Cúmulo de galaxias

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Imaxe composta de cinco galaxias agrupadas uns 600 millóns de anos despois do nacemento do Universo.[1]

Un cúmulo de galaxias é unha estrutura que consta de centos a miles de galaxias que están ligadas gravitatoriamente[1] con masas típicas dunhas 1014 a 1015 masas solares. Son as estruturas máis grandes unidas gravitatoriamente do Universo e ata a década de 1980 críase tamén que eran as estruturas máis grandes do Universo, ata que se descubriron os supercúmulos.[2] Unha das características claves dos cúmulos é o seu medio intracumular. Este medio consiste en gas quentado que se encontra entre as galaxias e ten un pico de temperatura entre 2 e 15 keV, que depende da masa total do cúmulo. Os cúmulos de galaxias non deberían confundirse cos cúmulos estelares, como os cúmulos abertos, que son estruturas formadas por grupos de estrelas que forman parte das galaxias, nin cos cúmulos globulares, que orbitan arredor das galaxias. As agrupacións pequenas de galaxias denomínanse grupos de galaxias, e cando as agrupacións son máis grandes denomínanse cúmulos de galaxias. Á súa vez, os grupos e cúmulos de galaxias poden formar unha agrupación superior chamada supercúmulo.

Cúmulos de galaxias salientables no Universo relativamente próximo son os cúmulos de Virgo, Fornax, Hércules e Coma. Unha gran agrupación de galaxias coñecida como o Grande Atractor, dominado polo cúmulo de Norma, é o suficientemente masivo como para afectar á expansión local do Universo. Outros cúmulos de galaxias notables no Universo distante con alto desprazamento ao vermello son SPT-CL J0546-5345 e SPT-CL J2106-5844, que son os cúmulos de galaxias máis masivos atopados no Universo temperán.

Propiedades básicas[editar | editar a fonte]

O cúmulo de galaxias IDCS J1426 está situado a 10 mil milóns de anos luz da Terra e ten unha masa equivalente a case 500·1012 soles.[3]

Os cúmulos de galaxias teñen as seguintes propiedades:

  • Conteñen centos ou miles de galaxias, con gas que emite raios X e grandes cantidades de materia escura.[4] Ver máis detalles na sección Composición.
  • A distribución dos tres compoñentes é aproximadamente a mesma no cúmulo.
  • Teñen masas totais de 1014 a 1015 masas solares.
  • Tipicamente teñen un diámetro de 2 a 10 Mpc.
  • As velocidades das galaxias individuais están entre 800 e 1 000 km/s.

Composición[editar | editar a fonte]

Nun cúmulo de galaxias hai tres compoñentes principais, indicados na táboa: [Cómpre referencia]

Nome dos compoñentes Fracción de masa Descrición
Galaxias 1% En observacións ópticas, só son visibles as galaxias
Gas intergaláctico no medio intracumular 9% O plasma entre as galaxias a alta temperatura que emite radiación de raios X por bremsstrahlung térmica
Materia escura 90% É o compoñente máis nmasivo pero non pode detectarse opticamente e infírese das interaccións gravitatorias

Clasificación[editar | editar a fonte]

A clasificación das agrupacións de obxectos astronómicos progresa da seguinte maneira:

  • Estrelas
  • Cúmulos estelares
  • Galaxias
  • Cúmulos de galaxias
  • Supercúmulos.

Exemplos[editar | editar a fonte]

Algúns exemplos de cúmulos e supercúmulos de galaxias
Cúmulo Notas
Cúmulo de Virgo O cúmulo de galaxias masivo máis próximo
Supercúmulo de Laniakea Crese que a Vía Láctea forma parte del.
Cúmulo de Norma O cúmulo no corazón do Grande Atractor
Cúmulo da Bala Unha fusión de cúmulos coa primeira separación observada entre a materia escura e a materia normal

Galería[editar | editar a fonte]

Abell 2744 Cúmulo de galaxias. Galaxias extremadamente distantes vistas con lente gravitacional (16 de outubre de 2014).[5][6]

Imaxes[editar | editar a fonte]

Videos[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. 1,0 1,1 "Hubble Pinpoints Furthest Protocluster of Galaxies Ever Seen". ESA/Hubble Press Release. Consultado o 13 January 2012. 
  2. Kravtsov, A. V.; Borgani, S. (2012). "Formation of Galaxy Clusters". Annual Review of Astronomy and Astrophysics 50: 353. Bibcode:2012ARA&A..50..353K. arXiv:1205.5556. doi:10.1146/annurev-astro-081811-125502. 
  3. "Galaxy cluster IDCS J1426". Consultado o 11 January 2016. 
  4. http://chandra.harvard.edu/xray_sources/galaxy_clusters.html
  5. 5,0 5,1 Clavin, Whitney; Jenkins, Ann; Villard, Ray (7 January 2014). "NASA's Hubble and Spitzer Team up to Probe Faraway Galaxies". NASA. Consultado o 8 January 2014. 
  6. Chou, Felecia; Weaver, Donna (16 October 2014). "RELEASE 14-283 - NASA’s Hubble Finds Extremely Distant Galaxy through Cosmic Magnifying Glass". NASA. Consultado o 17 October 2014. 
  7. "Hubble pushed beyond limits to spot clumps of new stars in distant galaxy". www.spacetelescope.org. Consultado o 12 July 2017. 
  8. Loff, Sarah; Dunbar, Brian (10 February 2015). "Hubble Sees A Smiling Lens". NASA. Consultado o 10 February 2015. 
  9. "Image of the galaxy cluster SpARCS1049". Consultado o 11 September 2015. 
  10. "Magnifying the distant Universe". ESA/Hubble Picture of the Week. Consultado o 10 April 2014. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]