Dinastía dos Capetos

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este artigo trata sobre a dinastía dos Capetos. Para a súa rama principal, que gobernou Francia entre os anos 987 e 1328, véxase Casa dos Capetos.
Dinastía dos Capetos
Arms of the Kingdom of France (Ancien).svg
Casa materna Dinastía Robertina
Títulos Pavillon royal de la France.svg rei de Francia
Flag of Cross of Burgundy.svg duque de Borgoña
Flag of Portugal (1830).svg rei de Portugal
Latin empire flag.png emperador latino
Flag of the Kingdom of Naples.svg rei de Nápoles
Bandiera del Regno di Sicilia 4.svg rei de Sicilia
Armoiries Achaïe.svg príncipe de Acaia
Bandera Navarra.svg rei de Navarra
Flag of Hungary.svg rei de Hungría
Arms of Philippe le Long.svg duque de Orleáns
Arms of County of Burgundy.svg conde de Borgoña
Alex K Kingdom of Poland-flag.svg rei de Polonia
Flander flag.png conde de Flandres
Flag brabant bandera brabante.png duque de Brabante
Flag of Andorra.svg copríncipe de Andorra
Army Colours of Luxembourg (Obverse).svg duque de Luxemburgo
Flag of Lorraine.svg duque de Lorena
Counts of Holland Arms.svg conde de Holanda
Bandera1024.jpg rei de España
Flag of Milan.svg duque de Milán
Flag of the Duchy of Parma.svg duque de Parma
Flag of the Kingdom of Etruria.svg rei de Etruria
Flag of the Kingdom of the Two Sicilies (1816).svg rei das Dúas Sicilias
Third Flag of the Duchy of Lucca.svg duque de Lucca
Flag of Empire of Brazil (1822-1870).svg emperador do Brasil
Flag of Luxembourg.svg gran duque de Luxemburgo, etc.
Fundador Hugo Capeto
Fundación 987
Último soberano:
Luís Filipe I de Francia
24 de febreiro de 1848.[1]
Actual xefe:
Disputa dinástica.[2]
Etnia franca
Ramas menores

Casa de Anjou
Casa de Borgoña

Casa de Valois

Casa de Évreux
Casa de Borbón

Escudo da Casa de Francia, rama principal da dinastía.
As tres flores de lis de ouro sobre fondo azul encóntranse na maioría dos escudos das ramas novas como, por exemplo, o do rei de España.

A dinastía dos Capetos[3] (en francés: Capétiens) é unha das máis importantes dinastías reais de Europa e, segundo algúns estudosos, a máis antiga, remontándose a súa orixe ao século VII, aínda que con algunha dificultade.

Os Capetos costitúen a terceira dinastía dos reis de Francia, despois dos Merovinxios e os Carolinxios.[4]

Inclúe todos os descendentes de Hugo Capeto (938-993), duque de París, rei de Francia e fundador da liñaxe.

Na súa liña directa, a dinastía reinou en Francia desde 987 a 1328, ano da morte de Carlos IV. O trono francés pasou daquela as rama colaterais: a Casa de Valois, a Casa de Borbón e, finalmente, á rama máis nova desta última, a Casa de Orleáns. Outras ramas da familia foron, en ocasións, condes e duques de Borgoña, duques de Bretañaa, de Parma, reis de Navarra, de Sicilia, de Nápoles, das Dúas Sicilias, de Hungría, de Portugal, emperadores latinos de Constantinopla e emperadores do Brasil;así mesmo algúns dos seus membros foron gobernantes do ducado de Lucca e dos reinos de Etruria e de Polonia.

O actual rei de España Filipe VI, así como o gran duque de Luxemburgo Henrique, son os únicos monarcas europeos que pertecen agnaticamente á dinastía,[5] ambos os dous a través da rama borbónica. Todos os demais monarcas europeos reinantes tamén descenden de Hugo Capeto, pero por vía cognaticia.

Títulos dos Capetos[editar | editar a fonte]

En máis de mil anos de presenza case ininterrompida sobre os tronos europeos, representantes das diferentes ramas da dinastía gobernaron sobre varios países:

A estas coroas sumáronse varios grandes ducados, condados e marquesados independentes:

Orixe dos Capetos[editar | editar a fonte]

En 987, á morte de Luís V de Francia, último rei carolinxio, Hugo Capeto, duque de Francia e conde de París, fillo de Hugo o Grande, foi elixido rei no Castelo real de Senlis,[6] pola nobreza e o clero francos, fundando así unha nova dinastía real.

Antepasados: os Roberrtianos[editar | editar a fonte]

Hugo Capeto, cabeza da dinastía, nun retrato moderno.

Non se coñecen moi ben as orixes antigas dos Capetos. Existen dúas versións. A primeira fai dos Capetos unha familia oriúnda das beiras do río Rin, descendente dos saxóns. Esta idea foi apoiada en particular polos historiadores alemáns, que pretendían mostrar o predominio do elemento xermánico. Explican a existencia desta versión co feito de que a nai de Hugo Capeto era saxoa. Porén, a maioría dos historiadores franceses prefire a segunda versión, máis probábel, que sitúa os antepasados dos Capetos no centro da Francia actual. Unha versión mixta fai descender os Capetos dos saxóns, pero dunha poboación presente na Galia desde as invasións bárbaras do século V.

