Gran Barreira de Coral

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar para a navegação Saltar para a pesquisa
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Gran Barreira de Coral
Barriere-Riff.jpg
Imaxe satélite dunha parte da gran barreira de coral (NASA)
Blue Linckia Starfish.JPG
Estrela de mar na Gran Barreira de Coral
Patrimonio da Humanidade - UNESCO
País Australia
Localización Queensland
Tipo Ntural
Criterios vii, viii, ix, x
Inscrición 1981 (V sesión)
Rexión da UNESCO Asia e Oceanía
Identificador 154

A Gran Barreira de Coral (en inglés Great Barrier Reef) é o máis grande arrecife coralino do mundo[1][2] composto por máis de 2.900 arrecifes individuais[3] e 900 illas nunha franxa de máis de 3.000 quilómetros sobre unha área de aproximadamente 348.000 quilómetros cadrados[4][5]. O arrecife está situado no mar do Coral, ao longo da costa do estado de Queensland no nordés de Australia.

A Gran Barreira de Coral pódese ver desde o espazo exterior e é a estrutura máis grande do mundo feita por organismos vivos.[6] A estrutura do arrecife está composta por miles de millóns de pequenos organismos coñecidos como pólipos de coral.[7] Pódense atopar máis de 400 especies de coral, algunhas microscópicas e outros que chegan aos 2 metros de anchura. Nas marxes externas do arrecife formanse especies viscosas con capacidade de resistir os embates das ondas, en cambio as delicadas variedades lanceoladas deben gorecerse nas augas máis tranquilas. As formas son variadas: abanico, cúpula, cornos, flor, etc. As cores oscilan entre tons rosados, fucsia, amarelos, azuis e verdes.

As augas da Gran Barreira de Coral son temperadas e soportan unha gran variedade de vida e foron seleccionadas como Patrimonio da Humanidade en 1981.[1][2] Entre os arrecifes atópanse máis de 1.500 especies de peixes e crustáceos. A CNN clasificouna como unha de as sete marabillas naturales do mundo,[8] A Queensland National Trust considerouna unha icona estatal de Queensland.[9]

Boa parte do arrecife está protexido polo Parque mariño da Gran Barreira de Coral (Great Barrier Reef Marina Park), que axuda a limitar o impacto do uso humano, como a sobrepesca e o turismo. Outras ameaza ambientais sobre o arrecife e o seu ecosistema inclúen a calidade das augas dos ríos que desembocan nel, o cambio climático acompañado por unha masivo branqueamento do coral, e brotes cíclicos da estrela de mar Acanthaster planci que se come o coral e estao destruíndo en enormes cantidades. Segundo un estudo publicado en outubro de 2012 pola revista científica Proceedings of the National Academy of Sciences, o arrecife perdeu máis da metade da súa cuberta de coral desde 1985.[10]

A Gran Barreira de Coral foi coñecida e utilizada polos aborixes australianos e polos insulares do estreito de Torres, e é unha parte importante da cultura e espiritualidade dos grupos locais. O arrecife é un destino moi popular para os turistas, especialmente nas illas Whitsunday e nas zonas da Rexión de Cairns. O turismo é unha actividade económica importante para a rexión, xerando máis de 3 mil millóns de AU$ ao ano.[11]

Xeoloxía e xeografía[editar | editar a fonte]

A Gran Barreira de Coral esténdese desde o estreito de Torres (entre Bramble Cay, a illa máis setentrional, e a costa sur de Papúa Nova Guinea ) ao norte da pasaxe sen nome que hai entre a illa Lady Elliot (a súa illa máis meridional) e a illa Fraser ao sur. A illa Lady Elliot está situada en 1.915 km ao sueste de Bramble Cay.[12]

A teoría da tectónica de placas indica que Australia se move cara ao norte a unha velocidade de 7 cm por ano, desde a Era cenozoica.[13][14] Australia Oriental experimentou un período de elevación tectónica, facendo que a deriva continental movese Queensland 400 km cara ao interior. Neste período, Queensland experimentou erupcións volcánicas con importantes fluxos de basalto.[15] Algúns destes afloramentos graníticos convertéronse en grandes illas.[16] Tras a formación da lagoa do mar do Coral, os arrecifes coralinos empezaron a crecer no seu interior, ata fai aproximadamente 25 millóns de anos. O norte de Queensland tiña aínda augas tépedas, pero no sur dos trópicos era demasiado fría para o desenvolvemento de coral.[17]

