Saltar ao contido

Eladio Rodríguez González

1000 12/16
Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
(Redirección desde «Eladio Rodríguez»)

[1]

Modelo:BiografíaEladio Rodríguez González

Editar o valor en Wikidata
Biografía
Nacemento27 de xullo de 1864 Editar o valor en Wikidata
San Clodio Editar o valor en Wikidata
Morte14 de abril de 1949 Editar o valor en Wikidata (84 anos)
A Coruña Editar o valor en Wikidata
Presidente da Real Academia Galega
19 de xuño de 1944 – 15 de outubro de 1944
← Manuel Casás Fernández – Manuel Casás Fernández →
4º Presidente da Real Academia Galega
20 de novembro de 1926 – 3 de abril de 1934
← Francisco Ponte Blanco – Manuel Lugrís Freire → Editar o valor en Wikidata
Datos persoais
Grupo étnicoPobo galego Editar o valor en Wikidata
Actividade
Ocupaciónescritor Editar o valor en Wikidata
Partido políticoLiga Gallega Editar o valor en Wikidata
Membro de
Xénero artísticoPoesía
Obra
Obras destacables
Familia
FillosJulio Rodríguez Yordi Editar o valor en Wikidata
Premios
Sinatura Editar o valor en Wikidata
Enciclopedia Galega Universal: 179479 Galiciana: 6525 BNE: XX1093733 BUSC: rodriguez-gonzalez-eladio-1864-1949 Dialnet: 3412718

Eladio Rodríguez González, nado en San Clodio (Leiro) o 24 de xullo de 1864[2] e finado na Coruña o 14 de abril de 1949, foi un lexicógrafo, xornalista e escritor galego. É coñecido a miúdo como o "Poeta do Ribeiro",[3][4][5] pola importancia que ten a súa terra natal na súa poesía, principalmente no poema "Meu Ribeiro", verdadeiro himno desta terra[6]:

Curruncho do Paraíso,
anaco solto do Ceo,
xardín de veigas froridas
e de recendentes cheiros,
país de ensoño e de groria,
pasmo de propios e alleos,
terra de meigas e fadas,
¡meu Ribeiro!...

Foi un dos corenta membros numerarios fundadores da Real Academia Galega, a cal presidiu entre 1926 e 1934; tamén é autor dun dicionario, ó que lle dedicou toda a súa vida, moi valorado polo seu contido etnográfico, que foi editado postumamente. No ano 2001 dedicóuselle o Día das Letras Galegas.

Traxectoria

[editar | editar a fonte]

Foi fillo dun labrego, Camilo Rodríguez, de San Lourenzo da Pena (San Amaro) e de Agustina González, de San Clodio (Leiro), os dous solteiros; despois, en 1868, a nai casaría con Ángel Diéguez González, con quen tería, polo menos, outro fillo, Manuel Diéguez, que era medio irmán de Eladio Rodríguez.[6] Con sete anos de idade, a nai mandouno a vivir cun irmán seu na Coruña porque "o neno non serve pra o campo, o neno é de letras", pero volveu pronto ao seu lugar de nacemento, onde traballou de mestre -sen titulación- no mosteiro de San Clodio.

En 1886 escribiu a súa primeira poesía coñecida, A noite de San Xoán, coa que conseguiu un accésit no "Certame gallego literario-musical", celebrado en Pontevedra. Nese mesmo ano publicou outros traballos en revistas como O Galiciano (semanario de Pontevedra que convocara eses xogos florais),[7] O Tio Marcos d'a Portela (Ourense)[8] e Galicia Moderna (editada en Cuba).[9] En 1887 participou noutros xogos florais convocados en Betanzos e conseguiu tres premios;[10] no mesmo ano publicou nas revistas Galicia. Revista Regional (A Coruña) e A Gaita Gallega (Cuba).[11]

Eladio Rodríguez en 1904.

De volta na Coruña (1888) comezou a traballar como escribán temporal no concello da Coruña, no que traballou ata a súa xubilación en 1937 como Oficial Maior, aínda que sempre compaxinou este traballo co xornalismo, a lexicografía e a poesía. Froito desta dedicación foron a dirección do xornal La Mañana e continuas colaboracións nas revistas galegas e da emigración da época, como Galicia Humorística (Santiago), El Eco de Galicia (Cuba), A Monteira (Lugo) etc.

Consello de redacción da Revista Gallega, Eladio Rodríguez é o da dereita de todo.

En 1891 conseguiu o Premio de Honor nos xogos florais de Tui polo seu poema "Desperta".[12] En 1894 publicou o seu primeiro libro de poemas, Folerpas, con obras premiadas nos certames literarios nos que se tiña presentado.