O antepasado máis antigo coñecido con certeza é Roberto o Forte, morto en 866, marqués de Neustria e fundador da Casa Robertina, que se destacou na loita contra os viquingos. O seu fillo maior, asentado en París co título de conde, foi elixido rei da Francia Occidental en 887 co nome de Eudes I, polo valor que demostrou na resistencia fronte ao ataque dos normandos (en París entre 885-886), tras a deposición do emperador Carlos III o Gordo. Porén, presionado por Arnulfo de Carintia, rei da Francia Oriental, que decidiu defender a causa do herdeiro lexítimo Carlos III o Simple, Eudes tivo que aceptar as súas pretensións e nomealo como sucesor en 898, ano da súa morte.

Roberto, irmán de Eudes, a quen sucedeu como conde de París, tomou parte no movemento do ano 921, cando parte da nobreza franca e o clero se levantaron en contra de Carlos o Simple. Tras derrotar a Carlos, que foi conducido a Lorena, Roberto foi coroado en Reims o 29 de xuño de 922. Carlos o Simple reuniu un exército enfrontándose con el en xuño de 923, cerca de Soissons, onde Roberto morreu asasinado. Carlos non puido recuperar o trono e foi confinado. Unha asemblea de nobres designou a Raúl, duque de Borgoña, como o seu sucesor. Os carolinxios recuperaban o trono por última vez.

O fillo de Roberto, Hugo o Grande (897-956), duque de Francia e conde de París, foi o nobre máis poderoso da súa época. Aínda que tivo oportunidade, prefiriu aumentar as súas posesións e a súa forza antes que tomar o trono. Era unha especie de vicerrei, tan poderoso como o monarca, que preparou a sucesión para o seu fillo Hugo Capeto.

O fundador: Hugo Capeto[editar | editar a fonte]

Cando Carlos IV o Fermoso (último fillo de Filipe IV o Fermoso en ser coroado) faleceu en 1328 sen deixar un herdeiro varón que o substituíse no trono, unha rama nova descendente dos Capeto, os Valois, tomou o control do reino de Francia. A dinastía Valois partiu do irmán menor de Filipe IV, Carlos de Valois, conde de Valois, e o primeiro rei desta casa foi o fillo do conde Carlos: Filipe VI de Valois. Despois foron outras dúas ramas novas, os Bourbon e logo os Orléans, os que se sucederon no trono. Cando o último descendente da rama morría sen deixar herdeiro ao trono, os nobres acudían a revisar a dinastía Capetina a partir do seu grande e amado rei San Luís IX (avó do Rei de Ferro), único rei francés canonizado. Así, todos os reis de Francia desde Hugo Capeto até o último, Luís-Filipe I, sen contar os emperadores Bonaparte, pertenceron á dinastía dos Capeto, dando o seu nome oficial á Casa de Francia.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Carlos IV foi o último rei capeto da rama principal, que se extinguiu en 1328. Descendentes directos de Hugo Capeto reinan en España, con Filipe VI desde o 2014, e en Luxemburgo, con Henrique I desde o 2000.
  2. Luís Afonso de Borbón e Martínez-Bordiú pola rama de España, e Henrique de Orleáns pola rama de Orleáns.
  3. É un erro moi común identificar os conceptos de dinastía e liñaxe, xa que, en sentido propio, son cousas distintas. A pertencia á liñaxe real baséase no simple vínculo de sangue (vínculo familiar), pero a pertenza a unha dinastía implica a idea de sucesión no cargo a título de rei por dereito (sería un título dinástico). Un exemplo, se se accede á condición de rei por matrimonio cunha raíña, o título atributivo da condición rexia dese varón é o matrimonio, aínda que tivera dito rei consorte unha avoa da liñaxe de dita raíña. O título non sería dinástico se a avoa non puidese atribuírlle a condición de rei, só a liñaxe.
    Do contrario, calquera descendente colateral (por exemplo calquera descendente nun grao remotísimo dun primo irmán) debería incluírse como membro da dinastía, sendo máis propio incluílo na liñaxe polo seu vínculo de sangue, pero non na dinastía (ao quedar separado durante varias xeracións da sucesión a título de rei).
    Por iso cando neste artigo se menciona a dinastía dos Capetos faise en sentido non estrito, como equivalente á liñaxe dos Capetos.
  4. Tradicionalmente a historia dinástica francesa iniciouse coa sucessión Merovinxios-Carolinxios-Capetos. - Paradisi, Gioia (2004). "Enrico II Plantageneto, i Capetingi e il peso della storia: sul successo della Geste des Normanz di Wace e della Chronique des ducs de Normandie di Benoît". Critica del testo 7 (1): 31. 
  5. Denomínase agnación ao parentesco de consanguinidade entre descendentes por vía masculina unilineal, é dicir, que son descendientes dun antepasado común por vía paterna a través dunha mesma liña de sangue.
  6. Duby, 1998
    p. 267

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Barthélemy, Dominique (2012): Nouvelle Histoire des Capétiens. 978-1214. Paris: Le Seuil. ISBN 978-2-0208-5163-3.
  • Gobry, Ivan (2001): Les Capétiens, 888-1328, Paris: Éditions Tallandier. ISBN 978-2-2350-2291-0.
  • Kerrebrouck, Patrick van (2000): Les Capétiens, 987-1328. Ed. P. van Kerrebrouck. ISBN 978-2-9501-5094-3.
  • Rials, Stéphane (1987): Le miracle capétien. Paris: librairie académique Perrin. Col. "Passé simple". ISBN 978-2-2620-0433-0.

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]