Campionato de Galicia de fútbol

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Campionato de Galicia
Serie A
Fundación 1913
Fin 1940
Rexión Galicia Galicia
Equipos Variable
Descenso Serie B
Último campión Deportivo da Coruña
(6º título)
Máis laureado Deportivo da Coruña
Celta de Vigo
(6 títulos cada un)
Organizador FGF

O Campionato de Galicia foi a máxima competición regular de fútbol do país durante as primeiras décadas do século XX. O seu precursor foi o Campionato de Galicia non oficial organizado polo Vigo Foot-ball Club entre 1905 e 1912. A partir de 1913, a Federación Galega de Fútbol comezou a organizar o campionato galego de xeito oficial. Dende a segunda edición oficial, o torneo outorgaba a clasificación para a Copa de España. A medida que o campionato foi crecendo, fóronse creando varias divisións inferiores (Serie B e Serie C), recibindo o nome de Serie A a primeira categoría. Durante certo tempo, o torneo coexistiu co actual sistema de ligas estatais creado en 1929. Foi eliminado en 1940 por decisión da RFEF.

Historia[editar | editar a fonte]

Protocampionato (organizado polo Vigo F.C.)[editar | editar a fonte]

Trofeo do campionato organizado polo Vigo F.C.

O Campionato de Galicia comezou a organizarse no ano 1905 de forma non profesional, xa que aínda non existía a Federación Galega de Fútbol, e foi un dos torneos pioneiros do fútbol galego xunto á Copa Compostelá, a Copa Pontevedra e o Campionato de Galicia e Asturias xogado na Coruña[1]. O torneo era organizado polo Vigo Foot-ball Club e para participar na competición tan só era preciso que o club estivese legalizado[2]. O trofeo en disputa era unha copa de prata de once quilogramos sostida por unha peaña de ébano, a cal foi doada polo rei Afonso XIII despois dunha petición dos organizadores, feito que provocou que naquela altura o campionato fose coñecido tamén como Copa do Rei[3].

Na primeira edición do campionato, chegaron á final o Fortuna Foot-ball Club e mailo Vigo Foot-ball Club[4], sendo proclamado campión o Fortuna varios meses despois[5][6], tras diversos enfrontamentos entre as directivas de ámbolos dous clubs[7][8][9]. No torneo do ano seguinte chegan á final os dous mesmos equipos, e despois de dous partidos rematados con empate[10][11], o Fortuna gañou un terceiro encontro e revalidou o título[6][12]. A terceira edición do campionato foi xogada en formato de liga, proclamándose campión o Vigo F.C. e subcampión o Fortuna[13][14]. O Vigo volveu gañar o torneo ao ano seguinte tras vencer na final ao Pontevedra Sporting Club[14][15]. Na quinta edición foi campión o Fortuna de Vigo despois de gañar a semifinal contra o Español F.C. de Vigo e que non se presentase á final o Victoria de Pontevedra[16][17]. O Fortuna volveu gañar ao ano seguinte en circunstancias parecidas, xa que o Real Club Coruña non se presentou para disputar a final do torneo[18]. A sétima e derradeira edición do torneo foi gañada polo Fortuna fronte ao Vigo, ficando os fortunistas co trofeo en propiedade despois desta vitoria[19].

Cando rematou a disputa do primeiro trofeo, o rei Afonso XIII doou unha nova Copa do Rei ao Vigo Foot-ball Club para que a puxese en disputa nas vindeiras edicións do Campionato. A nova copa, que viña gardada nun elegante estoxo, era de prata dourada cunha peaña de madeira vernizada e tiña gravado o emblema do monarca e a inscrición “Vigo Foot-ball Club. Premio de S.M. el Rey”[20][21]. O Vigo non chegou a organizar un novo campionato e decidiu doar esta copa á Federación Galega de Fútbol para que fose o premio do primeiro Campionato de Galicia oficial[22][23].

Campionato de Galicia (organizado pola FGF)[editar | editar a fonte]

Coa creación da Federación Galega en 1909, ábrese outra etapa que comeza co primeiro Campionato de Galicia oficial organizado na tempada 1913/14[24]. Unicamente se inscribiron o Real Vigo Sporting Club e o Real Club Fortuna de Vigo[25], resultando gañador do torneo o Vigo Sporting[26][27][28]. Nesta edición non se outorgaba a representanción galega no Campionato de España, que xa fora dirimida noutra competición eliminatoria xogada con anterioridade á data de realización do Campionato de Galicia[29][30].

