Chícharo

Chícharo
	Pisum sativum ; Carl von Linné 1753
	Instancia de taxon
	Subclase de planta útil
	Uso forraxe; planta medicinal; verdura
	Categoría taxonómica especie
Características
	Rusticidade da planta 2
	Fonte de pea (en)
Clasificación taxonómica
Reino	Plantae
Orde	Fabales
Familia	Fabaceae
Tribo	Fabeae
Xénero	Pisum
Especie	Pisum sativum ; L., 1753 Pisum sativum
Historia
	Premios e distincións Vegetable of the year (en)
Localización
	Área de distribución República Popular da China; Pequín; Tíbet; Fujian; Provincia de Cantón
Freebase
Códigos e identificadores
Freebase
Freebase	/m/0g5s7
MeSH	D018532
UNII	J21YE3W98E
ITIS	26867
OTT	359905
CoL	77MMF
EOL	703192
WFO	wfo-0000212718
Fontes e ligazóns
	Descrito pola fonte Flora Reipublicae Popularis Sinicae, volume 42(2) (en) pp. 287 ; Zhiwu Mingshi Tukao (en) "Q107402278 "; The Domestic Encyclopædia; Or, A Dictionary Of Facts, And Useful Knowledge "Domestic Encyclopædia (1802)/Pea (en) "; Encyclopædia Britannica "1911 Encyclopædia Britannica/Pea (en) "; Paulys Realenzyklopädie der klassischen Altertumswissenschaft "Erbse (Pauly-Wissowa)" ;
	Wikidata G:Commons C:Commons

Chícharo cru
Valor nutricional por 100 g
Enerxía	1 425 kJ (341 kcal)

Carbohidratos	60 g
Azucres	8 g
Fibra alimentaria	26 g


Graxas	1 g


Proteínas	25 g


Vitaminas	Cantidade %DV^†
Tiamina (B1)	61% 0.7 mg
Ácido pantoteico (B5)	34% 1.7 mg
Ácido fólico (B9)	69% 274 μg


Minerais	Cantidade %DV^†
Ferro	31% 4 mg

Units μg = microgramos • mg = miligramos IU = Unidades internacionais
^†As porcentaxes son aproximadas empregando a recomendación de US para os adultos. Fonte: Base de datos USDA Nutrient

O chícharo, ervello, ervella ou perico,^[1] Pisum sativum, é a pequena semente comestible da planta que se cultiva para a súa produción e dalgunhas variedades da cal, como a chamada tirabeque (P. sativum subsp. arvensis), pódense consumir as propias vaíñas por seren moi tenras.

A planta posúe un sistema vexetativo pouco desenvolvido aínda que cunha raíz pivotante que tende a profundar bastante. As follas están formadas por pares de folíolos. As inflorescencias nacen arracimadas en brácteas foliáceas que se inseren nas axilas das follas. As sementes (chícharos) atópanse en vaíñas de entre 5 a 10 cm de longo que conteñen entre 4 e 10 unidades.

Como todas as leguminosas, ademais de ser unha boa fonte de proteínas, minerais e fibras é beneficiosa para a terra, xa que fixa o nitróxeno no chan debido a certas bacterias que proliferan nos nódulos das raíces e producen nitratos.

Historia

Atopáronse restos fosilizados de chícharos en sitios arqueolóxicos do Próximo Oriente que datan de fai case 10.000 anos. As especies cultivares apareceron relativamente pouco despois do trigo e a cebada, polo que se supón que xa se cultivaban cara ao 7800 a.C. No 2001 a.C. o seu cultivo estendeuse por Europa e cara ao leste á India, aínda que até o século XVI só se usaba en gran seco ou como forraxe. A partir dese momento, empezou a usarse tamén o gran fresco.

Reprodución

No hemisferio boreal, por semente en febreiro ou marzo, aínda que nas zonas de climas benignos pódese facer tamén en novembro.

Cultivo

Os chícharos son unha colleita de estación fresca que se pode gozar tanto na primavera como no outono.

Require unha terra solta e lixeira. Aínda que non é moi esixente respecto da riqueza orgánica do chan, é conveniente achegar algún fertilizante complexo. Este cultivo non tolera chans moi acedos e hase de vixiar o pH para tratar de que non sexa inferior a 6,5. Necesita unha posición asollada e regas frecuentes.

Enfermidades e pragas

É propenso ao ataque de fungos como o mildio, o oídio e a antracnose, así como a insectos mastigadores como o pulgón do chícharo, a traza do chícharo e o escaravello Sitona linetus.

Tamén é coñecida o Brox como especie devoradora de chícharos.

Taxonomía

Pisum sativum foi descrita por Carl von Linné e publicado en Species Plantarum 2: 727. 1753.^[2]

Citoloxía

Ten un número de cromosomas de 2n=14^[3]^[4]

Variedades aceptadas

Pisum sativum subsp. brevipedunculatum (P. Davis & Meikle) Ponert
Pisum sativum subsp. elatius (M.Bieb.) Asch. & Graebn.

Sinonimia

Lathyrus oleraceus Lam.
Pisum tuffetii R.Lesson
Pisum arvense L.
Pisum elatius M.Bieb.
Pisum granulatum J.Lloyd
Pisum vulgare S.B.Jundz.
Pisum sativum subsp. arvense (L.) Asch. & Graebn.
Pisum sativum var. brevipedunculatum P.Davis & Meikle
Pisum sativum var. elatior Trautv.
Pisum sativum subsp. hortense (Neilr.) Asch. & Graebn.
Pisum sativum subsp. humile (Holmboe) Greuter & al.
Pisum sativum var. pumilio Meikle
Pisum sativum subsp. pumilo (Meikle) Ponert
Pisum sativum var. elatius (M. Bieb.) Asch. & Graebn.
Pisum sativum var. sativum L.^[5]^[6]

Notas

↑ Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para Chícharo..
↑ "Chícharo". Tropicos.org. Missouri Botanical Garden. Consultado o 12 de agosto de 2014.
↑ Contribuiçao para o conhecimento citotaxonómico das spermatophyta de Portugal. IX. Cruciferae Fernandes, A., M. F. Santos & M. Queirós (1977) Bol. Soc. Brot. ser. 2 51: 137-186
↑ Chromosome atlas of flowering plants. Darlintong, C. D. & A. P. Wylie (1955)
↑ Anthos Arquivado 30 de setembro de 2015 en Wayback Machine.. Sistema de información sobre as plantas de España. Real Jardín Botánico (require procura).
↑ "Plant List". Arquivado dende o orixinal o 18 de outubro de 2019. Consultado o 29 de setembro de 2014.

Véxase tamén

Outros artigos

Ligazóns externas

Pisum sativum na Enciclopedia da vida

[1] Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para Chícharo..

[Trop-2] "Chícharo". Tropicos.org. Missouri Botanical Garden. Consultado o 12 de agosto de 2014.

[3] Contribuiçao para o conhecimento citotaxonómico das spermatophyta de Portugal. IX. Cruciferae Fernandes, A., M. F. Santos & M. Queirós (1977) Bol. Soc. Brot. ser. 2 51: 137-186

[4] Chromosome atlas of flowering plants. Darlintong, C. D. & A. P. Wylie (1955)

[anthos-5] Anthos Arquivado 30 de setembro de 2015 en Wayback Machine.. Sistema de información sobre as plantas de España. Real Jardín Botánico (require procura).

[plant-6] "Plant List". Arquivado dende o orixinal o 18 de outubro de 2019. Consultado o 29 de setembro de 2014.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]