A historia do desenvolvemento da Gran Barreira de Coral é complexa; despois de que Queensland se desprazase cara a augas tropicais, a historia está influída, en gran parte, por como fluctúan os arrecifes (crecen e retroceden) cos cambios do nivel do mar.[18] Poden aumentar nun diámetro de entre 1 a 3 centímetros por ano, e crecer verticalmente desde 1 a 25 centímetros por ano; con todo, limítanse a crecer por encima dunha profundidade de 150  metros debido á súa necesidade de luz solar e así mesmo non poden crecer por encima do nivel do mar.[19] Cando Queensland moveuse cara a augas tropicais fai 24 millóns de anos, creceron algúns corais,[20] pero desenvolveuse rapidamente unha sedimentación con erosión da Grande Cordilleira Divisoria; creando deltas fluviais, sedimentos peláxicos e turbiditas, que eran condicións inapropiadas para o crecemento do coral. Fai 10 millóns de anos, o nivel do mar baixou significativamente, o que permitiu máis sedimentación. Fai aproximadamente 400.000 anos houbo un período interglacial especialmente cálido con crecidas do nivel do mar e ata 4 graos de diferenza de temperatura.[21]

A illa de Heron, un atol de coral no sur da Gran Barreira

A terra que formaba o substrato da barreira actual era unha costa plana formada por sedimentos erosionados das montañas australianas con algúns outeiros grandes, algúns dos cales son restos dos antigos arrecifes[22] ou volcáns[16].[14] O Centro de Investigación do Arrecife, ou Cooperative Research Centre, atopou depósitos de esqueletos coralinos que datan de fai medio millón de anos.[23] O GBRMPA considera esta primeira proba para suxerir que a estrutura completa de arrecifes ten 600.000  anos de antigüidade.[24] Segundo o Great Barrier Reef Marine Park Authority, as actuais estruturas de arrecifes vivos estima que empezaron a crecer ás plataformas máis antigas fai uns 20.000  anos. [24] O Australian Institute of Marine Science coincide e sitúa o inicio do crecemento do arrecife no período da Last Glacial Maximum. A ao redor desta época, o nivel do mar era 120  metros máis baixo que hoxe.[22] Desde fai 20.000  anos ata fai 6.000  anos, o nivel do mar aumentou constantemente. Como aumentaba, os corais podían ser máis altos que os cerros da chaira costeira. Pero fai uns 13.000  anos, o nivel do mar estaba 60  metros máis baixo que actualmente, e os corais empezaban a crecer ao redor dos outeiros da chaira costeira, que era, entón illas continentais. Pero ao aumentar o nivel do mar, a maioría das illas continentais se mergullaron. Os corais puideron entón crecer por encima dos outeiros, formando os actuais atols e arrecifes. O nivel do mar na Gran Barreira de Coral non subiu significativamente nos últimos 6.000  anos.[22] O CRC Reef Research Centre estimou a idade das actuais estruturas de entre 6.000 e 8.000 de anos. [23] Os restos dunha antiga barreira de arrecifes similar á Gran Barreira de Coral pódense atopar en Kimberley, unha rexión ao norte de Australia Occidental.[25] O Great Barrier Reef World Heritage Area dividense en 70 biorexións,[26] dos cales 30 son biorrexións de arrecifes,[27] Na parte norte da Gran Barreira de Coral fórmanse arrecifes de cinta e arrecifes deltaicos; estas estruturas non se atopan no resto do sistema da Gran Barreira.[23] Non hai atols ao sistema,[28] e os arrecifes xunto a terra firme son pouco frecuentes.[14] Os arrecifes de costa atópanse amplamente distribuídos, pero son máis comúns cara a pártea sur da Gran Barreira de Coral, xunto ás grandes illas, por exemplo, as Illas Whitsunday. Tamén se atopan arrecifes de lagoa en pártea sur da Gran Barreira de Coral, pero atopamos algúns máis cara ao norte, na costa de Princess Charlotte Bay. Os arrecifes Cresentics son a forma máis común de arrecife na parte central do sistema da Gran Barreira de Coral, rodeando por exemplo os arrecifes da Illa Lizard. Os arrecifes Cresentic tamén se atopan no extremo norte do Parque Mariño da Gran Barreira de Coral, e os Arrecifes Swain (20-22 graos sur). Os arrecifes plans atópanse na partes norte e sur da Gran Barreira de Coral, preto do Cabo York, Princess Charlotte Bay e Cairns. A maioría das illas do arrecife atópanse na zona de arrecife plans.[29]

