Correo electrónico

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Esta pantalla amosa a páxina de "caixa de entrada" dun sistema de correo electrónico, onde os usuarios poden ver os correos novos e realizar accións tales como lelos, borralos, gardalos ou respondelos.
O símbolo Unicode U+0040 úsase nos enderezos de correo electrónico para separar o nome do usuario do servidor do correo.

O correo electrónico, (en inglés email ou e-mail) trátase dun medio usado para o envío de mensaxes usando fases similares ó correo tradicional, pero por medios totalmente electrónicos. Tamén se poden achegar documentos electrónicos ou outros arquivos. Hoxe en día, a maioría dos sistemas de correo electrónico utilizan Internet, e é un dos seus servizos máis populares. En comparación co correo ordinario, ten a vantaxe de ser máis barato e á vez máis rápido. A maioría do correo electrónico transmítese a servidores que traballan co protocolo SMTP (Simple Mail Transfer Protocol). Pode ser de carácter privado, empresarial ou institucional.

Os enderezos de correo son sempre da seguinte forma:

nome/nick/texto_que_queiramos@servizo_de_correo_que_usamos.dominio, por exemplo: galegonalua@wikipedia.gal.

Os enderezos de correo xa poden conter tiles, maiúsculas, asteriscos, determinados signos, e letras que non existan no idioma inglés coma o eñe (Ñ), en dominios como .com, .net, .org, .es, .cat, .eu e .ws[1]

Historia[editar | editar a fonte]

O correo electrónico antecede á Internet e, de feito, os sistemas de correo electrónico constituíron unha ferramenta crucial na creación desta. En 1961 apareceu no MIT o Compatible Time-Sharing System (CTSS), que permitía que varios usuarios entraran nun IBM 7094 desde terminais a través da liña telefónica e almacenasen ficheiros no disco.[2][3] Esta posibilidade nova animou a que os usuarios compartisen información de xeitos novos. O correo electrónico apareceu en 1965 para permitir que varios usuarios dun computador mainframe de tempo compartido se comunicasen entre si.

Aínda que a historia exacta non se sabe, entre os primeiros sistemas que tiveron esta facilidade atopamos o Q32 de SDC e o CTSS do MIT. Pronto se puxo en funcionamento a posibilidade de enviar mensaxes entre computadores conectados por rede. O correo electrónico estendeuse pronto pola rede ARPANET, predecesora de Internet. O 1972, utilizouse por primeira vez o símbolo "@" (arroba) para separar o nome do usuario da súa máquina. O servizo de correo electrónico pronto se popularizou, e desenvolvéronse protocolos para permitir a comunicación con usuarios fóra de ARPANET. Para permitir a conexión entre computadores que non estaban directamente conectados, había que especificar a "ruta" que a mensaxe tiña que seguir para "ir" dun computador ao outro, especificando todas as máquinas "intermedias" separadas por un signo "!". En moitos casos, había que utilizar rutas con ata 10 ou máis conexións. A posibilidade de que algún nodo fallase e a mensaxe non chegase a destino era alta. Unha maneira de evitar isto era dando varios camiños alternativos, coa esperanza de que algún deles funcionase.

Sistemas de correo electrónico soportados en computadores centrais[editar | editar a fonte]

Os sistemas de correo electrónico orixinais permitían a comunicación só entre usuarios que estaban rexistrados neste host, mainframe ou "computador central", pero podían ser centenares ou miles de usuarios dentro dunha empresa ou universidade. Cara ao 1966 (ou quizais antes, é posible que o sistema SAGE actuase de forma similar), aqueles sistemas permitiron enviar correo electrónico entre empresas diferentes mentres executasen sistemas operativos compatibles, pero non con outros sistemas diferentes.

Os exemplos inclúen BITNET, IBM PROFS, Digital All-in-1 e o correo orixinal de Unix.

Sistemas baseados en redes de área local[editar | editar a fonte]

Desde os primeiros anos 1980, as redes de computadores persoais baseados en LANs volvéronse cada vez máis importantes, e os sistemas baseados en servidores similares aos primeiros sistemas de computadores centrais desenvolvéronse, e, de novo, a comunicación inicialmente só se podía realizar entre usuarios rexistrados nese servidor, pero tamén podían ser conectados entre empresas diferentes mentres executasen o mesmo sistema de correo electrónico e de protocolo.

Os exemplos inclúen cc:Mail, WordPerfect Office, Microsoft Mail, Banyan Vines de Banyan e Lotus Notes, con varios subministradores que provían o software para conectar estes sistemas incompatibles.

