Caparazón

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Debuxo dun lagostino, co seu caparazón ou exoesqueleto (en rosa), destacando o cacho (en vermello).

O caparazón,[1][2] casca [3][4] ou carapa [5][6] é unha cuberta dura e ríxida (casca) que posúen numerosos animais que, entre outras funcións, serve para protexer as partes brandas dos mesmos. Neste sentido, sería sinónimo de exoesqueleto.

É o caso da maioría dos crustáceos e moluscos, nos que é de natureza calcaria, de todos os artrópodos, nos que está constituído por queratina (nos crustáceos reforzada por sales cálcicos) e dos quelonios (tartarugas), nos que é de natureza ósea e córnea.

Crustáceos[editar | editar a fonte]

Véxase tamén: Cacho.
Vista ventral do cacho dunha centola.

Nos crustáceos o caparazón presenta diferentes graos de calcificación e, por tanto, de consistencia, segundo os grupos.[7]

Os crustáceos que forman parte do zooplancto tamén teñen caparazón. Entre eles estás os cladóceros, os ostrácodos e os isópodos. Porén, os isópodos só tieñen un caparazón que cobre a cabeza, denominado "escudo cefálico".

Cando se proxecta cara a adiante, máis alá dos ollos, esta proxección do exoesqueleto denomínase rostro (en latín científico, rostrum).

Nos decápodos, no caparazón distínguese o cacho, peza única do exoesqueleto que cobre o cefalotórax, e que está especialmente desenvolvida en centolas, bois, nécoras, lagostas, lumbrigantes, cigalas, lagostinos e camaróns.

Arácnidos[editar | editar a fonte]

Diagrama dun arácnido, co caparazón sinalado con cor púrpura.

Nos arácnidos o caparazón está formado polo cefalotórax.

É unha cobertura na parte superior formada pola fusión dos terxitos nunha soa placa, e é onde están situados os ollos (ocularium) e os ozóporos dos opilións, entre outros órganos e faneras.[8]

Nalgunhas ordes, como nas dos solífugos e os esquizómidos, pode estar dividido.

Quelonios[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Coiraza (tartarugas).
As placas que forman o caparazón ou coiraza dunha tartaruga.

O caparazón ou coiraza das tartarugas está formado xeralmente por placas óseas revestidas por placas córneas, pero ás veces só por placas córneas.

A columna vertebral e as costelas fusiónanse formando placas baixo a pel e forman o caparazón. Exteriormente, a pel está cuberta por escudos, placas córneas que a protexen de maneira máis eficaz.[9][10]

As tartarugas poden sobrevivir de maneira sorprendente a graves lesións do caparazón, e as profundas gretas ou partes desaparecidas de tecido poden recompoñerse até o óso e curar.

Nalgunhas tartarugas, como nos trioníquidos, na tartaruga de nariz de porco (familia Carettochelyidae) de Australia ou na grande tartaruga de coiro, faltan os escudos e o caparazón cóbrese só coa pel.

Os caparazóns de moitas tartarugas presentan cores brillantes con motivos orixinais que permiten identificar individuos da mesma especie a certa distancia.

Moluscos[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Cuncha.
Cuncha de mexillón (Mytilus galloprovincialis).

Nos moluscos o caparazón recibe o nome de cuncha, que pode estar formada por unha sóa peza ou placa [11] (gasterópodos, escafópodos, cefalópodos e monoplacóforos), por dúas (nos bivalvos), ou por varias (nos poliplacóforos).

Estas placas están constituídas por unha proteína (a conquiolina, unha escleroproteína) endurecida por carbonato de calcio na forma de cristais de aragonita.

Algúns moluscos reduciron o tamaño da cuncha, que practicamente non existe; por exemplo, nas lesmas, tanto nas terrestres ou lesmas ou limachas propiamente ditas como nas mariñas (borrachas). E outros fixéronas internas; por exemplo, nas luras e case todos os cefalópodos.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. González Gurriarán e Méndez (1985).
  2. Ramonell, R. (1985).
  3. casca no dicionario da RAG.
  4. Ríos Panisse, M. C. (1977), Caparazón dos moluscos: casca, recollido por E. B. Carril e Eladio Rodíguez, p. 58.
  5. carapa no dicionario da RAG.
  6. Dado que o dicionario da RAG non admite a voz caparazón, poderíase considerar carapa como sinónimo, por extensión do campo semántico desta voz.
  7. Carapace, en Dean Pentcheff (ed.): Crustacea Glossary. Los Ángeles: Natural History Museum of Los Angeles County. (en inglés) Consultada o 31/12/2012.
  8. Beccaloni, Jan (2009): Arachnids. University of California Press. ISBN 978-0-520-26140-2.
  9. A. S. Romer (1956): Osteology of the Reptiles. University of Chicago Press.
  10. R. Zangerl (1969): "The turtle shell", en C. Gans, D. d'A. Bellairs & T. A. Parsons (eds.) Biology of the Reptilia Volume 1. London: Academic Press, pp. 311–340.
  11. Ou valva, nos bivalvos.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Frings, H. e Frings, M. (1975): Conceptos de Zoología. Madrid: Editorial Alhambra. ISBN 84-205-0505-6.
  • Devillers, Ch. e P. Clairambault: Vertebrados. Anatomnía comparada. (En Grassé, P.-P., Zoología, vol. 2). Barcelona: Toray-Masson. ISBN 84-311-0200-4.
  • González Gurriarán, Eduardo e Matilde Méndez G. (1985): Crustáceos decápodos das costas de Galicia. I. Brachyura. Publicacións do Seminario de Estudos Galegos. Sada (A Coruña): Ediciós do Castro. ISBN 84-7492-242-9.
  • Grassé, P.-P., E. A. Poisson e O. Tuzet (1976): Invertebrados. (En Grassé, P.-P., Zoología, vol. 1) Barcelona: Toray-Masson. ISBN 84-311-0200-4.
  • Hickman, C. P., W. C. Ober e C. W. Garrison (2006): Principios integrales de zoología, 13ª ed. Madrid: McGraw-Hill Interamericana. ISBN 84-481-4528-3.
  • Ramonell, Rosa (1985): Guía dos mariscos de Galicia. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 84-7154-506-3.
  • Remane, A., Storch, V. e Welsch (1980): Zoología sistemática. Clasificación del reino animal.. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-0608-2.
  • Ríos Panisse, Mª C. (1977): Nomenclatura de la flora y la fauna marítimas de Galicia. I. Invertebrados y peces. Verba, Anejo 7. Santiago de Compostela: Universidad de Santiago de Compostela. ISBN 84-7191-008-X.

Outros artigos[editar | editar a fonte]