Dinastía Qing

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
清朝
Daicing gurun.svg
Imperio do Gran Quing

16441912

Bandeira

Imperio do Gran Quing.
Capital Pequín
Lingua Lingua oficial:
Mandarín
Manchú
Tibetano
Mongol
Uyghur
outras
Relixión Taoísmo
Confucianismo
Budismo
Relixión tradicional chinesa
Lamaísmo
Goberno Monarquía absoluta
Emperador (皇帝)
 • 16261643 Hung Taiji
 • 19081912 Puyi
Historia
 • Batalla de Pequín 1644
Superficie
 • 1740 13,150,000 km²
 • 1790 14,700,000 km²
Poboación
 • 1740 est. 140,000,000 
     Densidade 10,6/km²
 • 1776 est. 268,238,000 
 • 1790 est. 301,000,000 
     Densidade 20,5/km²
A emperatriz Cixi

A Dinastía Qing (chinés: 清朝, pinyin: Qīng Cháo, Wade-Giles: Ch'ing ch'ao; IPA t͡ɕʰíŋ t͡ʂʰɑ̌ʊ̯; manchú: Daicing gurun.png, Von Möllendorff: Daicing Gurun), tamén coñecida coma a Dinastía Manchú, foi a derradeira dinastía gobernante da China, que estivo no poder entre 1644 e 1912 (cunha breve restauración en 1917). Foi precedida pola Dinastía Ming, a derradeira dinastía han chinesa, e seguida pola República da China e a República Popular da China.

A dinastía foi fundada polo clan manchú Aisin Gioro no que hoxe é o noroeste da China (tamén coñecida coma Manchuria). Comeza en 1644 a expandirse pola propia China e os seus territorios circundantes, establecendo o Imperio do Gran Qing (chinés simplificado: 大清国, chinés tradicional: 大清國, pinyin: Dà Qīng Guó, Wade-Giles: Ta Ch'ing Kuo, ou chinés simplificado: 大清帝国, chinés tradicional: 大清帝國; pinyin: Dà Qīng Dì Guó, Wade-Giles: Ta Ch'ing Ti Kuo). A pacificación completa da China acadouse arredor de 1683 baixo o emperador Kangxi.

Establecida orixinalmente coma a Última Dinastía Jin (chinés simplificado: 后金, chinés tradicional: 後金, pinyin: hòu jīn) Amaga Aisin Gurun en 1616, cambiou o seu nome a Qing, que significa claro ou traslúcido en 1636. En 1644 Pequín foi saqueada por unha coalción de forzas rebeldes liderada por Li Zicheng, un oficial Ming. O derradeiro emperador Ming Chongzhen suicidouse cando caeu a cidade, marcando o remate oficial da dinastía. Daquela, os manchús aliáronse co xeneral Ming Wu Sangui e tomaron o control de Pequín e derrubaron a curta Dinastía Shun.

A pesar de que os manchús foron conquistadores estranxeiros, adoptaron rapidamente as tradicionais regras e costumes de goberno confucianas e terminaron por gobernar na mesma liña das dinastías nativas anteriores.

A dinastía acadou o seu esplendor no século XVIII, durante o cal medraron tanto o territorio como a poboación. Consolidando o seu control sobre o territorio antes pertencente aos mings e ampliando ademais a súa esfera de influencia para incluír Xinjiang, o Tibet e Mongolia.

Porén, o seu poderío militar debilitouse a partir daquela. A Dinastía Qing comezou o seu declive a partir de mediados do século XIX por mor dos grandes conflitos sociais, coma a Rebelión Taiping (1851-1864, o estancamento económico e a influencia occidental. O interese británico en continuar o comercio de opio levou a numerosos conflitos con occidente, o que comportou a Primeira Guerra do Opio, en 1840. O Reino Unido e outras potencias occidentais, ocuparon "concesións" á forza e gañaron privilexos comerciais. Hong Kong foi cedida aos británicos en 1842 polo Tratado de Nanquim. Tamén ocorreran naquel século a Rebelión Taiping (1851-1864).

A Dinastía Qing foi derrubada pola Revolución Xinhai, cando a emperatriz Dowager Longyu abdicou no último emperador, Puyi, o 12 de febreiro de 1912.

Emperadores da dinastía qing[editar | editar a fonte]

Nome dado1 Nome Póstumo2
(forma curta)
Chinés, Manchú
Nome do Templo2 Nome Reinado
Chinés, Manchú
Anos Reinado Nome polo
que é coñecido
Nurhaci
努爾哈赤
pinyin: Nǔ'ěrhāchì
Gāodì
高帝
Dergi hūwangdi
Tàizǔ
太祖
Tiānmìng
天命
Abkai fulingga
1616-16263 Nurhaci
Hong Taiji4
皇太極
pinyin: Huángtàijí
Wéndì
文帝
Genggiyen su hūwangdi
Tàizōng
太宗
Tiāncōng
天聰
Abkai sure
1627-1636;

