Ned Maddrell: Diferenzas entre revisións

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Contido eliminado Contido engadido
m Substitución auto
Elisardojm (conversa | contribucións)
arranxiños
Liña 1: Liña 1:
'''Edward "Ned" Maddrell''' ([[1877]]?–[[27 de diciembre]]<!--algunhas fontes sinalan o 24 de Decembro, mais o 27 de Decembro é tomado por aparecer en fontes máis relevantes--> de [[1974]]) foi un [[pesca|pescador]] da [[Illa de Man]] considerado o último falante nativo da [[lingua manx]].
'''Edward "Ned" Maddrell''', nado no ano [[1877]] e falecido o [[27 de decembro]]<ref> Algunhas fontes sinalan o 24 de decembro, mais o 27 de decembro é asumido por aparecer en fontes máis relevantes</ref> de [[1974]], foi un [[pesca|pescador]] da [[Illa de Man]] considerado o último falante nativo da [[lingua manx]].


Logo da morte de [[Mrs. Sage Kinvig]] (''contra'' 1870–1962), Maddrell foi a única persoa que podía dicir que falara manx dende a súa xuventude (segundo algunhas fontes Maddrell tiña coñecementos de [[lingua inglesa|inglés]] antes de aprender manx, que o aprendeu dunha tía avoa súa), aínda que outros nesa época o falaban como segunda lingua.
Logo da morte de [[Mrs. Sage Kinvig]] (1870–1962), Maddrell foi a única persoa que podía dicir que falara manx dende a súa xuventude (segundo algunhas fontes Maddrell tiña coñecementos de [[lingua inglesa|inglés]] antes de aprender manx, que o aprendeu dunha tía avoa súa<ref>''[http://www.gaelg.iofm.net/ARTICLE/Broderick/maddrell.html Language Decline and Language Revival in the Isle of Man:] Ned Maddrell Memorial Lecture'', 28 de novembro de 1996 {{en}}</ref>), aínda que outros nesa época o falaban como segunda lingua.


Maddrell gravou algunhas conversas por motivos de preservación lingüística; por ejemplo, en [[1948]] gravou o que segue sobre a pesca (en manx e inglés):
Maddrell gravou algunhas conversas por motivos de preservación lingüística; por exemplo, en [[1948]] gravou o que segue sobre a pesca (en manx e inglés):


:Dooyrt "Ballooilley" rish:
:Dooyrt "Ballooilley" rish:
Liña 10: Liña 10:
::"Are the crabs crawling, Joe?"
::"Are the crabs crawling, Joe?"
:"Cha nel monney, cha nel monney," dooyrt Joe. "T'ad feer ghoan."
:"Cha nel monney, cha nel monney," dooyrt Joe. "T'ad feer ghoan."
::"Not much, not much," said Joe. "They're very scarce."<small><sup>[[#References|2]]</sup></small>
::"Not much, not much," said Joe. "They're very scarce."<ref>''[http://www.smo.uhi.ac.uk/gaelg/goo/samples.htm Exemplos da lingua manx con son:] Are the Crabs Crawling?'' {{en}}</ref>


A diferencia doutros falantes nativos de manx, Maddrell parece que disfrutaba da súa relativa popularidade, e sempre se mostrou disposto a ensinar aos novos que trataban de revitalizar a lingua (como Leslie Quirk ou Brian Stowell). Cando o político [[Irlanda|irlandés]] [[Éamon de Valera]] visitou a [[Illa de Man]], pediu visitar a Ned Maddrell. De Valera levaba tempo preocupado pola inactividade do goberno [[Reino Unido|británico]] e das autoridades da Illa de Man na conservación do idioma, polo que enviou a un equipo da ''Irish Folklore Commission'' cunha gravadora para preservar o que quedara del.
A diferenza doutros falantes nativos de manx, Maddrell parece que disfrutaba da súa relativa popularidade, e sempre se mostrou disposto a ensinar aos novos que trataban de revitalizar a lingua (como Leslie Quirk ou Brian Stowell). Cando o político [[Irlanda|irlandés]] [[Éamon de Valera]] visitou a [[Illa de Man]], pediu visitar a Ned Maddrell. De Valera levaba tempo preocupado pola inactividade do goberno [[Reino Unido|británico]] e das autoridades da Illa de Man na conservación do idioma, polo que enviou a un equipo da ''Irish Folklore Commission'' cunha gravadora para preservar o que quedara del.