Historia e características[editar | editar a fonte]

O primeiro explorador europeo que divisou a Gran Barreira de Coral foi o capitán James Cook na súa viaxe de 1768. Cook descubriu o arrecife cando encallou nel o 11 de xuño de 1770. Unha grande parte do arrecife está protexida polo Great Barrier Reef Marina Park. Mais está tamén en perigo a causa da contaminación mariña, o aquencemento climático e mais a pesca. Debido á súa vasta biodiversidade, as súas augas claras e mornas e á súa grande acesibilidade, o arrecife é un destino moi popular entre os submarinistas.

A grande barreira de coral é chamada ás veces o máis grande animal vivo do mundo; en realidade está constituída por numerosas colonias de corais.

Ameazas medioambientais[editar | editar a fonte]

Imaxe de satélite da zona da Gran Barreira de Coral adxacente ás áreas costeiras de Airlie Beach e Mackay en Queensland.

A ameaza máis significativa para o futuro da grande barreira de coral e doutros ecosistemas tropicais é o quecemento global. Varias das especies de corais da grande barreira viven actualmente no límite superior de tolerancia á temperatura, como demostran os embranquecementos de corais dos veráns de 1998 e 2002. Baixo o efecto das augas que fican demasiado quentes durante excesivo tempo, os corais expelen os seus responsábeis da fotosíntese e perden as súas cores, deixando á vista os seus esqueletos brancos, e morren pouco despois.

As temperaturas globais acrecidas provocan treboadas tropicais máis violentas. Estes últimos anos, os restos agricolas (e produtos fitosanitarios), particularmente provenientes das explotacións de cana de azucre, teñen tido un impacto significativo. A medra do esvaimento e embranquecemento do coral teñen destruído longos sectores do arrecife.

As estrelas de mar Acantastar púrpura (Acantastar Planci) son predadores dos corais. Cando o sistema do arrecife non está en equilibrio, as poboacións de estrelas de mar poden aumentar perigosamente. Estas últimas décadas, varios sectores populares do arrecife teñen sido severemente danados polos seus ataques.

O número de visitantes do arrecife é en si mesmo un problema. Os sectores populares coma Green Island teñen sufrido danos considerábeis polos turistas.

A partir do 1 de xullo 2004, a pesca será prohibida dentro dun terzo da grande barreira de coral. Só o 4% da superficie estaba afectada pola prohibición de pescar. O ministerio australiano do medio ambiente afirma que a prohibición afectará principalmente aos pescadores de crustáceos.