Chóngdé
崇德
Wesihun erdemungge
1636-1643

1626-1643 Hung Taiji
Fúlín
福臨
Zhāngdì
章帝
Eldembure hūwangdi
Shìzǔ
世祖
Shùnzhì
順治
Ijishūn dasan
1643-16615 Shunzhi
Xuányè
玄燁
Réndì
仁帝
Gosin hūwangdi
Shèngzǔ
聖祖
Kāngxī
康熙
Elhe taifin
1661-1722 Kangxi
Yìnzhēn
胤禛
Xiàndì
憲帝
Temgetulehe hūwangdi
Shìzōng
世宗
Yōngzhèng
雍正
Hūwaliyasun tob
1722-1735 Yongzheng
Hónglì
弘曆
Chúndì
純帝
Yongkiyangga hūwangdi
Gāozōng
高宗
Qiánlóng
乾隆
Abkai wehiyehe
1735-1796
(muerto 1799)6
Qianlong
Yóngyǎn
顒琰
Ruìdì
睿帝
Sunggiyen hūwangdi
Rénzōng
仁宗
Jiāqìng
嘉慶
Saicungga fengšen
1796-1820 Jiaqing
Mínníng
旻寧
Chéngdì
成帝
Šanggan hūwangdi
Xuānzōng
宣宗
Dàoguāng
道光
Doro eldengge
1820-1850 Daoguang
Yìzhǔ
奕詝
Xiǎndì
顯帝
Iletu hūwangdi
Wénzōng
文宗
Xiánfēng
咸豐
Gubci elgiyengge
1850-1861 Xianfeng
Zǎichún
載淳
Yìdì
毅帝
Filingga hūwangdi
Mùzōng
穆宗
Tóngzhì
同治
Yooningga dasan
1861-18757 Tongzhi
Zǎitián
載湉
Jǐngdì
景帝
Ambalinggū hūwangdi
Dézōng
德宗
Guāngxù
光緒
Badarangga doro
1875-19087 Guangxu
Pǔyí
溥儀
tamén coñecido como Henry
No tiene 8
Non tén 9 Xuāntǒng
宣統
Gehungge yoso
1908-191210
(falecido en 1967)
Xuantong
1 O nome de familia imperial qing era Aisin Gioro (愛新覺羅 aixin jueluo), pero non era práctica manchú incluír o nome da familia ou do clan no nome persoal dun individuo.
2 Os nomes póstumo e os nomes dos templos foron compartidos habitualmente polo emperadores de diversas dinastías; precédense xeralmente polo nome da dinastía, neste caso qing, para evitar a confusión. Por exemplo, o emperador Qianlong é chamado con frecuencia Qing Gaozong.
3 Nurhaci fundou o Jin (金) ou dinastía tardía de Jin (後金) en 1616, pero foi o seu fillo Hung Taiji quen cambiou o nome da dinastía a qing en 1636. Nurhaci adoptou o nome Tianming do reinado pero os seus títulos qing foron conferidos postumamente.
4 Hung Taiji é chamado erroneamente nalgúns textos históricos Abahai (阿巴海).
5 O emperador Shunzhi foi o primeiro emperador qing que gobernou a China despois da ocupación de Pequín en 1644.
6 O emperador Qianlong retirouse oficialmente en 1796, tomando o título de emperador honorario (太上皇帝). Este era un acto da piedade filial para asegurarse de que non reinaría máis que o seu ilustre avó, o emperador Kangxi. Porén, el continuou a ser a última autoridade ata a súa morte en 1799, en que o seu fillo, o emperador Jiaqing, comezou a exercer o poder que fora só de nome a partir de 1796.
7 A emperatriz viúva Cixi, a concubina do emperador Xianfeng, nai do emperador Tongzhi, e nai adoptiva do emperador Guangxu, utilizou as súas considerables habilidades de manipulación política para actuar como o poder detrás do trono ou no trono a partir de 1861 ata a súa morte en 1908. Ela actuou como rexente durante as minorías dos dous emperadores mozos e confinou o emperador Guangxu no palacio de verán despois de que el procurase introducir reformas en 1898. A morte do emperador Guangxu foi anunciada o día antes da súa morte.
8 Xùndì (遜帝) ("o emperador abdicado") é o nome que os libros de historia chinesa dan a Puyi.
9 En 2004 os descendentes da familia imperial qing conferiron un nome póstumo e un nome atrasado a Puyi. Nome póstumo: Mindi (愍帝). Nome do templo: Gongzong (恭宗).
10 A dinastía qing foi derrocada en 1911, e o último emperador Xuantong, abdicou oficialmente o 12 de febreiro de 1912. Con todo, ese mesmo día a República da China concedeu os "Artigos de tratamento favorable de emperador do gran qing despois da súa abdicación” (清帝退位優待條件) que permitiu que Xuantong conservase o seu título imperial e indicou que fose tratado polo goberno da república co protocolo dun monarca estranxeiro. Estes artigos foron revisados o 5 de novembro de 1924, despois do golpe do xeneral Feng Yuxiang: os artigos revisados indicaban que Xuantong perdía o seu título imperial e sería tratado en diante como un simple cidadán da república. Xuantong foi expulsado da cidade prohibida o mesmo día. Así, Xuantong gobernou como emperador ata o 12 de febreiro de 1912 (e tamén brevemente entre o 1 de xullo e 12 de xullo de 1917), e emperador non-gobernante entre o 12 de febreiro de 1912 e o 5 de novembro de 1924. Xuantong tamén aceptou despois ser o líder fantoche de Manchukuo controlado polos xaponeses co nome de Datong (大同) (1932-1934), entón o emperador fantoche reinou igual co nome do reinado Kangde (康德) (1934-1945).

Véxase tamén[editar | editar a fonte]


Este artigo tan só é un bosquexo
 Este artigo sobre historia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.
 Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.