Ecuación paramétrica
| Ecuación paramétrica | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||
| |||||||||||
| |||||||||||
| Wikidata | |||||||||||

En matemáticas, unha ecuación paramétrica expresa varias cantidades, como as coordenadas dun punto, como funcións dun ou varias variábeis chamaron parámetros.[1]
No caso dun único parámetro, as ecuacións paramétricas son xeralmente usadas para expresar a traxectoria dun punto que se move, caso no que o parámetro é a miúdo, mais non necesariamente,o tempo, e o punto describe unha curva, chamada curva paramétrica ou curva parametrizada. No caso de dous parámetros, o punto describe unha superficie, chamada unha superficie paramétrica. En todos os casos, as ecuacións chámanse colectivamente unha representación paramétrica,[2] ou sistema paramétrico,[3] ou parametrización do obxecto.[1][4][5]
Por exemplo, as ecuacións forman unha representación paramétrica da circunferencia unidade, onde t é o parámetro: Un punto (x, y) está na circunferencia unidade se e só se hai un valor de t tal que este dúas ecuacións xeran ese punto. Ás veces as ecuacións paramétricas para as variábeis escalares individuais combínanse nunha única ecuación paramétrica en vectores:
As representacións paramétricas son xeralmente non únicas (ver os "Exemplos en dúas dimensións" na sección máis abaixo), así que as mesmas cantidades poden ser expresadas por un número de diferente parametrizacións.[1]
Alén de curvas e superficies, as ecuacións paramétricas poden describir variedades diferenciables e variedades alxébricas de dimensión superior, cun número dos parámetros igual á dimensión da variedade, e o número de ecuacións igual á dimensión do espazo no cal é considerada a variedade (para curvas a dimensión é un e un parámetro é utilizado, para as superficies a dimemsnión é dous e dous os parámetros, etc.).
As ecuacións paramétricas son xeralmente utilizadas en cinematica, onde a traxectoria dun obxecto está representado por ecuacións que dependen do tempo como parámetro. Debido a esta aplicación, un parámetro único é a miúdo denotado t; con todo, os parámetros poden representar outras cantidades físicas (como variábeis xeométricas) ou poden ser seleccionado arbitrariamente por comodidade. As parametrizacións non son únicas; máis dun conxunto de ecuacións paramétricas pode especificar a mesma curva.[6]
Curvas paramétricas no plano
[editar | editar a fonte]- Véxase tamén: Curva plana.
Parábola
[editar | editar a fonte]A ecuación máis simple para unha parábola,
pódese (trivialmente) parametrizar empregando un parámetro libre t, se definimos
Ecuacións explícitas
[editar | editar a fonte]De xeito máis xeral, calquera curva dada por unha ecuación explícita
pódese (trivialmente) parametrizar empregando un parámetro libre t, definindo
Circunferencia
[editar | editar a fonte]Un exemplo máis elaborado é o seguinte. Considérese a circunferencia unidade descrita pola ecuación cartesianaEsta ecuación pode parametrizarse como:
Coa ecuación cartesiana é máis doado comprobar se un punto pertence ou non á circunferencia. Coa versión paramétrica é máis doado obter puntos para debuxar.
En certos contextos prefírense ecuacións paramétricas que empreguen só funcións racionais (fraccións de dous polinomios), se existen. No caso da circunferencia, unha é
Con este par de ecuacións paramétricas, o punto (−1, 0) non está representado por ningún valor real de t, senón polo límite de x e y cando t tende a infinito.
Elipse
[editar | editar a fonte]Unha elipse en posición canónica (centro na orixe, eixe maior ao longo do eixe x), con semieixes a e b, pódese representar parametricamente como
Unha elipse en posición xeral pode expresarse como
co parámetro t variando de a . Aquí (Xc, Yc) é o centro da elipse e φ o ángulo entre o eixe x e o eixe maior.
Ambas parametrizacións poden facerse racionais usando a fórmula do ángulo metade e definindo
Curva de Lissajous
[editar | editar a fonte]
Unha curva de Lissajous é semellante a unha elipse, pero as ondas sinusoidais x e y non están en fase. En posición canónica, unha curva de Lissajous defínese por
onde kx e ky son constantes que describen o número de lóbulos da figura.
Hipérbole
[editar | editar a fonte]Unha hipérbole de apertura leste-oeste pódese representar parametricamente por
ou, racionalmente:
Unha hipérbole de apertura norte-sur pódese representar parametricamente como
ou, racionalmente:
En todas estas fórmulas, (h, k) son as coordenadas do centro da hipérbole, a é a lonxitude do semieixe maior e b a do semieixe menor. Obsérvese que nas formas racionais os puntos (−a, 0) e (0, −a) respectivamente non están representados por valores reais de t, senón polo límite de x e y cando t tende a infinito.