Foto aérea da Gran Barreira de Coral.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. 1,0 1,1 UNEP World Conservation Monitoring Centre (1980). Department del Patrimoni Mediambiental, ed. "Protected Areas and World Heritage - Great Barrier Reef World Heritage Area". Consultado o 14 de marzo de 2009. 
  2. 2,0 2,1 "The Great Barrier Reef World Heritage Values". Consultado o 3 de setembro de 2008. 
  3. A Gran Barreira, con 348.000 km de superfície, ten 2,900 arrecifes. Con todo, isto non inclúe os arrecifes do estreito de Torres, que se calcula nunha área de 37.000 quilómetros e cuns 750 arrecifes. (Hopley et al 2007, p.1)
  4. Fodor's. "Guia de viatges de la Gran Barrera de Corall". Consultado o 8 de agosto de 2006. 
  5. Department of the Environment and Heritage. "Review of the Great Barrier Reef Marine Park Act 1975". Consultado o 2 de novembro de 2006. 
  6. Sarah Belfield (8 febreiro do 2002). Geoscience Australia (Australian Government), ed. "Great Barrier Reef: no buried treasure" (en inglés). Consultado o 1e deagosto do 2017. 
  7. Sharon Guynup (4 de setembro do 2000). Science World, ed. "Australia's Great Barrier REEF" (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 2012-07-08. Consultado o 13 de agosto do 2017. 
  8. CNN (11 de novembro de 1997). "The Seven Natural Wonders of the World". Arquivado dende o orixinal o 21 de xullo de 2006. Consultado o 17 de setembro do 2017. 
  9. National Trust Queensland. "Queensland Icons". Arquivado dende o orixinal o 19 de setembro de 2006. Consultado o 17 de outubro de 2006. 
  10. Eilperin, Juliet (1 de outubro 2012). The Washington Post, ed. "Great Barrier Reef has lost half its corals since 1985, new study says". Consultado o 1 de outubro de 2012. 
  11. Access Economics Pty Ltd (2005). "Measuring the economic and financial value of the Great Barrier Reef Marine Park" (PDF). Consultado o 20 de agosto do 2017. 
  12. Great Barrier Reef Marine Park Authority, ed. (setembro 2004). "Great Barrier Reef General Reference Map" (PDF) (en inglés). Consultado o 16 de setembro do 2017. 
  13. Davies, P.J., Symonds, P.A., Feary, D.A., Pigram, C.J. (1987). "Horizontal plate motion: a key allocyclic factor in the evolution of the Great Barrier Reef". Science 238 (4834): 1697–1700. Bibcode:1987Sci...238.1697D. doi:10.1126/science.238.4834.1697. 
  14. 14,0 14,1 14,2 Hopley, David; Smithers, Scott G.; Parnell, Kevin E. (2007). La geomorfologia de la Gran Barrera de Corall: desenvolupament, diversitat, i canvi. Cambridge : Cambridge University Press. p. 18. ISBN 0521853028. 
  15. Hopley, p. 19
  16. 16,0 16,1 Hopley, p. 26
  17. Hopley, p. 27
  18. Hopley, David; Smithers, Scott G.; Parnell, Kevin E. (2007). La geomorfologia de la Gran Barrera de Corall: desenvolupament, diversitat, i canvi. Cambridge : Cambridge University Press. pp. 27–28. ISBN 0521853028. 
  19. MSN Encarta (2006). Gran Barrera de Corall. Consultado o 11 decembro 2006. 
  20. Hopley, David; Smithers, Scott G.; Parnell, Kevin E. (2007). La geomorfologia de la Gran Barrera de Corall: desenvolupament, diversitat, i canvi. Cambridge : Cambridge University Press. p. 29. ISBN 0521853028. 
  21. Hopley, David; Smithers, Scott G.; Parnell, Kevin E. (2007). La geomorfologia de la Gran Barrera de Corall: desenvolupament, diversitat, i canvi. Cambridge : Cambridge University Press. p. 37. ISBN 0521853028. 
  22. 22,0 22,1 22,2 Tobin, Barry (1998, revisión 2003). Australian Institute of Marine Science, ed. "Com es va formar la Gran Barrera de Corall". Consultado o 22 novembre 2006. 
  23. 23,0 23,1 23,2 CRC Reef Research Centre Ltd. "The Cooperative Research Centre for the Great Barrier Reef World Heritage Area". Consultado o 28 maig 2006.  Carácter salto de liña en |título= na posición 59 (Axuda)
  24. 24,0 24,1 Great Barrier Reef Marine Park Authority (2006). "A "big picture" view of the Great Barrier Reef" (PDF). Reef Facts for Tour Guides. Consultado o 18 xuño 2007. 
  25. Western Australia's Department of Environment and Conservation (2007). "The Devonian 'Great Barrier Reef'". Consultado o 12 de marzo de 2007. 
  26. Great Barrier Reef Marine Park Authority. "Representative Areas in the Marine Park". Arquivado dende o orixinal o 28 setembro 2007. 
  27. Great Barrier Marine Park Authority. "Protecting the Bioregions of the Great Barrier Reef" (PDF). 
  28. Hopley, David; Smithers, Scott G.; Parnell, Kevin E. (2007). La geomorfologia de la Gran Barrera de Corall: desenvolupament, diversitat, i canvi. Cambridge : Cambridge University Press. p. 7. ISBN 0521853028. 
  29. Hopley, David; Smithers, Scott G.; Parnell, Kevin E. (2007). La geomorfologia de la Gran Barrera de Corall: desenvolupament, diversitat, i canvi. Cambridge : Cambridge University Press. pp. 158–160. ISBN 0521853028. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]