== Obxecións á consideración de Ned Maddrell como último falante nativo de manx ==
== Obxeccións á consideración de Ned Maddrell como último falante nativo de manx ==
Ao igual que ocorre con [[Dolly Pentreath]], considerada como a derradeira falante nativa de [[lingua córnica|córnico]], existe unha certa controversia sobre se Ned foi realmente o último falante nativo de manx.
Ao igual que ocorre con [[Dolly Pentreath]], considerada como a derradeira falante nativa de [[lingua córnica|córnico]], existe unha certa controversia sobre se Ned foi realmente o último falante nativo de manx.


A primera obxeción é que existe un pequeno número de nenos que falan manx como primeiro idioma na actualidade. O argumento en contra é que estes nenos falan unha forma moderna da lingua manx e son falantes nativos no mesmo sentido que os novos [[Israel|israelíes]] son falantes nativos de [[lingua hebrea|hebreo]] moderno, non do hebreo clásico, xa que falan unha lingua recuperada tras ter desaparecido como lingua viva.
A primeira obxección é que existe un pequeno número de nenos que falan manx como primeiro idioma na actualidade. O argumento en contra é que estes nenos falan unha forma moderna da lingua manx e son falantes nativos no mesmo sentido que os novos [[Israel|israelíes]] son falantes nativos de [[lingua hebrea|hebreo]] moderno, non do hebreo clásico, xa que falan unha lingua recuperada tras ter desaparecido como lingua viva.


A segunda obxeción é que moitos falantes nativos de manx non o facían públicamente, posto que este idioma tiña un certo estigma social amais do feito de que algúns falantes nativos de manx emigraron. Por exemplo, unha historia sen confirmar fala dun falante nativo que morreu en [[Chicago]] nos anos '80, uns dez anos despois de Ned Maddrell.
A segunda obxección é que moitos falantes nativos de manx non o facían públicamente, posto que este idioma tiña un certo estigma social ademais do feito de que algúns falantes nativos de manx emigraron. Por exemplo, unha historia sen confirmar fala dun falante nativo que morreu en [[Chicago]] nos anos '80, uns dez anos despois de Ned Maddrell.


Por último, tamén se afirma que Ned Maddrell non era un falante nativo, posto que o aprendeu sendo un neno dunha tía avoa súa e non dos seus pais. Sen embargo, Ned falábao de xeito fluído dende moi cativo, polo que se non era un falante nativo, era algo moi próximo. Por otra banda, Leslie Quirk recibiu os seus primeros coñecementos de manx da súa avoa, unha falante nativa, sendo pequeno, polo que tamén podería ser considerado un falante nativo.
Por último, tamén se afirma que Ned Maddrell non era un falante nativo, posto que o aprendeu sendo un neno dunha tía avoa súa e non dos seus pais. Sen embargo, Ned falábao de xeito fluído dende moi cativo, polo que se non era un falante nativo, era algo moi próximo. Por outra banda, Leslie Quirk recibiu os seus primeros coñecementos de manx da súa avoa, unha falante nativa, sendo pequeno, polo que tamén podería ser considerado un falante nativo.