Dende a segunda edición do campionato, ademais da disputa do propio título de campión galego, o torneo tamén servía para obter a clasificación para a Copa de España[31].

No verán de 1915, unha selección de xogadores do Vigo Sporting e do Fortuna de Vigo acudiu a Lisboa para xogar un partido amigábel despois de recibir unha invitación. Os regulamentos da RFEF recén aprobados obrigaban a notificar a disputa de encontros internacionais con 15 días de antelación[32][33]. Os xogadores viaxaron igualmente a Lisboa e a FGF notificou o asunto á RFEF, a cal autorizou á FGF para que impuxese as sancións que considerase oportunas “tendo presente que prefería que sofrese menoscabo o prestixio do Comité Nacional a que se causase prexuízo ao desenvolvemento da vida futbolística galega”[34]. A FGF sancionou o Vigo Sporting, suspendendo da competición a todos os seus equipos durante un ano e impoñendolle unha multa de 500 pesetas, namentres que os seis xogadores do Fortuna que viaxaron a Lisboa foron sancionados de xeito indiviual, sendo suspendidos por un ano, e o Fortuna como club non foi sancionado[32][35]. Algúns clubs pediron até en dúas ocasións que se realizase unha asemblea para discutir o tema, sendo denegadas as respectivas peticións pola directiva da FGF[34][36]. Neste contexto e xa no mes de novembro, o Deportivo Auténtico e o Real Club Coruña, que ían participar no Campionato de Galicia desa tempada xunto co Fortuna[37][38], retiráronse do mesmo e formaron a Unión Galega de Clubs xunto co Vigo Sporting[34], organizando un campionato propio no que tomaron parte os tres clubs desconformes coa FGF[39][40]. Este Campionato da Unión foi coñecido tamén como o campionato de honra[41] e foi gañado polo Vigo Sporting. Por outra parte, despois de se retiraren o Deportivo Auténtico e o Coruña, o comité da FGF proclamou campión oficial ao Fortuna sen ter que xogar ningún partido[42][43]

No mes de febreiro de 1916 o comité nacional da RFEF decidiu levantar a sanción que impuxera a FGF ao Vigo Sporting e aos xogadores do Fortuna[44][45]. Ese mesmo mes foi celebrada unha asemblea extraordinaria da RFEF, na que a representación da FGF entregou un escrito en protesta e abandonou a reunión[46][47]. As outras tres federacións que conformaban a RFEF (Cataluña, Norte e Centro) acordaron dar de prazo ata o 15 de marzo para que a FGF arranxase o problema do fútbol galego ou sería expulsada da federación estatal[47][48]. Galicia foi excluída da Copa de España por non solucionar os seus problemas internos antes da devandita data[49]. A final do campionato, que nun principio estaba planeado que se xogase en Galicia, foi trasladada finalmente a Barcelona[50]. A directiva da FGF presentou a súa dimisión e foi elixida unha nova directiva[51]. Finalmente, unha asemblea da FGF en xuño de 1916 decidiu anular o Campionato de Galicia 1915/16 e non considerar campión ao Fortuna nin a ningún outro equipo[52].

O campionato da tempada 1917/18 foi gañado polo Fortuna de Vigo[53][54], pero posteriormente sería anulado. Na edición de 1918/19 proclámase campión o Vigo Sporting, correspondéndolle dese xeito a Copa do Rei en propiedade por ser o primeiro club en gañar tres veces o campionato[42][43]. O Fortuna, campión da temporada anterior, négase a entregar o trofeo ao Vigo Sporting, argumentando que o Fortuna é o posuidor lexítimo do torneo baseándose en que o campionato non disputado da tempada 1915/16 fora outorgado pola directiva da FGF (decisión que fora anulada posteriormente, cando se arranxou o problema xurdido aquela tempada[52]) ao club fortunista e polo tanto foi este o primeiro en gañar tres veces o campionato. A FGF ordena que o Fortuna entregue o trofeo, pero estes non aceptan a decisión e son excluídos do campionato polo órgano federativo. O Fortuna agarda entón por unha decisión da RFEF, que non dá chegado, ante o cal decide abandonar a FGF e unirse á Liga Rexional de Clubs de Fútbol[55][56][57]. Paralelamente, o Fortuna formaliza unha queixa ante o gobernador civil da provincia de Pontevedra, que anula a asemblea da FGF de decembro de 1918 por irregularidades na representación do Pontevedra Athletic Club e do Deportivo da Coruña[58][59][60][61]. En novembro de 1919, celébrase unha asemblea da FGF na que se anula o Campionato de Galicia 1917/18 que gañara o Fortuna[62][63][64]. Noutra nova asemblea levada a cabo no mesmo mes, considérase ao Pontevedra Athletic herdeiro dos dereitos federativos do Pontevedra Sporting Club e ao Deportivo da Coruña herdeiro dos dereitos federativos do Deportivo Auténtico[65]. En xuño de 1920, anúnciase un acordo entre o Fortuna e o Vigo para solucionaren o problema do trofeo, segundo o cal o Fortuna reingresaría na FGF séndolle perdoadas as sancións, aínda que tendo que pagar o que debe, e a Copa do Rei sería posta outra vez en disputa[66]. Porén, o acordo final non se acadaría até decembro do mesmo ano, cando se pactou que o Fortuna entregaría o trofeo á FGF, esta ao Vigo Sporting, e este último á RFEF en propiedade[67].

