Ceca de Barskunes

Ceca de Barskunes
	Instancia de casa de moeda
	Parte de Historia do País Vasco en 100 obxectos
Características
	Produto ou servizo moeda
Datas
	Período Hispania romana
Cifras e dimensións
	Diámetro 23 mm
	Masa 3,86 g
Localización
	País España; Tarraconense
	Coordenadas 42°30′13″N 2°23′25″O / 42.50350796946, -2.3902928062396
	Wikidata C:Commons

Barskunes () ou Baskunes () é o nome dunha ceca situada no norte da Península Ibérica e activa a partir de finais do século II a. C. e durante o I a. C.,^[1] dentro do coñecido como "grupo pirenaico" ou tamén "grupo navarro", composto por numerosas cecas caracterizadas por usaren o mesmo escrita ibérica levantina que a área celtibérica.

Localización da ceca

A proposta tradicional, desde o século XIX, é identificar a cidade emisora con Pompaelo (Pamplona),^[2]^[3] en tanto que outros autores, pola contra, apuntan cara a Rocaforte, xunto a Sangüesa.^[4] Ambas as teses situarían a ceca dentro da área nuclear dos Vascóns. Unha terceira tendencia de propostas sitúa a ceca de Ba(r)skunes no poboado de La Custodia, en Viana, por mor do importante número de moedas (52 exemplares) achados naquel depósito, á espera de que unhas rigorosas escavacións aclaren se a rexión estaba ocupada por Vascóns ou Beróns.^[5]

Os traballos máis recentes tenden a situar a ceca nalgún lugar próximo ao Ebro, xa que a arqueoloxía non sacou á luz máis que pequenos asentamentos. A partir dunha investigación de I. Rodríguez Casanova publicada en 2010 insístese na proposta de La Custodia, no termo municipal de Viana.^[6]

Para o lingüista vasco Joaquín Gorrochategui, da Universidade do País Vasco, a controversia sobre unha identificación coa palabra vascones ("vascóns") foi superada pola confirmación da súa filiación co mundo celtibérico.^[7]

Tipoloxía das moedas

As moedas son denarios de tipoloxía ibérica,^[8] xunto con ases cunha arte máis variada e bruta. Os denarios levan no anverso unha cabeza viril, con barba, e no reverso un xinete con espada curta e a lenda Baskunes/Barkcunes. Algúns exemplares amosan tamén inscrición no anverso. Os maiores depósitos destas moedas apareceron en Viana, Alagón e Tafalla, e en Pamplona só tres, aínda que iso pode ser accidental e non concluínte.^[9]

Notas

↑ "Cecas vasconas: Baskunes/Barskunes". Tesorillo.com
↑ Jusué Simonena, C. (1996). Páxina 34.
↑ José María Blázquez, citando a Antonio Tovar, que «quizais a ceca de Barskunes sexa Pompaelo». Véxase Blázquez, J. M. (1966). "Los vascos y sus vecinos en las fuentes literarias griegas y romanas de la Antigüedad". En Problemas de la Prehistoria y de la Etnología vascas. 177-206.
↑ Alicia M. Canto, sen descartar completamente Pompaelo, suxire Rocaforte porque, entre outras razóns, en 924 d. C. os árabes denominan o su paso Fayy al-Baskuns ("o paso dos Vascón") e a poboación ao pé del Baskunsa; segundo ela, esta era a "ruta obrigada para ol acceso desde o SL a Pamplona e o saltus, logo de pasar Sangüesa". Véxase: Canto, A. M. (1997).
↑ Labeaga Mendiola, J. C.; Espinosa Ruiz, U. (1999). Páxina 171.
↑ Rodríguez Casanova, I. (2009). "Nuevos datos sobre el tesoro celtibérico de Monte Lejarza-Larrabezúa (Vizcaya)". En Zephyrus: Revista de prehistoria y arqueología. Nº 63. Páxinas 135-154.
↑ Gorrochategui Churruca, J. (2000).
↑ De Guadán, A. M. (1969). Páxina 203 e figuras 362-367.
↑ Canto, A. M. (1997).

Véxase tamén

Bibliografía

Blanco Freijeiro, A. (1988). Historias del viejo mundo Nº 1 (Historia 16). Los primeros españoles. ISBN 84-7679-101-1

Canto, A. M. (1997). "La Tierra del Toro. Ensayo de identificación de ciudades vasconas". En Archivo Español de Arqueología. Nº 70Páxinas 31-70.
De Guadán, A. M. (1969). Numismática ibérica e ibero-romana. Instituto Español de Arqueología. Madrid.
Gorrochategui Churruca, J. (2000). "La romanización del País Vasco: aspectos lingüísticos". En Bitarte: Revista cuatrimestral de humanidades. 22. Páxinas 87-106. ISSN 1133-6110

Jusué Simonena, C. (1996). "Primitivas muestras monetales". En Signos de identidad histórica para Navarra. 1. Páxinas 139-144. Caja de Ahorros de Navarra. ISBN 978-84-87120-30-5
Gil Farrés, O. (1959). Historia de la moneda española. Diana, Madrid.
Labeaga Mendiola, J. C.; Espinosa Ruiz, U. (1999). La Custodia, Viana, Vareia de los Berones [Trabajos de arqueología Navarra, 14].Institución Príncipe de Viana. Páxina 171. ISSN 0211-5174
Mateu i Llopis, F. (1946-a-). La moneda española (breve historia monetaria de España). Alberto Martín, Barcelona.
Mateu i Llopis, F. (1946-b-). Glosario hispánico de numismática. Consejo Superior de Investigaciones Científicas.
Villaronga i Garriga, L. (1987). "Emisiones ibéricas del interior". En Numismática antigua de Hispania: iniciación a su estudio (2ª ed.). CYMYS. Páxinas 167-206. ISBN 9788485060443

Outros artigos

Moeda ibérica antiga

[1] "Cecas vasconas: Baskunes/Barskunes". Tesorillo.com

[2] Jusué Simonena, C. (1996). Páxina 34.

[3] José María Blázquez, citando a Antonio Tovar, que «quizais a ceca de Barskunes sexa Pompaelo». Véxase Blázquez, J. M. (1966). "Los vascos y sus vecinos en las fuentes literarias griegas y romanas de la Antigüedad". En Problemas de la Prehistoria y de la Etnología vascas. 177-206.

[4] Alicia M. Canto, sen descartar completamente Pompaelo, suxire Rocaforte porque, entre outras razóns, en 924 d. C. os árabes denominan o su paso Fayy al-Baskuns ("o paso dos Vascón") e a poboación ao pé del Baskunsa; segundo ela, esta era a "ruta obrigada para ol acceso desde o SL a Pamplona e o saltus, logo de pasar Sangüesa". Véxase: Canto, A. M. (1997).

[5] Labeaga Mendiola, J. C.; Espinosa Ruiz, U. (1999). Páxina 171.

[6] Rodríguez Casanova, I. (2009). "Nuevos datos sobre el tesoro celtibérico de Monte Lejarza-Larrabezúa (Vizcaya)". En Zephyrus: Revista de prehistoria y arqueología. Nº 63. Páxinas 135-154.

[7] Gorrochategui Churruca, J. (2000).

[8] De Guadán, A. M. (1969). Páxina 203 e figuras 362-367.

[9] Canto, A. M. (1997).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]