Hércules separa os montes Calpe e Abyla

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura

Hércules separa os montes Calpe e Abyla
Hércules separa los montes Calpe y Abyla, por Zurbarán.jpg
ArtistaFrancisco de Zurbarán
Data1634
TécnicaÓleo sobre lienzo
Dimensións136 cm × 167 cm
LocalizaciónMuseo do Prado (Madrid, España España)

Hércules separa os montes Calpe e Abyla é unha pintura ao óleo de 1634 realizada polo pintor español Francisco de Zurbarán. Atópase exposta na sala 26a de o Museo do Prado en Madrid, procedente da antiga Colección Real do Palacio do Bo Retiro.[1]

Descrición[editar | editar a fonte]

A pintura representa ao heroe grego Hércules, que se atopa no centro da composición realizando un gran esforzo tratando de mover dous cantiis. Móstrase de pé espido coas pernas abertas e lixeiramente flexionadas, o torso e a cabeza están inclinados cara adiante. As mans sosteñen dúas pezas de metal, adheridas ás rocas cortadas que tenta separar o heroe. Entre ambos os peñascos e detrás do personaxe, obsérvase unha pequena parte do mar.

A composición desta pintura está centralizada na esforzada acción do heroe, o cal cun difícil escorzo do que non se atopou referencia visual anterior e que, igual que sucede co resto das obras que compoñen a serie, foi pensado para ser visto desde abaixo.[2] Son especialmente interesantes as solucións pictóricas achegadas polo pintor para resolver as distintas zonas da obra. O autor aboceta de forma moi simple as rocas e o fondo marítimo, e realiza este último mediante pequenas pinceladas máis empastadas. No corpo de Hércules, atópase a cor en densidades diferentes que serven para mostrar a coherencia anatómica a este complicado escorzo.

Temática[editar | editar a fonte]

A escena desta pintura recolle unha das obras da serie que lle foi encargada a Zurbarán para decorar o Salón de Reinos do Palacio do Bo Retiro. A serie mitolóxica debía representar Os doce traballos de Hércules. Ao ser inventariados sen nome de autor, non se atribuíu a súa completa autoría até o ano 1945, grazas á documentación atopada onde se recollía o pago a Zurbaran «por dez cadros dos traballos de Hércules».[2]

No testamento de Carlos II o tema rexístrase erróneamente como un «Hércules sostendo a bóveda celeste» -cando Hércules foi Atlante do mundo-, e o historiador Elías Tormo en 1911, identificou o episodio como o da separación de Calpe (Peñón de Xibraltar) e Abyla (Monte Hacho, en Ceuta), un tema practicamente inexistente para os autores do mundo clásico, como sinalou Rosa López Torrijos. Esta estudiosa rexeita a interpretación de Tormo por considerar que soamente Séneca fixo referencia ao episodio, sen ter repercusión algunha nos autores españois, máis atentos a relatar a colocación das dúas soadas columnas, co episodio Non plus ultra, que cambiaría logo Carlos I, grazas aos seus territorios ultramarinos, por divísaa Plus ultra.[3] Lembra López Torrijos que, segundo textos como a Historia general de España do pai Mariana, as columnas eran en realidade dúas peñascos que serviron para estreitar o paso de auga entre o Atlántico e o Mediterráneo. Profundando nesta idea, a mesma autora sinala a actitude de Hércules neste lenzo, tirando para si das empuñaduras, reflectindo a actitude de achegar os dous peñascos; unha observación que parece convincente e que reforzaría a visión do monarca español como cohesionador e non separador de terras e reinos. Con todo Baltasar de Victoria, unha década antes da realización desta serie, citou expresamente o episodio da separación dos montes. Tanto na narración de Mariana como na de Victoria, faise referencia á relación de Hércules con España e a creación de divísaa dos Austrias, o que xustificaría a inclusión do episodio no ciclo dos traballos e a súa especial marca hispánica. As columnas de Hércules son tamén utilizadas polas cidades de Cádiz e Melilla e no emblema de Andalucía así como no escudo de armas de España.[2]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Mis Museos (ed.). "Hércules separa los montes Calpe y Abyla". Consultado o 28 de cuño de 2016. 
  2. 2,0 2,1 2,2 Walker Vadillo, Mónica Ann. Centro Virtual Cervantes, ed. "Hércules separa los montes Calpe y Abyla". Consultado o 28 de cuño de 2016. 
  3. Marie, Tanner (1993). The Last Descendant of Aeneas: The Hapsburgs and the Mythic Image of the Emperor. Yale University. p. 113. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Ruiz, L. (2005). El Palacio del Rey Planeta. Felipe IV y el Buen Retiro,. Museo Nacional do Prado. ISBN 9788484800835.