O torneo da tempada 1919/20 xogouse mentres o Vigo e o Fortuna mantiñan o litixio pola Copa do Rei. Nesta edición inicialmente ían participar o Vigo Sporting, o Deportivo da Coruña, o Real Club Coruña e o Pontevedra Athletic[68], pero o Coruña retirouse do campionato antes da primeira xornada[69] e o Athletic non se presentou a xogar os partidos[70], ficando o torneo nun cara a cara entre o Vigo e o Deportivo, do que saíu campión o equipo vigués[71][72]. O Fortuna non puido participar por estar fóra da FGF naquel momento.

Nun principio o Campionato só constaba dunha categoría pero a partir da tempada 1919/20 pasou a constar de dous divisións: a Serie A e a Serie B, e a partir de 1923 tamén dunha terceira: a Serie C. Entre todas estas categorías realizábanse ascensos e descensos con normalidade, de forma semellante ao sistema de divisións da Liga española de fútbol moderna.

En 1934, a RFEF leva a cabo unha reestruturación do fútbol estatal e crea unha serie de campionatos interrexionais, denominados “superrexionais” ou mancomunados, situados xerarquicamente por riba dos campionatos rexionais tradicionais (agás no caso do Campionato de Cataluña, que mantén o seu nivel debido a que Cataluña non participa en ningún torneo mancomunado) e nos cales tomarán parte os equipos máis potentes que ata entón participaban nos respectivos campionatos rexionais[73]. Galicia e Asturias agrúpanse e conforman o Campionato Mancomunado Galaico-Ástur, ficando encadrados na primeira edición disputada na tempada 1934/35 os clubs Celta de Vigo, Deportivo da Coruña e Racing de Ferrol[74], aínda que o torneo foi interrompido debido a problemas políticos en Asturias, onde tivo lugar a Folga xeral revolucionaria de 1934. Como resultado dividíuse o torneo en dous grupos paralelos: o galego e o asturiano[75], nos que o Celta e o Oviedo F.C. resultaron gañadores respectivamente[76]. Así e todo, este non se pode denominar Campionato de Galicia, xa que nel tan só competían os tres clubs que formaban o sector galego do campionato mancomunado. O Campionato de Galicia da Serie A foi gañado polo Unión Sporting Club de Lavadores[77].

Ao ano seguinte volveuse disputar o Campionato Mancomunado Galaico-Ástur. Esta vez a representación galega estivo formada polo Celta, o Deportivo e o Unión Sporting, que como consecuencia non participaron no Campionato de Galicia. Sería o Oviedo F.C. quen gañaría o mancomunado galaico-asturiano, finalizando o Unión Sporting subcampión[78]. Ao mesmo tempo, disputouse o Campionato de Galicia e foi gañado polo Club Lemos[79]. Neste mesmo ano, dispútase a primeira Copa Galicia, tomando parte nela os equipos que participaran nos dous devanditos campionatos.