O ano 1895 naceu a Revista Gallega, na imprenta de Uxío Carré Aldao, con Eladio Rodríguez como membro da redacción. Constituída como órgano de expresión da Cova Céltica, da que nacerá dez anos despois a Real Academia Galega, Eladio Rodríguez participou nos faladoiros da librería xunto con Manuel Murguía, Eduardo Pondal, Salvador Golpe, Francisco Tettamancy, Galo Salinas, Manuel Lugrís Freire e, ocasionalmente, Emilia Pardo Bazán. O 22 de setembro dese mesmo ano, os membros da Cova Céltica constituíron a Liga Gallega[13] allea a calquera partido político e co único obxectivo de loitar polos intereses de Galicia. A partir do 14 de novembro de 1897, a Revista Gallega proclamábase Órgano oficial de la Liga Gallega en La Coruña. Eladio Rodríguez foi nomeado bibliotecario da "Reunión Recreativa e Instructiva de Artesanos", máis coñecida como "Círculo de Artesanos da Coruña"; como bibliotecario desta organización, elaborou un "Catálogo de las obras científicas, literarias y musicales" da institución, con máis de 3.300 obras (publicado en 1901 e ampliado en 1907).

Foi un dos socios fundadores da Asociación da Prensa da Coruña en 1904, da cal foi tamén presidente.

De pé, de esquerda a dereita, Uxío Carré Aldao, Florencio Vaamonde, Francisco Tettamancy e Eladio Rodríguez González. Sentados, José Ogea, Manuel Murguía, Manuel Curros Enríquez e Andrés Martínez Salazar, na Coruña, en outubro de 1904.

En 1905 participou como socio fundador da Real Academia Galega, con Murguía como Presidente. Eladio foi o seu secretario desde 1920 a 1926, e o seu presidente desde esta data ata 1934, ano en que dimitiu por razóns de saúde.

Continuou colaborando con revistas literarias e galeguistas,[14] como A Nosa Terra,[15] Solidaridad Gallega, Suevia (Buenos Aires), El Compostelano (Santiago[16]) ou o suplemento literario que El Noroeste comezou a publicar en 1918.[17] No Boletín da Real Academia Galega publicou numerosos ensaios.

En 1916 participou na fundación da Irmandade dos Amigos da Fala (Irmandades da Fala), promovidas por Antón Villar Ponte.[18]

En 1917 participou na fundación do coro Cántigas da Terra, que chegou a presidir e para o que escribiu un poema co mesmo título "Cántigas da Terra". En 1918 gañou o primeiro premio da Festa da Poesía e da Música da cidade de Lugo, con "Alma de raza", e o premio especial e extraordinario con "¡Malpocado!".

En 1920, xa secretario da Real Academia Galega, respondeu ó discurso de ingreso de Ramón Cabanillas; en 1926 respondeu igualmente ó discurso de ingreso de Fernando Martínez Morás. En 1922 publicouse o seu segundo libro, Raza e terra.[19] En 1924 gañou co poema "Oraciós campesiñas" o premio de honor na Festa da Língoa Galega, en Santiago.

Elección de Eladio Rodríguez como presidente da RAG.

O 20 de novembro de 1926 resultou elixido por unanimidade como presidente da Real Academia Galega, para suceder a Francisco Ponte Blanco, cargo que ocupou ata o 4 de marzo de 1934, ano en que foi sucedido por Manuel Lugrís.[20] Por este cargo, colaborou na comisión redactora do Anteproxecto de Estatuto de Autonomía en 1932.

En 1927 publicou Oraciós campesiñas,[21] foi nomeado académico correspondente da Sección Gallega da Real Academia Española e membro do Instituto Histórico do Minho (Portugal). Tamén ingresou no Seminario de Estudos Galegos.

Enfermo desde 1934, renunciou á presidencia da Academia e foi reducindo as súas colaboracións literarias. Morreu na Coruña o 14 de abril de 1949 e recibiu sepultura no cemiterio de Santo Amaro da Coruña.

Vida persoal

[editar | editar a fonte]

O 28 de marzo de 1891 casou coa coruñesa Josefa Benigna Evarista Yordi Visier, coa que tivo sete fillos: Luís Galo, Arturo, Eladio, Julio, María, Adela e Mercedes Rodríguez Yordi.

Obras

[editar | editar a fonte]

Poesía

[editar | editar a fonte]
  • Folerpas. Poesías gallegas (A Coruña: Andrés Martínez Salazar, 1894)
  • Raza e terra. Versos (Ferrol: Céltiga, 1922). Con portada de Ramón Núñez Carnicer.
  • Oraciós campesiñas (A Coruña: Lit. e Imp. Roel, 1927), inclúe as composición publicadas anteriormente en Raza e terra.