== Notas ==
== Notas ==
{{referencias}}
#[http://www.gaelg.iofm.net/ARTICLE/Broderick/maddrell.html Language Decline and Language Revival in the Isle of Man:] Ned Maddrell Memorial Lecture, November 28, 1996.
#[http://www.smo.uhi.ac.uk/gaelg/goo/samples.htm Manx Language Samples (with audio):] "Are the Crabs Crawling?"
#[http://www.smo.uhi.ac.uk/~smacsuib/gaelic-m/logfiles/93/log9309.txt "Newspaper clipping from the 1950s",] quoted in a [[Usenet]] post from September 2, 1993. (scroll down)


[[Categoría:Lingua manx]]
[[Categoría:Lingua manx]]

Revisión como estaba o 29 de agosto de 2012 ás 12:02

Edward "Ned" Maddrell, nado no ano 1877 e falecido o 27 de decembro[1] de 1974, foi un pescador da Illa de Man considerado o último falante nativo da lingua manx.

Logo da morte de Mrs. Sage Kinvig (1870–1962), Maddrell foi a única persoa que podía dicir que falara manx dende a súa xuventude (segundo algunhas fontes Maddrell tiña coñecementos de inglés antes de aprender manx, que o aprendeu dunha tía avoa súa[2]), aínda que outros nesa época o falaban como segunda lingua.

Maddrell gravou algunhas conversas por motivos de preservación lingüística; por exemplo, en 1948 gravou o que segue sobre a pesca (en manx e inglés):

Dooyrt "Ballooilley" rish:
"Ballooilley" said to him:
"Vel ny partanyn snaue, Joe?"
"Are the crabs crawling, Joe?"
"Cha nel monney, cha nel monney," dooyrt Joe. "T'ad feer ghoan."
"Not much, not much," said Joe. "They're very scarce."[3]

A diferenza doutros falantes nativos de manx, Maddrell parece que disfrutaba da súa relativa popularidade, e sempre se mostrou disposto a ensinar aos novos que trataban de revitalizar a lingua (como Leslie Quirk ou Brian Stowell). Cando o político irlandés Éamon de Valera visitou a Illa de Man, pediu visitar a Ned Maddrell. De Valera levaba tempo preocupado pola inactividade do goberno británico e das autoridades da Illa de Man na conservación do idioma, polo que enviou a un equipo da Irish Folklore Commission cunha gravadora para preservar o que quedara del.

Obxeccións á consideración de Ned Maddrell como último falante nativo de manx

Ao igual que ocorre con Dolly Pentreath, considerada como a derradeira falante nativa de córnico, existe unha certa controversia sobre se Ned foi realmente o último falante nativo de manx.

A primeira obxección é que existe un pequeno número de nenos que falan manx como primeiro idioma na actualidade. O argumento en contra é que estes nenos falan unha forma moderna da lingua manx e son falantes nativos no mesmo sentido que os novos israelíes son falantes nativos de hebreo moderno, non do hebreo clásico, xa que falan unha lingua recuperada tras ter desaparecido como lingua viva.

A segunda obxección é que moitos falantes nativos de manx non o facían públicamente, posto que este idioma tiña un certo estigma social ademais do feito de que algúns falantes nativos de manx emigraron. Por exemplo, unha historia sen confirmar fala dun falante nativo que morreu en Chicago nos anos '80, uns dez anos despois de Ned Maddrell.

Por último, tamén se afirma que Ned Maddrell non era un falante nativo, posto que o aprendeu sendo un neno dunha tía avoa súa e non dos seus pais. Sen embargo, Ned falábao de xeito fluído dende moi cativo, polo que se non era un falante nativo, era algo moi próximo. Por outra banda, Leslie Quirk recibiu os seus primeros coñecementos de manx da súa avoa, unha falante nativa, sendo pequeno, polo que tamén podería ser considerado un falante nativo.

Notas

  1. Algunhas fontes sinalan o 24 de decembro, mais o 27 de decembro é asumido por aparecer en fontes máis relevantes
  2. Language Decline and Language Revival in the Isle of Man: Ned Maddrell Memorial Lecture, 28 de novembro de 1996 (en inglés)
  3. Exemplos da lingua manx con son: Are the Crabs Crawling? (en inglés)