade de California, San Diego en La Jolla (1961–1964). En febreiro de 1963 habilitouse na Universidade de Hamburgo e foi docente na universidade hamburguense.
Desde 1966 Hasselmann foi profesor e posteriormente director do Instituto de Xeofísica e Física Planetaria da Universidade de Hamburgo, así como en 1967/68 profesor visitante no University College da University of Cambridge. Foi xefe de departamento e profesor na Universidade de Hamburgo (1969–1972) e ocupou simultaneamente a Doherty Professur na Woods Hole Oceanographic Institution en Massachusetts (1970–1972). En 1972 foi nomeado profesor ordinario de Xeofísica Teórica e posteriormente director do Instituto de Xeofísica da Universidade de Hamburgo. De 1975 a novembro de 1999 foi director no Max-Planck-Institut für Meteorologie en Hamburgo e de 1988 a 1999 director científico do Centro Alemán de Cálculo Climático en Hamburgo. Entre os seus doutorandos estivo Mojib Latif. Desde 1957 estaba casado coa matemática Susanne Hasselmann-Barthe (1936–2023)[2], antiga científica no Max-Planck-Institut für Meteorologie, e ten tres fillos,[3], entre eles a viróloga Dorothee Holm-von Laer.
Obra
[editar | editar a fonte]Hasselmann investigou nos anos 1960 tamén as interaccións estocásticas non lineais de ondas oceánicas (e doutros fenómenos de ondas en xeofísica), que tratou mediante teoría de perturbacións coa metodoloxía dos diagramas de Feynman.[4] Desenvolveu en 1976 un modelo climático estocástico (modelo de Hasselmann), no que flutuacións aleatorias, de maneira similar ao movemento browniano (e descritas mediante a ecuación de Langevin ou extensións), explican a variabilidade do clima.
No ámbito do quecemento global foi o autor con maior número de referencias por publicación entre 1991 e agosto de 2001. Achegou numerosas contribucións relevantes á investigación climática.[5] Entre outras cousas, desenvolveu métodos científicos para identificar as “pegadas dixitais” de fenómenos naturais e da actividade humana no sistema climático. Estes métodos foron utilizados posteriormente para demostrar o quecemento global causado principalmente polas emisións antropoxénicas de dióxido de carbono.[6] A súa publicación On the signal-to-noise problem in atmospheric response studies (1979) considérase un paso decisivo na demostración da influencia humana no cambio climático.[7] O climatólogo Benjamin D. Santer afirmou que o traballo estaba “moi por diante do seu tempo”, ata o punto de que inicialmente non o entendera. A idea central desta investigación, inspirada no procesamento de sinais, era que os climatólogos, como os enxeñeiros de telecomunicacións, deben distinguir entre o sinal e o ruído nos datos: os efectos externos (como actividade solar, volcáns ou emisións humanas) fronte á variabilidade interna do sistema climático. Aínda que estes métodos xa existían, eran pouco coñecidos na climatoloxía.[5]
Hasselmann tamén contribuíu á elaboración dos primeiro, segundo e terceiro informe de avaliación do IPCC.[8]
Tamén traballou en modelos económicos. Nos anos 1990 desenvolveu, inspirado polos estudos de ondas non lineais, un modelo de partículas elementais denominado “modelo Metron”, como solitóns en teorías de Kaluza-Klein, no que a mecánica cuántica se interpreta deterministamente como unha teoría de variables ocultas.[9] En 2021 afirmou que seguía parcialmente activo como físico e que consideraba a busca dunha “teoría do todo” unha tarefa vital. Nunha entrevista dixo: “Non son un entusiasta da física cuántica coa súa abordaxe abstracta… quero devolver unha verdade obxectiva á física”.[10]
Conxuntamente con Syukuro Manabe foille concedido o Premio Nobel de Física de 2021 “por achegas fundamentais ao entendemento de sistemas físicos complexos”, especialmente polo modelado climático da Terra, a análise cuantitativa das variacións e a predición do quecemento global. Compartiu a metade do premio, mentres que a outra metade foi para Giorgio Parisi.[6]
Advertencias sobre o cambio climático
[editar | editar a fonte]Segundo o propio Hasselmann, xa a mediados dos anos 1970 tiña claro que o cambio climático era de orixe humana. Xa nos anos 1980 advertiu do quecemento global e das súas consecuencias. En 1988 afirmou:
"En 30 a 100 anos, dependendo da cantidade de combustibles fósiles que consumamos, producirase un cambio climático moi significativo. As zonas climáticas desprazaranse, a distribución das precipitacións cambiará. Xa non se poderá falar de resultados aleatorios. Hai que ser conscientes de que entramos nunha situación sen retorno. Debemos empregar o petróleo e o carbón con moderación, pois o dióxido de carbono é esencial no efecto invernadoiro."