Intentos de interoperabilidade[editar | editar a fonte]

  • Novell liderou por pouco tempo o protocolo aberto MHS.
  • uucp foi utilizado como "cola" aberta entre sistemas de correo diferentes.
  • Os Coloured Book protocols usáronse no Reino Unido para redes académicas ata o 1992.
  • X.400 nos primeiros anos 1990 foi autorizado polo goberno baixo GOSIP pero case inmediatamente abandonado a favor de ARPANET SMTP

O ascenso do correo baseado en ARPANET[editar | editar a fonte]

A rede ARPANET fixo unha gran contribución ao desenvolvemento do correo electrónico. Hai un informe que indica que as transferencias experimentais de correo electrónico intersistema empezaron ao pouco da súa creación en 1969.[4] Raymond Tomlison foi o primeiro en usar o carácter "@" para separar os nomes do usuario e a súa máquina en 1971.[5] ARPANET incrementou significativamente a popularidade do correo electrónico, e converteuse na aplicación asasina desta rede.

A maioría das outras redes tiñan os seus propios protocolos de correo e de formatos de direccións; pola influencia de ARPANET e máis tarde pola expansión de Internet, os seus servidores centrais a miúdo ofrecían portais ou portas de correo (gateways) que pasaban correos electrónicos entre Internet e estoutras redes. O encamiñamento do correo a Internet aínda é complicado pola necesidade de xestionar correo destinado nestas redes máis vellas. Algúns exemplos coñecidos son o UUCP (principalmente ordenadores de Unix), BITNET (principalmente computadores centrais de IBM e VAX ás universidades), FidoNet (computadores persoais), e DECNET (varias redes).

Exemplo dunha dirección de Internet que dirixa correo a un usuario nun host de UUCP:

hubhost!middlehost!edgehost!user@uucpgateway.somedomain.example.com

Isto foi necesario porque os primeiros anos os computadores de UUCP non mantiñan información sobre a localización de tódolos hosts cos que intercambiaban correo, pero si sabían como comunicarse cuns cantos veciños da rede; mensaxes de correo electrónico (e outros datos como Usenet) pasaban de largo nunha cadea entre hosts que explicitamente aceptaban compartir datos os uns cos outros.

En 1977, o correo electrónico converteuse nun servizo de rede estandarizado, grazas a diversos estándares parciais,[6] que remataron coa especificación RFC 733.[7]

Formato[editar | editar a fonte]

O formato do correo electrónico defínese no Documento RFC 5322, e nos documentos RFC do 2045 a 2049, colectivamente chamadas Multipurpose Internet Mail Extensions. A pesar de que o documento RFC 2822 é o estándar proposto tecnicamente polo IETF e os outros son só borradores do IETF, estes documentos son os estándares de facto do correo electrónico.[8] Antes o formato describíase no documento RFC 822.

O correo electrónico consta de dous compoñentes principais:

  • Cabeceira (Header) - Contén de forma estruturada información como o emisor e o destinatario, asunto, data, e outra información. O documento RFC 5322 define a sintaxe en detalle.
  • Corpo (Body) - A mensaxe en si como texto non estruturado. Ás veces contén a firma ao final.

As dúas seccións sepáranse por unha liña en branco.

O correo electrónico está pensado para transmitir mensaxes ASCII de 7 bits. A pesar de que a miúdo se poden usar 8 bits, isto non está garantido. Por esta razón, utilízase o estándar MIME, que permite enviar ficheiros binarios, incluídos son e imaxes, e código HTML. Doutra banda, o correo electrónico permite unha escritura con erros ortográficos, impensables noutros medios de comunicación, con abreviaturas, emoticonos, etc, permite facer algo máis oral o discurso escrito.

Cabeceira[editar | editar a fonte]

A cabeceira contén como mínimo os seguintes campos:

  • From: (De:) O enderezo de correo electrónico orixe, e opcionalmente o nome do emisor.
  • To: (A:) O enderezo (ou enderezos) de destino, e opcionalmente o nome do receptor (ou receptores).
  • Subject: (Asunto:) Un resumo ou título do contido da mensaxe
  • Data: (Data:) A hora e día local de cando a mensaxe foi escrita

Nótese que estes campos se transmiten en inglés, posto que forman parte do protocolo. Nótese tamén que o campo "To" non está necesariamente ligado ás direccións ás cales se envía a mensaxe. A lista de destinatarios non se extrae da cabeceira do correo, senón que se especifica no protocolo SMTP.

Outros campos frecuentes son (para ver tódolos campos pódese consultar o documento RFC 4021 ou RFC 2076):

  • Cc: Copia de carbón (Carbon copy).
  • Bcc: Copia de carbón oculta. (Blind Carbon Copy).
  • Received: Información de seguimento xerada polos servidores de correo que xestionaron a mensaxe previamente.
  • Content-Type: Información de como se ten que mostrar a mensaxe, normalmente de tipo MIME.
  • Reply-To: O enderezo que se tería que usar para contestar ao remitente.
  • References: A id da mensaxe á cal se responde (no caso de que se responda), a id desta mensaxe, etc.
  • In-Reply-To: A id da mensaxe á cal se responde.
  • X-Face: Pequena icona, normalmente mostrando a cara do remitente.