Na tempada 1939/40 foi campión o Deportivo da Coruña e subcampión o F.C. Vigués[80], sendo esta a derradeira vez que se celebrou o Campionato debido a que o Comité Directivo da RFEF presidido por Luis Saura del Pan (médico e ex-xogador do Real Madrid) decidiu eliminar de facto tódolos torneos rexionais, agás o canario, excluíndo da participación nos mesmos aos clubs que xa militasen simultaneamente en categorías estatais[81] e modificando o sistema de clasificación para a Copa de España, que sería outorgada segundo a posición final acadada nas ligas estatais[82]. Deste xeito, a Serie A —rebautizada como Preferente nos anos setenta— deixou de ser disputada polos equipos galegos que militaban nas categorías de ámbito estatal, converténdose xerarquicamente na primeira categoría territorial galega dentro da organización da Liga estatal. Antes desta reestruturación, os equipos galegos que militaban nas divisións estatais continuaban a participar simultaneamente no Campionato de Galicia.

O recén instaurado réxime franquista buscaba centralizar todas as competencias na RFEF en detrimento das federacións territoriais e dos clubs[83]. Este decreto coincide no tempo con outros coma o emitido un ano antes pola propia RFEF dirixida naquela altura polo Tenente Coronel Julián Troncoso que, a instancias da Delegación Nacional de Deportes presidida polo Xeneral José Moscardó, invalidaba todas as competicións disputadas dende o ano 1936 ata o ano 1939, agás as organizadas na zona golpista, que contaba cunha federación propia antedecesora da actual que operaba dende Donostia[83]. Os Campionatos de Galicia xogados durante a Guerra Civil non se verían afectados por esta medida, pero os disputados nas zonas do bando republicano en Cataluña, Valencia ou Murcia serían anulados e desaparecerían dos anuarios federativos por causa desta decisión.

Despois da eliminación do campionato, a Federación Galega de Fútbol organizou varias edicións da Copa Galicia durante o século XX, aínda que en moitas delas non participaron os equipos galegos que militaban nas divisións estatais máis altas ( e ). Xa no século XXI, volveuse recuperar un torneo de equipos galegos de fútbol no ano 2006 coa creación da Copa Xunta de Galicia, que despois pasaría a chamarse Copa Galiza, pero este proxecto durou poucas edicións.

Historial[editar | editar a fonte]

Protocampionato[editar | editar a fonte]

Tempada Campión Subcampión
1905-06 Fortuna de Vigo Vigo F.C.
1906-07 Fortuna de Vigo Vigo F.C.
1907-08 Vigo F.C. Fortuna de Vigo
1908-09 Vigo F.C. Pontevedra Sporting Club
1909-10 Fortuna de Vigo Victoria de Pontevedra
1910-11 Fortuna de Vigo Real Club Coruña
1911-12 Fortuna de Vigo Vigo F.C.

Campionato de Galicia[editar | editar a fonte]

Tempada Campión Subcampión
1913-14 Vigo Sporting Fortuna de Vigo
1914-15 Fortuna de Vigo Vigo Sporting
1915-16 Non se disputou
1916-17 Vigo Sporting Fortuna de Vigo
1917-18 Anulado
1918-19 Vigo Sporting Fortuna de Vigo
1919-20 Vigo Sporting Deportivo da Coruña
1920-21 Fortuna de Vigo Vigo Sporting
1921-22 Fortuna de Vigo Pontevedra Athletic Club
1922-23 Vigo Sporting Fortuna de Vigo
1923-24 Celta de Vigo Racing de Ferrol
1924-25 Celta de Vigo Deportivo da Coruña
1925-26 Celta de Vigo Deportivo da Coruña
1926-27 Deportivo da Coruña Celta de Vigo
1927-28 Deportivo da Coruña Celta de Vigo
1928-29 Racing de Ferrol Celta de Vigo
1929-30 Celta de Vigo Deportivo da Coruña
1930-31 Deportivo da Coruña Celta de Vigo
1931-32 Celta de Vigo Deportivo da Coruña
1932-33 Deportivo da Coruña Racing de Ferrol
1933-34 Celta de Vigo Deportivo da Coruña
1934-35 Unión Sporting Club Club Lemos
1935-36 Club Lemos Club Coruña
1936-37 Deportivo da Coruña Celta de Vigo
1937-38 Racing de Ferrol Celta de Vigo
1938-39 Racing de Ferrol Deportivo da Coruña
1939-40 Deportivo da Coruña F.C. Vigués

Palmarés[editar | editar a fonte]

Edicións oficiais[editar | editar a fonte]