Prosa

[editar | editar a fonte]
  • La Ultima broma, con Alfredo de la Fuente (A Coruña, 1897).[22]

Diccionario enciclopédico gallego-castellano

[editar | editar a fonte]

A obra máis coñecida de Eladio Rodríguez foi o seu Diccionario enciclopédico gallego-castellano, considerado o máis importante ata a aparición dos dicionarios monolingües[23] e fonte principal dos dicionarios modernos da lingua galega. Aínda que se anunciou a súa publicación en 1928 e 1933, non foi posible levalo ó prelo ata 1958, case 20 anos despois da morte do autor.

Recoñecementos

[editar | editar a fonte]

Dedicóuselle o Día das Letras Galegas de 2001.

Notas

[editar | editar a fonte]
  1. ↑ Solá, Jaime (30 de diciembre de 1931). "Un rinconcito de San Clodio". Vida Gallega (506): 15.
  2. ↑ A biografía publicada por Teresa Monteagudo (páx. 21) transcribe o certificado de bautismo asinado o 27 de xullo: "...baptizo solemnemente y pongo los santos óleos a un niño que dijeron había nacido el veinte y cuatro antecedente a las doce del día". A Gran Enciclopedia Galega dá a data do 27 de xullo como a do nacemento.
  3. ↑ Solá, Jaime (30 de decembro de 1931). "Un rinconcito de San Clodio". Vida Gallega (506): 15.
  4. ↑ Valcárcel, Marcos (24 de xuño do 2006). "1927. Fúndase a editorial Nós". El Correo Gallego. Consultado o 21 de abril do 2026.
  5. ↑ Outeiriño, Maribel (2 de octubre de 2017). "Historia en cuatro tiempos". La Región. Consultado o 21 de abril do 2026.
  6. 1 2 González Pérez, Clodio (2001): "O Ribeiro na vida e na obra de Eladio Rodríguez González", en Xornadas sobre Eladio Rodríguez González. Ed. Xunta de Galicia. Pp. 125-290.
  7. ↑ "Presentementos", "Catro verdades" -asinado como Mingos Reza- e "Or'o demo".
  8. ↑ "Os gallegos fora d'os lares". Co tempo publicaría moitas máis colaboracións no Tío Marcos.
  9. ↑ "Os gallegos fora d'os lares" e "El toque de Alba".
  10. ↑ Premio de Honor por "Os orfos da emigración", Caravel de prata por "O puzo d'o barco" e o primeiro accésit por "¡Arrenégote moda!".
  11. ↑ "Presentimentos".
  12. ↑ Neste acto, Alfredo Brañas pronunciou un discurso no que falou destes actos literarios como unha manifestación práctica do rexionalismo, unido así cultura e política no movemento rexionalista.
  13. ↑ Fundada formalmente en novembro de 1897, con Salvador Golpe como presidente, Lugrís como secretario e Eladio Rodríguez entre os vocais.
  14. ↑ En total, hai catalogadas colaboracións en, canto menos, 45 periódicos e revistas.
  15. ↑ Na que escribiu case 30 colaboracións desde o primeiro número ata 1927, xa na segunda época da revista. Nesta segunda época, que comeza en 1916, publicou a sección "Pintores d'almas" na que escribiu sobre Castelao, Asorey, Sotomayor, Sobrino, Lloréns etc. Con estes artigos tiña pensado publicar un libro co título Terra a miña, que nunca chegou ó prelo.
  16. ↑ No que publicou ata 79 colaboracións entre 1925 e 1941.
  17. ↑ Do que Eladio Rodríguez foi primeiro xefe de redacción e logo director desde a segunda entrega. Neste suplemento volveu a publicar algúns artigos da serie Pintores de almas.
  18. ↑ En novembro dese ano, Eladio Rodríguez foi nomeado "Iº Mestre da Fala" no primeiro concurso literario que convocan as Irmandades, polo seu poema "Orballeiras".
  19. ↑ Doce poesías, das que oito foron incluídas posteriormente dentro do seu terceiro libro Oraciós campesiñas.
  20. ↑ Volveu ocupar o cargo de forma provisional entre o 19 de xuño ó 15 de outubro de 1944.
  21. ↑ No libro, o autor anuncia un próximo libro, Sementadores de ideal, que nunca chegaría a ser publicado.
  22. ↑ "La Ultima broma". Arquivado dende o orixinal o 08 de marzo de 2016. Consultado o 27 de xaneiro de 2015.
  23. ↑ Ernesto Xosé González Seoane: "Sobre as fontes lexicográficas galegas do DEGC" en Ramón Lorenzo (coord.): Homenaxe a Fernando R. Tato. Universidade de Santiago de Compostela, 2002, p. 145.

Véxase tamén

[editar | editar a fonte]

Bibliografía

[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas

[editar | editar a fonte]
Predecesor:
Francisco Ponte Blanco		  
Presidente da RAG 
1926 - 1934		 Sucesor:
Manuel Lugrís Freire
Obtido de «https://gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Eladio_Rodríguez_González&oldid=7370665»