El tamén eloxiou o movemento climático de Fridays for Future polo seu labor na loita contra o cambio climático. Considerou positivo que Fridays for Future conseguise atopar unha maneira de dirixirse á opinión pública e así lograr algo que, ata entón, non conseguiran os científicos. As preocupacións da xente nova serían, á luz dos efectos xa observados do quecemento global, plenamente xustificadas. Porén, mantíñase optimista respecto a que sería posible reducir as emisións de gases de efecto invernadoiro e substituílas por fontes de enerxía naturais. O uso das enerxías renovables xa era coñecido desde hai tempo.[11] Grazas a Fridays for Future, as súas investigacións volveron ser de actualidade. Ademais, eloxiou a activista climática Greta Thunberg. Thunberg conseguira “facer consciente ao público a importancia do cambio climático con todos os seus perigos”.[10]
Nunha entrevista xunto con Luisa Neubauer no xornal Die Zeit, defendeu a idea de que o progreso tecnolóxico pode permitir superar a crise climática. A humanidade só tería que “pasar dos combustibles fósiles ás enerxías renovables, do petróleo, o carbón e o gas á enerxía solar, eólica e ao hidróxeno”. Isto sería tecnicamente relativamente sinxelo e mostraba optimismo porque estas tecnoloxías xa resultaban competitivas economicamente, sendo agora máis baratas ca as enerxías fósiles.[12]
Premios e distincións
[editar | editar a fonte]1963: Carl Christiansen Commemorative Award
1964: Medalla James B. Macelwane da American Geophysical Union
1970: Premio de Física da Academia de Ciencias de Göttingen
1971: Medalla Sverdrup da American Meteorological Society
1981: Belfotop-Eurosense Award of the Remote Sensing Society
1990: Robertson Memorial Lecture Award da National Academy of Sciences
1990: Premio de apoio do Premio Körber para a Ciencia Europea, xunto co seu grupo de investigación
1993: Nansen Polar Bear Award, Bergen, Noruega
1994: Oceanography Award da Society for Underwater Technology, Portland, Reino Unido
1996: Oceanology International Lifetime Achievement Award
1996: Premio Italgas per la Ricerca e l’Innovazione
1996: Medalla de Ouro Symons da Royal Meteorological Society
1998: Premio Ambiental da Fundación Federal Alemá para o Medio Ambiente
1999: Anel Karl Küpfmüller da Universidade Técnica de Darmstadt
2000: Doutor honoris causa da University of East Anglia
2002: Medalla Vilhelm Bjerknes da European Geosciences Union
2005: Medalla de honra da Universidade de Alcalá (España)
2007: Achievement Award, International Meetings in Statistical Climatology, Pequín
2009: Premio Fundación BBVA Fronteiras do Coñecemento
2021: Premio Nobel de Física
2022: Inscrición no Libro de Ouro de Hamburgo
2022: Gran Cruz da Orde do Mérito da República Federal de Alemaña con estrela.
Membresías en sociedades científicas
[editar | editar a fonte]Membro estranxeiro da Real Academia Sueca das Ciencias.
Membro honorario da European Geosciences Union
Membro da Academia Europea de Ciencias e Artes
Membro honorario da Royal Meteorological Society
Membro (Fellow) da American Geophysical Union
Membro da Sociedade Meteorolóxica Alemá
Membro da Gesellschaft für Angewandte Mathematik und Mechanik
Membro da Academia Europaea (1988)
Membro e cofundador do Global Climate Forum
Notas
[editar | editar a fonte]- ↑ [(https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2021/hasselmann/facts/) Klaus Hasselmann Facts] nobelprize.org, do 5 de outubro de 2021
- ↑ Frau Susanne Hasselmann-Barthe am 20 de xuño de 2023 falecida, necrolóxica en Hamburger Abendblatt do 1 de xullo de 2023
- ↑ Nobelpreisträger Hasselmann: Früher Mahner, zeit.de, 5 de outubro de 2021
- ↑ Hasselmann: Feynman diagrams and interaction rules of wave-wave scattering processes. In: Reviews of Geophysics, Vol. 4, No. 1, 1966, pp. 1–32
- 1 2 Naomi Oreskes, Erik M. Conway: Die Machiavellis der Wissenschaft (orixinal: Merchants of Doubt...), Weinheim 2014, p. 250.
- 1 2 Press release: The Nobel Prize in Physics 2021, nobelprize.org
- ↑ B.D. Santer et al.: Celebrating the anniversary of three key events in climate change science. In: Nature Climate Change, 9, 2019, pp. 180–182, doi:10.1038/s41558-019-0424-x
- ↑ News comment attributable to the Chair of IPCC Hoesung Lee. IPCC, 6 de outubro de 2021.
- ↑ The metron model: Elements of a unified deterministic theory of fields and particles. MPI Report 172, Hamburg 1995, arXiv:quant-ph/9606033
- 1 2 Hier war es uns zu bayerisch, Münchner Merkur, 9 de outubro de 2021.
- ↑ Physik-Nobelpreisträger Hasselmann aus Hamburg. In: Die Zeit, 5 de outubro de 2021. Consultado o 6 de outubro de 2021.
- ↑ Kriegen wir das hin?. In: Die Zeit, 31 de outubro de 2021. Consultado o 20 de xaneiro de 2023.
Véxase tamén
[editar | editar a fonte]Ligazóns externas
[editar | editar a fonte]- Klaus Hasselmann no catálogo de profesores da Universidade de Hamburgo
- Entrevista con Klaus Hasselmann o 15 de febreiro de 2006, GKSS-Forschungszentrum
- O “pegada humana” no ruído meteorolóxico, páxina da Max-Planck-Gesellschaft
- Christopher Schrader: “Que hoxe saibamos que o cambio climático é antropoxénico débese a Klaus Hasselmann”, RiffReporter, 5 de outubro de 2021
- WDR 5 (Westdeutscher Rundfunk) Erlebte Geschichten: Klaus Hasselmann, climatólogo e Nobel de Física
| Control de autoridades |
|
|---|