Club Campión Subcampión Títulos (anos)
Deportivo da Coruña 6 7 1926-27, 1927-28, 1930-31, 1932-33, 1936-37, 1939-40
Celta de Vigo 6 6 1923-24, 1924-25, 1925-26, 1929-30, 1931-32, 1933-34
Vigo Sporting 5 2 1913-14, 1916-17, 1918-19, 1919-20, 1922-23
Fortuna de Vigo 3 4 1914-15, 1920-21, 1921-22
Racing de Ferrol 3 2 1928-29, 1937-38, 1938-39
Club Lemos 1 1 1935-36
Unión Sporting Club 1 0 1934-35
Pontevedra Athletic Club 0 1
F.C. Vigués 0 1
Club Coruña 0 1

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Carlos Freire Cordeiro (2012). "Primeiros torneos". Todo sobre o fútbol galego. pp. 150–151. ISBN 978-84-9914-446-7. 
  2. "Notas de Sport. Campeonato de Galicia. —Organizado por la Sociedad de Vigo foot-ball Club— Bases.". Noticiero de Vigo nº 5.463 (en castelán). 19 de agosto de 1905. p. 1. 
  3. Carlos Freire Cordeiro (2012). "Campionato de Galicia". Todo sobre o fútbol galego. p. 33. ISBN 978-84-9914-446-7. 
  4. "Notas de Sport. Foot-ball. La Copa de S.M. el Rey". Noticiero de Vigo nº 5.513 (en castelán). 16 de novembro de 1905. p. 2. 
  5. "De Sport". La Correspondencia Gallega nº 4.914 (en castelán). 25 de xuño de 1906. p. 2. 
  6. 6,0 6,1 "El Real Club Fortuna". Vida Gallega nº 2 (en castelán). 1 de febreiro de 1909. p. 8. 
  7. "Del concurso de foot-ball". Noticiero de Vigo nº 5.516 (en castelán). 19 de novembro de 1905. p. 1. 
  8. "Concurso de foot-ball". Noticiero de Vigo nº 5.520 (en castelán). 24 de novembro de 1905. p. 1. 
  9. "Concurso de foot-ball". Noticiero de Vigo nº 5.520 (en castelán). 24 de novembro de 1905. p. 2. 
  10. "Noticias de Sport". Noticiero de Vigo nº 9.608 (en castelán). 16 de xullo de 1907. p. 2. 
  11. "De Sport". La Correspondencia Gallega nº 4.960 (en castelán). 21 de agosto de 1906. p. 2. 
  12. "De Sport". La Correspondencia Gallega nº 4.966 (en castelán). 28 de agosto de 1906. p. 2. 
  13. "Campeonato de foot-ball de Galicia. Desde Vigo". El País nº 7.325 (en castelán). 25 de agosto de 1907. p. 3. 
  14. 14,0 14,1 "Vigo Foot-ball Club". Vida Gallega nº 1 (en castelán). 1 de xaneiro de 1909. p. 23. 
  15. "Foot-ball". El Diario de Pontevedra nº 7.245 (en castelán). 29 de xuño de 1908. p. 3. 
  16. "Foot-ball Association. Campeonato de Galicia". Heraldo de Madrid nº 6.807 (en castelán). 19 de xullo de 1909. p. 5. 
  17. "Miscelánea provincial". La Correspondencia Gallega nº 5.818 (en castelán). 13 de xullo de 1909. p. 2. 
  18. "Notas de sport". El Noroeste nº 5.460 (en castelán). 30 de outubro de 1910. p. 1. 
  19. "Galicia. Vigo". El Noroeste nº 5.979 (en castelán). 18 de xaneiro de 1912. p. 1. 
  20. "Campeonato de Galicia. Una copa del Rey". El Eco de Galicia nº 1.679 (en castelán). 9 de febreiro de 1912. p. 2. 
  21. "Campeonato de Galicia. Una copa del Rey". Diario de Galicia nº 956 (en castelán). 8 de febreiro de 1912. p. 1. 
  22. "Federación gallega de foot-ball". El Eco de Galicia nº 2.200 (en castelán). 20 de setembro de 1913. p. 1. 
  23. "Los deportes. Balompié". Diario de Galicia nº 1.515 (en castelán). 14 de decembro de 1913. p. 1. 
  24. "Campeonato de Galicia". Noticiero de Vigo nº 11.607 (en castelán). 20 de decembro de 1913. p. 3. 
  25. "Notas deportivas. Campeonato de Galicia". Noticiero de Vigo nº 11.615 (en castelán). 11 de xaneiro de 1914. p. 2. 