Corpo da mensaxe[editar | editar a fonte]

Codificación[editar | editar a fonte]

O correo electrónico estaba deseñado orixinalmente para mensaxes de 7 bits ASCII.[9] Moitos software de correo electrónico traballan con 8 bits pero hai que supor que se comunicarán con servidores de correo de 8 bits. O estándar #CONSENTIR introduce dúas codificacións para permitir a transmisión de datos non-ASCII. A extensión 8BITMIME introduciuse para permitir a transmisión de correo sen a necesidade destas codificacións, pero moitos MTAs aínda non o soportan. Nalgúns países, coexisten uns cantos esquemas de codificación; como resultado, por defecto, a mensaxe nunha lingua de alfabeto non latino aparece de forma non lexible (a única excepción é cando o remitente e o receptor usan o mesmo esquema de codificación). Por iso, o código Unicode está a crecer en popularidade.

Ficheiros de texto e HTML[editar | editar a fonte]

Moitos clientes de correo electrónico permiten o uso tanto de texto sen formato como de HTML para o corpo de mensaxe nas opcións do usuario. As mensaxes de correo electrónico en HTML a miúdo inclúen un ficheiro de texto xerado automaticamente, por razóns de compatibilidade.

As vantaxes de HTML inclúen a posibilidade de incluír ligazóns e imaxes, separa mensaxes previas en bloques, permite varias visualizacións, e o uso de formatos como o subliñado, a cursiva, e o cambio de tipo de letra.

As desvantaxes inclúen o incremento do tamaño do correo, a intimidade dos web bugs, o abuso do correo HTML como vector por ataques phishing e a extensión de malware.[10]

As listas de correo normalmente insisten que todos os correos deben ser creados en texto sen formato[11][12][13] por tódalas razóns citadas, pero tamén porque teñen un número significativo de lectores utilizando correo baseado en interfaces de usuario de texto, por exemplo Mutt. Algúns clientes de correo de Microsoft permitiron un mellor formato usando RTF antes que HTML, pero salvo que estea garantizado que o receptor ten cliente de correo electrónico compatible, non debería estar permitido.[14]

Vista xeral do funcionamento[editar | editar a fonte]

O diagrama da dereita mostra unha secuencia típica de acontecementos[15] que teñen lugar cando Alice escribe unha mensaxe usando o cliente de correo electrónico (mail user client - MUA). Escribe a dirección de correo electrónico do destinatario, e pulsa o botón "enviar".Como funciona

  1. O seu MUA dá forma á mensaxe no formato de correo electrónico e utiliza o protocolo SMTP para enviar a mensaxe ao servidor de correo (mail transfer agent - MTA), neste caso smtp.a.org, posto en marcha polo provedor de servizo de Internet (Internet Service Provider - ISP) de Alice
  2. O MTA mira o enderezo de destino proporcionado no protocolo de SMTP (non da cabeceira da mensaxe), neste caso bob@b.org. Unha dirección de correo electrónico de Internet é unha cadea de caracterese coa forma nomelocal@dominioexemplo. A parte de antes do carácter @ é o nome local da dirección, a miúdo o nome do usuario do receptor, e a parte de despois do carácter @ é un nome de dominio. O MTA resolve o nome de dominio para determinar o servidor conmutador de correo no DNS (Sistema de nomes de dominio).
  3. O Servidor de DNS co dominio b.org, ns.b.org, responde cun rexistro MX listando os servidores que conmutan correo electrónico por aquel dominio, neste caso mx.b.org, un servidor cara ao ISP de Bob.
  4. smtp.a.org envía a mensaxe a mx.b.org utilizando SMTP, que o entrega ao correo do usuario bob.
  5. Bob pulsa o botón "correos de entrada" no seu MUA, que recolle a mensaxe usando o protocolo de correo POP3.

Esta secuencia de acontecementos aplícase á maioría de usuarios de correo electrónico. Aínda así, hai moitas posibilidades alternativas e complicacións no sistema de correo electrónico:

  • Alice ou Bob poden usar un cliente conectado a un sistema de correo electrónico corporativo, como IBM, Lotus Notes ou Microsoft. Estes sistemas a miúdo teñen o seu propio formato de correo electrónico interno e os seus clientes normalmente comunícanse co servidor de correo electrónico que utiliza un protocolo propietario. O servidor envía ou recibe correo electrónico mediante Internet a través da pasarela de correo de Internet do produto. Se Alice e Bob traballan na mesma empresa, a transacción enteira pode ter lugar completamente dentro dun único sistema de correo electrónico corporativo.
  • Alice pode non ter un MUA no seu ordenador pero en cambio pódese conectar a un servizo webmail.
  • O ordenador de Alice pode executar o seu propio MTA, evitando así a transferencia do paso 1.
  • Bob pode recoller o seu correo electrónico de moitas maneiras, por exemplo utilizando o Internet Message Access Protocol, entrando en mx.b.org e léndoo directamente, ou utilizando un servizo webmail.
  • Os dominios normalmente teñen uns cantos servidores de intercambio de correo de forma que poidan continuar aceptando correo electrónico cando non está dispoñible o servidor principal de correo.
  • As mensaxes de correo electrónico non son seguras se a encriptación de correo electrónico non se utiliza correctamente.

