Edil curul

Edil curul
A toga praetexta era una vestimenta honorífica propia dos edís curules
Instancia de cargo  Subclase de edil  Nome orixinal aedilis curulis (la)
Datas  Período antigüidade clásica
Localización  Xurisdición Roma Antiga  País Roma Antiga
Wikidata

O edil curul (en latín, aedilis) era unha maxistratura da antiga Roma. Era un chanzo do cursus honorum ou carreira política, ocupando un lugar intermendio entre o pretor e o cuestor e eran designados polos Comicios Tribunados. Orixinalmente, esta maxistratura duraba un ano, para posteriormente pasar a ser cuadrienal e, na época de Xulio César, chegou a durar 6 anos.

Traxectoria

Orixe

Aparece no 367 a. C., durante a República Romana, ao mesmo tempo que a pretura, coa tarefa inicial de organizar algunhas celebracións. Era unha maxistratura de 2 persoas reservada inicialmente só para patricios, aínda que 3 anos despois foron admitidos tamén os plebeos. Dende ese momento, exerceron a maxistratura alternativamente patricios e plebeos; posteriormente a designación foi independente da clase mais no 541 ab urbe condita (212 a. C.) volveuse á súa designación alternativa (patricios nos anos impares e plebeos nos anos pares). Máis tarde asumiron funcións policiais, sanitarias, morais, abastecementos, mercados, prezos, calidade, e organización de xogos. No entanto, as diferenzas entre curules e non curules fóronse acurtando e, si xa de por si é difícil distinguir entre as funcións dos edís das doutros maxistrados, aínda máis complicado é distinguir entre as función ou tarefas dos edís plebeos e dos curules. De tódolos xeitos, hai constancia de que había xogos e festividades asociadas especificamente a un tipo de edil. Por exemplo os Xogos Plebeos -Ludi Plebeii- eran administrados exclusivamente polos edís plebeos mentres que os Ludi Magni, Ludi Scenici e os Ludi Megalenses polos curules.

O adxectivo de curul débese á cadeira de marfil na que tiñan dereito a se sentar para exerce-las súas funcións. Plutarco explica a elección dos edís e sinala que os edís curules toman o seu nome da cadeira curul ou sella curulis:

Despois do Tribunado presentouse a pedir a Edilidade maior, porque hai dúas ordes de edís: unha, que toma o nome das cadeiras con pés curvos en que estes maxistrados sentan para despachar, e a outra, inferior, que se chama plebeo. Noméanse primeiro os de maior dignidade, e despois pásase a votar os outros.

Competencias

As súas competencias principais eran tres:

• Cura urbis. Labor de policía e de mantemento da orde pública.
• Cura ludorum. Organización dos xogos e das festas públicas.
• Cura annonae. Controlar o abastecemento de cereais e os prezos, e dos pesos e medidas. Tamén inspeccionaban o mercado de escravos e gandos.
• Outras competencias: a imposición de multas en virtude da coercitio, pero estaban sometidos a la provocatio ad populum perante os comicios por tribos; tamén tiñan xurisdición civil e criminal e a capacidade de resolver os preitos menores relacionados co comercio, sobre todo dos contratos de compravenda de animais e escravos nos negocios das prazas dos mercados, sempre baixo a supervisión do Pretor urbano; e levar a cabo unha regulación en materias de vicios ocultos.

Entre as diferentes características e beneficios outorgados aos edís atópanse numerosos poderes e atribucións. Os edís curules tiñan distintos privilexios como o de poder sentar na sella curulis, ou vestir a toga praetexta. Posuían, ademais, o Ius Imaginum ou dereito de gardar en casa as estatuas dos antepasados ilustres. Tiñan en exclusiva o Ius Edicendi, é dicir, o dereito a promulgar edictos -edicta-.

Evolución

Os edís quedaron moi postergados durante o Imperio do mesmo xeito que sucedeu con moitos outros cargos orixinados na República. Así, Augusto desposuíunos de varias atribucións, asignándolles varios dos seus labores a maxistrados de menor rango pero especializados nas devanditas tarefas. No entanto, este emperador conferiría aos curules novas misións, como a de apagar lumes, para o que lles dotou dun exército de 600 escravos. Non moito máis tarde esa misión pasaría a encomendarse ao Praefectus Vigilum. O cargo de edil extinguiuse definitivamente no século III, baixo o mandato de Alexandre Severo.

Véxase tamén

Bibliografía

• Betancort, Fernando (2007). Derecho romano clásico. Col. Manuales universitarios, nº 33 (en castelán). (3ª ed. revisada e aumentada). Sevilla: Universidad de Sevilla. ISBN 978-84-472-1099-2. 
• Middleton, Conyers (1790). Historia de la vida de Marco Tulio Ciceron (en castelán). (orixinal en inglés, traducido por Joseph Nicolás de Azara). Madrid: Imprenta Real.