Burca

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Muller a pasear cun burca en Afganistán.

O burca[1] (do árabe, برقع  burqa[2]`, urdú, بُرقع) pode referirse a dúas formas de roupa tradicional usadas por mulleres nalgúns países de relixión islámica, principalmente no Afganistán, onde é a vestimenta imposta ás mulleres afgás pastúns fóra de casa.

  1. A primeira e máis coñecida por este nome é unha peza que cobre o corpo e a faciana por completo, a miúdo chamada burca completo ou burca afgán e que en ocasións é confundida co xador (چادر), peza tradicional iraniana, a cal cobre todo o corpo agás o rostro.
  2. A segunda, non estritamente un burca, é un tipo de veo que se ata á testa, sobre un cobertor de cabeza e que cobre a face fóra dunha apertura nos ollos para que a muller poida ver a través dela, mellor coñecida como nicab (niqab).

Ambas as clases de burca son utilizados por algunhas mulleres musulmás como unha interpretación do código de vestido do hixab.

Nos textos islámicos[editar | editar a fonte]

O Corán non dá ningunha referencia para que as mulleres cobran o rostro cun veo, ou cobran o corpo co burca de corpo completo ou xador. Moitos musulmáns cren que as tradicións recolleitas da vida de Mahoma, ou hadiz, implican tanto a homes como a mulleres á hora de se vestir ou se comportar modestamente en público. Con todo, este requisito foi interpretado de moitas maneiras diferentes polos eruditos islámicos (ulemas) e as comunidades musulmás. Algunhas interpretacións din que o veo non é de obriga, ou que non é obrigatoria fronte a homes cegos, asexuados ou homosexuais.

"Ó Profeta: Di ás túas donas, ás túas fillas e ás mulleres dos crentes que saquen a súa roupa exterior preto ao seu redor, iso é mellor que sexan recoñecidas e non molesta. E Deus é indulxente, suave.".
Corán, sura 33 (Al-Ahzab), versículo 59

Outro texto di:

"E di ás mulleres fieis que baixen as súas miradas, e garden as súas partes privadas, e non amosen a súa beleza, agás o que se desprende da mesma, e para estenderen os seus toucados (khimars) para cubrir os seus peitos (jaybs), e non para amosar a súa beleza, agás aos seus homes, ou seus pais, ou pais de seus homes, ou seus fillos, ou os fillos de seus homes ou seus irmáns, ou "fillos, ou súas irmás a seus irmáns os fillos, ou as súas mulleres, ou o que a súa regra da man dereita (escravos), ou os seguidores dos homes que non senten desexo sexual, ou os nenos pequenos aos que a nudez da muller non é aparente, e non bater os pés (no chan) co fin de dar a coñecer o que ocultan dos seus enfeites. E volven en arrepentimento a Allah xuntos, ó fieis, co fin de que vostede ten éxito "
Corán, sura 24 (An-Nur), versículo 31

Unha fetua, escrita por Muhammed Salih Ao-Munajjid no sitio web de Arabia Saudita IslamQA.com, declara:

A opinión correcta segundo o indicado pola evidencia é que a faciana da muller é awrah que debe estar cuberta. É a parte máis tentadora do seu corpo, porque o que a xente mira máis é a face, polo que a face é a máis grande 'aura dunha muller.

A fetua tamén afirma que está prohibido levar o veo:

Na Sunnah hai moitos hadices, tales como: o Profeta dixo: "A muller en estado de ihram Está prohibido ocultar o seu rostro (usar niqab) ou portar o burca '." Isto indica que cando as mulleres non estaban en estado de ihram, as mulleres utilizan para cubrir os seus rostros

Namus[editar | editar a fonte]

Véxase tamén: Namus.

No mundo musulmán, impiden ás mulleres de ser visto polos homes está estreitamente relacionada co concepto de Namus.

Namus é unha categoría ética, unha virtude, de carácter patriarcal musulmán medio oriente. É unha categoría das relacións dentro dunha familia que se describen en termos de honra, a atención, o respecto/respectabilidade, e modestia fortemente específicos de xénero. O termo tradúcese a miúdo como "honra".

Características[editar | editar a fonte]

Este tipo de peza atopa a súa orixe nos desertos moito antes da chegada do Islam. Tiña dúas funcións principais: primeiro actuaba como protección contra os ventos fortes tanto en home coma en mulleres (uso que chega á actualidade). A a súa segunda función está ligada á protección das mulleres, xa que o uso da máscara completa utilizábase por mulleres unicamente cando un grupo era asaltado por outro. Estes asaltos involucraban o rapto de mulleres en idade de procrear. Ao protexérense estas polo veo reducía considerabelmente a probabilidade de ser raptadas por non seren distinguidas facilmente de mozas ou de anciás no balbordo do asalto.

Moitos musulmáns cren que o Corán, o libro sacro do Islam, e as tradicións recompiladas sobre a vida de Mahoma impoñen aos homes e mulleres vestirse e comportarse de forma humilde en público. Con todo, esta imposición (hijab) foi interpretada en moitas formas distintas polos teólogos islámicos e as comunidades musulmás, xa que o uso do burca non é mencionado especificamente no Corán.