Hipotrocoide
[editar | editar a fonte]Unha hipotrocoide é a curva trazada por un punto fixo nun círculo de raio r que roda polo interior dun círculo fixo de raio R, situado a unha distancia d do centro do círculo interior.
- Hipotrocoide con r = d
- Hipotrocoide con R = 5, r = 3, d = 5
As ecuacións paramétricas da hipotrocoide son:
Algúns exemplos:
- R = 6 r = 4 d = 1
- R = 7 r = 4 d = 1
- R = 8 r = 3 d = 2
- R = 7 r = 4 d = 2
- R = 15 r = 14 d = 1
Curvas paramétricas no espazo
[editar | editar a fonte]- Véxase tamén: Curva no espazo.
Hélice
[editar | editar a fonte]
As ecuacións paramétricas son útiles para describir curvas en espazos de dimensión superior. Por exemplo:
describe unha curva tridimensional, a hélice, cun radio a e que sobe unidades por volta. As ecuacións da parte son idénticas ás dunha circunferencia no plano. Expresións como a anterior adoitan escribirse como
onde r é un vector tridimensional.
Recta
[editar | editar a fonte]- Véxase tamén: Ecuación linear.
A ecuación paramétrica da recta que pasa polo punto e é paralela ao vector é[7]
Superficies paramétricas
[editar | editar a fonte]- Artigo principal: Superficie paramétrica.
Un toro con radio maior R e radio menor r pódese definir parametricamente como
onde os dous parámetros t e u varían entre e .
- R = 2, r = 1/2
Cando u varía de a , o punto na superficie percorre unha circunferencia pequena que pasa polo oco do toro. Cando t varía de a , o punto percorre unha circunferencia grande ao redor do oco do toro.
Paso á forma implícita
[editar | editar a fonte]Converter un conxunto de ecuacións paramétricas nunha única ecuación implícita implica eliminar a variable t das ecuacións simultáneas Este proceso chámase paso á forma implícita. No paso á forma implícita cómpre ter presente que esta representa o conxunto de puntos percorridos pola parametrización, mentres que as ecuacións paramétricas orixinais describen unha maneira concreta de percorrelo; por tanto, ambos conceptos non son equivalentes.
Se unha destas ecuacións pode resolverse para t, a expresión obtida pode substituírse na outra ecuación para obter unha ecuación que só involucra x e y: resolvendo para obter e usando isto en obténse a ecuación explícita mentres que casos máis complicados darán unha ecuación implícita da forma
Se a parametrización está dada por funcións racionais
onde p, q e r son polinomios coprimos de dous en dous, un cálculo da resultante permite pasar á forma implícita. Máis precisamente, a ecuación implícita é a resultante respecto de t de xr(t) – p(t) e yr(t) – q(t).
En dimensións superiores (tanto máis de dúas coordenadas como máis dun parámetro), o paso á forma implícita de ecuacións paramétricas racionais pódese facer mediante o cálculo dunha base de Gröbner.
Exemplo
[editar | editar a fonte]No exemplo da circunferencia de radio a, as ecuacións paramétricas
pódense pasar a forma implícita en termos de x e y empregando a identidade trigonométrica pitagórica. Con
e
obténse
e, por tanto,
que é a ecuación estándar dunha circunferencia centrada na orixe.
Notas
[editar | editar a fonte]- 1 2 3 Weisstein, Eric W. "Parametric Equations". MathWorld.
- ↑ Kreyszig, Erwin (1972). Advanced Engineering Mathematics (3rd ed.). Nova York: Wiley. pp. 291, 342. ISBN 0-471-50728-8.
- ↑ Burden, Richard L.; Faires, J. Douglas (1993). Numerical Analysis (5th ed.). Boston: Brookes/Cole. p. 149. ISBN 0-534-93219-3.
- ↑ Thomas, George B.; Finney, Ross L. (1979). Calculus and Analytic Geometry (fifth ed.). Addison-Wesley. p. 91.
- ↑ Nykamp, Duane. "Plane parametrization example". mathinsight.org. Consultado o 2017-04-14.
- ↑ Spitzbart, Abraham (1975). Calculus with Analytic Geometry. Gleview, IL: Scott, Foresman and Company. ISBN 0-673-07907-4. Consultado o 30 de agosto de 2015.
- ↑ Calculus: Single and Multivariable. John Wiley. 29 de outubro de 2012. p. 919. ISBN 9780470888612. OCLC 828768012.