  26. "Notas deportivas. Campeonato de Galicia". Noticiero de Vigo nº 11.628 (en castelán). 27 de xaneiro de 1914. p. 1. 
  27. "Notas deportivas. Un banquete". Noticiero de Vigo nº 11.633 (en castelán). 1 de febreiro de 1914. p. 1. 
  28. "Notas deportivas. Un regalo". Noticiero de Vigo nº 11.845 (en castelán). 2 de xullo de 1914. p. 2. 
  29. "Notas deportivas. Campeonato de España". Noticiero de Vigo nº 11.586 (en castelán). 26 de novembro de 1913. p. 1. 
  30. "Los deportes". Diario de Galicia nº 1.527 (en castelán). 30 de decembro de 1913. p. 1. 
  31. "Notas de sport. El partido de hoy". Noticiero de Vigo nº 12.021 (en castelán). 7 de marzo de 1915. p. 1. 
  32. 32,0 32,1 "De Foot-ball. La Federación Gallega". El Eco de Galicia nº 2.918 (en castelán). 28 de xullo de 1915. p. 1. 
  33. "El fútbol en Galicia". Heraldo Deportivo nº 37 (en castelán). 25 de maio de 1916. p. 173. 
  34. 34,0 34,1 34,2 "Fútbol". Heraldo Deportivo nº 34 (en castelán). 25 de abril de 1916. p. 126. 
  35. "Deportes. Futbolerías". Heraldo de Madrid nº 8.985 (en castelán). 8 de xullo de 1915. p. 4. 
  36. "El fútbol en Galicia". Heraldo Deportivo nº 37 (en castelán). 25 de maio de 1916. p. 174. 
  37. "Notas deportivas". La Idea Moderna nº 7.493 (en castelán). 24 de novembro de 1915. p. 2. 
  38. "Notas de sport". El Noroeste nº 9.599 (en castelán). 6 de novembro de 1915. p. 2. 
  39. "Notas de sport". El Noroeste nº 9.624 (en castelán). 1 de decembro de 1915. p. 2. 
  40. "Campeonato de Galicia" (PDF). Mundo Deportivo nº 515 (en castelán). 22 de novembro de 1915. p. 3. 
  41. "De Vigo" (PDF). Mundo Deportivo nº 524 (en castelán). 24 de xaneiro de 1916. p. 3. 
  42. 42,0 42,1 "De Vigo. La Copa del Campeonato. -- La revista "Galicia Sportiva"". Madrid-Sport nº 156 (en castelán). 25 de setembro de 1919. p. 2. 
  43. 43,0 43,1 "De Vigo. La Copa del Campeonato. -- La revista "Galicia Sportiva"". Madrid-Sport nº 156 (en castelán). 25 de setembro de 1919. p. 3. 
  44. "De Sport". La Correspondencia Gallega nº 7.909 (en castelán). 5 de febreiro de 1916. p. 4. 
  45. "Galicia. Vigo". El Noroeste nº 9.689 (en castelán). 5 de febreiro de 1916. p. 1. 
  46. "La cuestión gallega". Heraldo Deportivo nº 29 (en castelán). 5 de marzo de 1916. p. 65. 
  47. 47,0 47,1 "La cuestión gallega". Heraldo Deportivo nº 29 (en castelán). 5 de marzo de 1916. p. 66. 
  48. "De Sport. Como anda el foot-ball en Galicia". La Correspondencia Gallega nº 7.929 (en castelán). 25 de febreiro de 1916. p. 3. 
  49. "Futbolerías". Heraldo Deportivo nº 31 (en castelán). 25 de marzo de 1916. p. 89. 
  50. "De Sport. Por fin la final se jugará en Barcelona". La Correspondencia Gallega nº 8.000 (en castelán). 30 de abril de 1916. p. 1. 
  51. "Futbolerías. Nuevo comité regional". Heraldo Deportivo nº 35 (en castelán). 5 de maio de 1916. p. 143. 
  52. 52,0 52,1 "Crónicas gallegas. Fútbol". Heraldo Deportivo nº 39 (en castelán). 15 de xuño de 1916. p. 194. 
  53. "Los Deportes. Balompié". La Acción nº 763 (en castelán). 1 de abril de 1918. p. 4. 
  54. "Galicia y Asturias. Partido de balompié". El Sol nº 120 (en castelán). 1 de abril de 1918. p. 4. 
  55. "Cisma en Galicia". Heraldo Deportivo nº 160 (en castelán). 25 de outubro de 1919. p. 408. 
  56. "Cisma en Galicia". Heraldo Deportivo nº 160 (en castelán). 25 de outubro de 1919. p. 409. 
