José Artigas

José Artigas

Biografía
Nacemento	19 de xuño de 1764 Montevideo
Morte	23 de setembro de 1850 (86 anos) Paraguai
Lugar de sepultura	Artigas Mausoleum (en)
Actividade
Ocupación	político, militar, oficial
Carreira militar
Lealdade	Provincias Unidas do Río da Prata
Rango militar	xeneral
Participou no conflito	guerras de independencia hispanoamericanas Batalha de Carumbé (pt) Battle of Arapey (en) Batalha de Las Piedras (1811) (pt) Invasões Britânicas (pt) Primeira campanha cisplatina (pt) Guerra contra Artigas (pt) Guerras Civis Argentinas (pt)
Familia
Cónxuxe	Melchora Cuenca (1815–) Rafaela Villagrán (1805–1810) Rosalía Rafaela Villagrán
Parella	Isabel Sánchez Velásquez Clara Gómez Alonso
Nai	Francisca Antonia Arnal
Irmáns	Manuel Francisco Artigas
Descrito pola fonte	Grande Enciclopedia Soviética 1969-1978, (sec:Артигас Хосе Хервасио) Enciclopedia soviética armenia, volume 2, (p.148)

José Gervasio Artigas, nado en Montevideo, Vicerreinado do Perú, o 19 de xuño de 1764 e finado en Quinta Ybyray, Asunción do Paraguai, o 23 de setembro de 1850, foi un político, militar e estadista riopratense que liderou a Revolución Oriental, actuou durante a Guerra da Independencia das Provincias Unidas do Río da Prata e destacouse por ser o heraldo do federalismo no que hoxe son Uruguai e Arxentina.

Recibiu os títulos de «Jefe de los Orientales» e «Protector de los Pueblos Libres».

Polas súas actuacións, é lembrado en ambas as marxes do Río da Prata. En Uruguai é o heroe nacional e o máximo prócer do proceso independentista, e é considerado o Pai da Patria. Na Arxentina houbo un proceso de revisionismo sobre a figura de Artigas, a partir do cal se lle recoñece tamén como prócer da independencia nacional.

Traxectoria

José Artigas tivo unha actuación destacada nas Guerras de independencia hispanoamericanas e no predominio das ideas republicanas sobre as monárquicas. Loitou sucesivamente contra o Imperio español e o Reino Unido de Portugal, Brasil e Algarve e contra os unitarios das Provincias Unidas do Río da Prata, tanto de Buenos Aires como de Montevideo.

Primeiro monumento erixido en honra a José Artigas, San José de Mayo, Uruguai.

Artigas era oriental, entendéndose como tal ao habitante da Banda Oriental das Provincias Unidas do Río da Prata, composta polo que actualmente é Uruguai e por parte do actual estado brasileiro de Río Grande do Sur. De maneira directa, as súas loitas orientáronse á conformación da liga Federal, organizada estritamente sobre os principios da república e do federalismo. Á liga Federal uníronse, ademais da Provincia Oriental, as provincias de Córdoba, Correntes, Entre Ríos, Santa Fe e os pobos de Misións baixo o control de Andresito Guazurarí, todas elas parte actual da República Arxentina, por entón as Provincias Unidas do Río da Prata.

A súa defensa da autonomía federal das provincias contribuíu de maneira indirecta á independencia de España dos territorios que conformaron a liga Federal. En 1828, ao concluír a Guerra do Brasil, parte da Provincia Oriental —o norte mantívose en poder brasileiro— transformouse nun estado independente do resto das provincias arxentinas xurdindo o Estado Oriental do Uruguai. É dicir que Artigas xamais considerou á Banda Oriental como país independente, nin nunca a chamou Uruguai.

Véxase tamén

Bibliografía

• Blanco Acevedo, Pablo. El federalismo de Artigas y la independencia nacional. 
• Caetano, Gerardo; Ribeiro, Ana (2015). Tierras, reglamento y revolución. Reflexiones a doscientos años del reglamento artiguista de 1815. Montevideo: Planeta. p. 626. 
• Demicheli, Alberto. Origen federal argentino. 
• Fernández, Ariosto. El éxodo del Pueblo Oriental - 1811. 
• González Núñez, Gabriel; Aguirre, Alicia (2019). Me llamo José Gervasio y así me hice jefe de los orientales. Montevideo: Altea. ISBN 9789974899124. 
• López, Vicente Fidel (1913). Historia de la República Argentina. 
• Luna, Félix (1969). Los caudillos. Buenos Aires: Álvarez. 
• Méndez Vives, Enrique. Historia uruguaya. 
• Nahum, Benjamín. Manual de historia del Uruguay 1830-1903. 
• Pérez, Joaquín. Artigas y San Martín. 
• Rosa, José María (1954). Artigas. 
• Traibel, José María. Breviario artiguista. 
• Zabalza, Jorge (2019). La leyenda insurgente. Ediciones de la Estaca. ISBN 9789974946071. Arquivado dende o orixinal o 13 de decembro de 2019. Consultado o 13 de decembro de 2019. 
• Zorrilla de San Martín, Juan (1963). La epopeya de Artigas. 

Ligazóns externas

• Arquivo Artigas. BIBLIOTECA NACIONAL URUGUAI. TOMOS 1 a 36.

• José Artigas "Protector dos pobos libres"

• "Artigas da Selva". Clases sociais na Fronteira. Carlos Maggi.

---

Este artigo sobre historia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.  Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.

---