Esgrafiado

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura


Casa con esgrafiado en Cernadilla (provincia de Zamora).

O esgrafiado (do italiano sgraffito) é unha técnica de revestimento que se executa sobre unha superficie, superpondo dúas ou máis capas de materia, retirando parte da camada superficial e deixando ao descuberto zonas da camada inferior, provocando contraste polas distintas cores e, en ocasións, tamén pola textura diferente.

Características[editar | editar a fonte]

O esgrafiado atópase protexendo e decorando obras desde a antigüidade, empregado en culturas diversas, destacando na arquitectura como revestimento de muros, na cerámica, escultura e pintura. A arte mudéxar e o Renacemento italiano son dous focos de expansión da técnica como decoración mural, das que se conservan abondosas mostras na Península Ibérica (Barcelona, Segovia, Salamanca, Estremadura ou Évora).

Presenza en Galicia[editar | editar a fonte]

En Galicia, chegou o esgrafiado por Seabra (Zamora) e Bragança (Portugal), destacando no Bolo e Trives, co florecemento na Ribeira Sacra e prolongación na Ulloa, tamén cara a Lugo Centro, con mostras espalladas polo Deza e Tabeirós-Terra de Montes, e desde o Carballiño até Verín, por toda a provincia de Ourense.

Esgrafiados na Ribeira Sacra, Gondulfe (Taboada)

Sobresae a riqueza das construcións decoradas con cal na Ribeira Sacra, cuantificadas en máis de un milleiro as mostras conservadas. En Galicia, comeza a aplicarse o termo esgrafiado desde 1995, aplicado ás ornamentacións máis preparadas e complexas, a sumar ao coñecido como cintado ou encintado, denominación clásica nos estudos de arquitectura galega (na realidade o encintado é unha técnica diferenciada, presente igualmente por toda a Península Ibérica, que só marca e resalta as xuntas dos bloques que conforman o muro).

Na especificidade das decoracións na Ribeira Sacra, entre os motivos, destacan os trazados curvos co desenvolvemento da vírgula ou gota, procedente do Gótico tardío e rastreada nos itinerarios peninsulares. E a hipótese dunha continuidade da estética e formas mudéxares, con base na voz mourisca, recollida nas ribeiras do Miño e do Sil na década final do século XX.

Muralismo contemporáneo de Cestola na Cachola empregando a técnica do esgrafiado en Castro Caldelas

En 2017 o Consorcio de Turismo da Ribeira Sacra aposta por incluír os esgrafiados en itinerarios culturais, promovendo investigacións patrimoniais, divulgación e restauracións no Campo (Taboada), e Montefurado (Quiroga), e a experimentación unida ao muralismo contemporáneo e desde a técnica tradicional, en edificacións na praza da Torre, en Castro Caldelas, e en San Lourenzo de Barxacova (Parada de Sil).

A investigación dos esgrafiados peninsulares e a súa entrada en Galicia, e en particular na Ribeira Sacra, pode seguirse no libro Esgrafiados na Ribeira Sacra. De tradición cultural a recurso turístico[1] publicación editada en 2017 polo Consorcio de Turismo da Ribeira Sacra.

Notas[editar | editar a fonte]