Moitas MTAs adoitaban aceptar mensaxes para calquera receptor en Internet e facer o que podían para repartilos. Estas MTA denomínanse open mail relays. Eran moi importantes nos primeiros días de Internet cando as conexións de rede eran de pouca confianza. Se un MTA non pode facer chegar a mensaxe ao seu destino, pode como mínimo entregalo ao open relay máis próximo ao destino. Este servidor tiña máis posibilidades de repartir a mensaxe un pouco máis tarde. Aínda así, este mecanismo foi explotado para enviar spam e como consecuencia moi poucos MTAs modernos son open relay, e moitos MTAs non aceptan mensaxes destes servidores de correo porque é moi probable que sexan spam.

Aplicacións para servidores e clientes[editar | editar a fonte]

A interface dun cliente de correo electrónico, Thunderbird.

As mensaxes intercámbianse entre hosts que utilizan SMTP (Simple Mail Transfer Protocol) con programas chamados servidor de correo. Os usuarios poden recuperar as súas mensaxes de servidores que utilizan protocolos estándares como POP ou IMAP, ou, como é máis probable nunha gran corporación, cun protocolo propietario específico, como Lotus Notes ou Microsoft Exchange Server. As interfaces Webmail permiten aos usuarios acceder ao seu correo con calquera navegador web estándar, desde calquera computador.

O correo pódese almacenar no lado do cliente, no servidor, ou en ambos os lugares. Os formatos estándares para caixas de correos inclúen Maildir e mbox. Algúns clientes prominentes de correo electrónico utilizan o seu propio formato patentado e esixen que o software de conversión transfira correo electrónico entre eles.

A aceptación dunha mensaxe obriga a un MTA a repartilo, e cando non se pode repartir unha mensaxe, aquel MTA debe enviar un mensaxe de rebote de volta ao remitente, indicando o problema .

Direccións de correo electrónico[editar | editar a fonte]

Cartel da rúa "Arroba", no Parque Científico Tecnolóxico da Universidade de Alcalá.

Para poder enviar ou recibir mensaxes de correo electrónico é necesario dispor dunha conta de correo. Dita conta é unha caixa de correos virtual identificado por unha dirección de correo electrónico da forma «Xoán.ninguén@exemplo.gal». Cada dirección componse dunha parte local (neste caso Xoán.ninguén), o símbolo separador @ e unha parte que identifica un dominio (neste caso exemplo.gal).[16]

Existen diversos modos de obter unha conta de correo electrónico:

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Xa se pode usar o ñ
  2. "CTSS, Sistema compatible de compartición de tempo" (4 de setembro de 2006), Universidade de Alabama do Sur, CTSS
  3. Tom Van Vleck "El IBM 7094 y CTSS" (10 de setembro de 2004), Multicians-7094
  4. La historia del correo Electrónico
  5. El primer E-mail
  6. Véxase RFC 561 - Standardizing Network Mail Headers, RFC 680 - Message Transmission Protocol e RFC 724 - Proposed Official Standard for the Format of ARPA Network Messages.
  7. "RFC 733 - STANDARD FOR THE FORMAT OF ARPA NETWORK TEXT MESSAGES(1)". IETF. Consultado o 21 de agosto de 2016. 
  8. "RFC Index". 
  9. Craig Hunt (2002). TCP/IP Administration. O'Reilly Media. ISBN 978-0-596-00297-8. 
  10. Políticas que evitan virus
  11. "Cando cree unha lista de correo..."
  12. " ...Texto sen formato, 72 caracteres por liña..."
  13. "que faemos mal cando enviamos mensaxes HTML ou CONSINTA?"
  14. Como previr o envío do ficheiro Winmail.dat en usuarios Internet
  15. Vídeo, Como funciona o correo, howstuffworks.com, 2008 "How E-mail Works".  Parámetro descoñecido |dataficheiro= ignorado (Axuda); Parámetro descoñecido |ficheirourl= ignorado (Axuda)
  16. "RFC 3696 - Application Techniques for Checking and Transformation of Names". IETF. Consultado o 22 de agosto de 2016. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]