  57. "En Vigo. El campeonato gallego". Madrid-Sport nº 161 (en castelán). 30 de outubro de 1919. p. 11. 
  58. "Fútbol. El pleito gallego". Heraldo Deportivo nº 163 (en castelán). 25 de novembro de 1919. p. 451. 
  59. "Fútbol. El pleito gallego". Heraldo Deportivo nº 163 (en castelán). 25 de novembro de 1919. p. 452. 
  60. "Fútbol. El pleito gallego". Heraldo Deportivo nº 163 (en castelán). 25 de novembro de 1919. p. 453. 
  61. "De Sport. La resolución del Gobernador civil en la reclamación del Presidente del Fortuna". El Diario de Pontevedra nº 10.682 (en castelán). 30 de outubro de 1919. p. 2. 
  62. "Al margen de una Asamblea federativa". El Ideal Gallego nº 860 (en castelán). 27 de novembro de 1919. p. 6. 
  63. "De Sport. La Asamblea federativa". Progreso: diario independiente nº 2.383 (en castelán). 20 de novembro de 1919. p. 2. 
  64. "En La Coruña". Madrid-Sport nº 164 (en castelán). 20 de novembro de 1919. p. 10. 
  65. "De Sport. La Asamblea del pasado domingo en Vigo". El Diario de Pontevedra nº 10.710 (en castelán). 3 de decembro de 1919. p. 2. 
  66. "El pleito gallego". Madrid-Sport nº 193 (en castelán). 10 de xuño de 1920. p. 3. 
  67. "El pleito Vigo-Fortuna". Madrid-Sport nº 219 (en castelán). 9 de decembro de 1920. p. 4. 
  68. "De Sport. La Asamblea del pasado domingo en Vigo". Diario de Pontevedra nº 10.710 (en castelán). 3 de decembro de 1919. p. 2. 
  69. "De Sport. Se aplazó el Campeonato. ¿Se derrumbó el tinglado...?". Diario de Pontevedra nº 10.713 (en castelán). 6 de decembro de 1919. p. 2. 
  70. "De Sport. El Athletic". Diario de Pontevedra nº 10.781 (en castelán). 9 de marzo de 1920. p. 2. 
  71. "El «Vigo» Campeón". El Diario de Pontevedra nº 10.786 (en castelán). 15 de marzo de 1920. 
  72. "De Sport". El Orzán nº 644 (en castelán). 19 de marzo de 1920. 
  73. "El plan de competiciones para la temporada 1934-35". Luz nº 811 (en castelán). 11 de agosto de 1934. p. 10. 
  74. "El campeonato mancomunado Galicia-Asturias" (PDF). Mundo Deportivo nº 3.049 (en castelán). 29 de agosto de 1934. p. 3. 
  75. "Cosas del balón. En torno a la desintegración galaicaastur". La Voz nº 4.309 (en castelán). 1 de novembro de 1934. p. 6. 
  76. "Los campeonatos superregionales de fútbol". La Voz nº 4.330 (en castelán). 26 de novembro de 1934. p. 11. 
  77. "Venció el Unión Sporting al Lemos en La Florida, proclamándose campeón de la primera categoría regional". El Pueblo Gallego nº 3.361 (en castelán). 15 de xaneiro de 1935. p. 4. 
  78. "El Oviedo, vencedor; el Unión, segundo". El Pueblo Gallego nº 3.703 (en castelán). 5 de novembro de 1935. p. 4. 
  79. "El Lemos, campeón". El Pueblo Gallego nº 3.805 (en castelán). 19 de novembro de 1935. p. 5. 
  80. "Finaliza el campeonato gallego con el triunfo del Deportivo. El Vigués, subcampeón del torneo, pese a su empate del domingo". El Pueblo Gallego nº 5.037 (en castelán). 14 de noviembre de 1939. p. 6. 
  81. "Deportes. Cuándo se jugará la Copa del Generalísimo y cómo se jugará la próxima competición de Liga". La Región nº 7.928 (en castelán). 24 de abril de 1940. p. 3. 
  82. Copa del Generalísimo 1941 linguasport.com
  83. 83,0 83,1 "La Copa España Libre de 1936-37" Vicent Masià. La Futbolteca.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]