O burca completo foi imposto de obriga no Afganistán so mandato dos talibáns, peza que cobre os ollos cun 'veo tupido' que impide incluso unha visión normal polo feito da grella frontal limita a visión lateral o que fai perder a localización espacial. O burca afgán exerce unha forte presión (peso) sobre a cabeza. A extensión media desta peza é até a altura dos pés.

A introdución desta peza produciuse no Afganistán a principios do século XX, durante o mandato de Habibullah (1901-1919), quen impuxo o seu uso ás mulleres que compuñan o seu numeroso harén para evitar que a beleza do rostro destas tentase a outros homes. Así pois, o burka converteuse nunha vestimenta utilizada pola clase alta, que deste xeito se illaba" do pobo, evitando así a súa mirada. Na década dos 50 o seu uso xeneralizouse na maioría da poboación, aínda que seguía a ser unha peza das clases acomodadas. Como xa se dixo, estendeuse entre todas as capas sociais nun acto de imitación da clase alta, xa que se consideraba un símbolo positivo de status social.

Consecuencias para a saúde[editar | editar a fonte]

As pezas exteriores envolventes, coma o burca, poden causar ou empeorar as condicións médicas nalgúns individuos, por mor da falta de luz solar.[3][4] En particular, contribúen á predisposición para a hipovitaminosis D (deficiencia de vitamina D), que conduce tanto ao raquitismo como á osteoporose aumentado o risco de convulsións nos lactantes nados de nais afectadas.[5][6][7][8]

Controversia en Europa[editar | editar a fonte]

En vermello os estados de Alemaña que prohiben o uso do veo polas mulleres docentes (a partir de 2007).

O burca atópase no debate público e é denunciado como un "símbolo da opresión da muller" por parte do Islam, do mesmo xeito que unha serie de prácticas, tales como a mutilación xenital feminina, os asasinatos de honra e os matrimonios forzados.[9][10]

Aínda que é un tema cultural non proveniente do ensino islámicos, os rostros cubertos das mulleres están vinculados aos seguidores do Islam. A peza de vestir que cobre a cara converteuse nun tema político controvertido na Europa Occidental, onde moitos intelectuais e grupos políticos avogan pola súa prohibición por diversas razóns.

Dúas mulleres tras os seus burcas.

España[editar | editar a fonte]

A pesar de que en España non é habitual ver burcas en lugares públicos, expúxose un conflito en setembro de 2009, cando unha muller de orixe marroquí, chamada Fátima Hssisni, irmá de dous presuntos membros de Al Qaeda, negouse a tiralo para declarar como testemuña ante a Audiencia Nacional nun xuízo que se celebraba contra nove presuntos terroristas acusados de formar unha rede internacional xihadista vinculada a Al Qaeda. Nestes casos, para valorar os testemuños e a súa credibilidade é imprescindíbel ver a face dos declarantes. Finalmente accedeu a descubrirse fronte aos xuíces se non había público.[11]

Á parte deste caso, os conflitos que se expuxeron en España tiñan que ver co pano ou hixab, peza menos conflitiva que deixa visíbel a faciana de quen o leva.

Lleida foi o primeiro concello en prohibir nas súas ordenanzas o uso do burca ou hixab nos edificios públicos en maio do 2010.[12] A esta iniciativa sumáronse outros municipios, como Barcelona e Tarragona en xuño de 2010.[13] Con todo, como consecuencia do recurso de casación da asociación Watani para a Liberdade e a Xustiza, o Tribunal Supremo anulou en febreiro de 2013 a ordenanza de Lleida, e por xurisprudencia as dos demais municipios, ao atopar aos concellos incompetentes para se pronunciar sobre este tema.[14][15] Porén, o alto tribunal non se pronuncia sobre se cabe a posibilidade ou non en España da prohibición ou limitación do uso do burca, senón que os Concellos non teñen competencias para regular en por si, limitacións ao exercicio dun dereito fundamental nos espazos municipais, pois a liberdade relixiosa ten esa consideración na constitución española. Só unha actuación do Parlamento con rango de Lei a nivel estatal podería prohibir o seu uso, sen prexuízo do que establecese o Tribunal Constitucional ou o propio Tribunal Supremo en dilixencias posteriores. Ademais, o Supremo salienta na súa sentenza que a muller ten en España, medidas adecuadas por optar nos termos que queira pola vestimenta que considere adecuada á súa propia cultura, relixión e visión da vida, e para reaccionar contra imposicións das que, no seu caso, pretenda facérselle vítima obtendo a protección do poder público, polo que non cabe presupor que unha muller poida levar calquera tipo de peza obrigada.[16]

Uso en África[editar | editar a fonte]

En 2015 os líderes de África Occidental acordaron prohibir o veo integral islámico burca nos seus respectivos países. No Chad , xa se prohibiu o veo integral na totalidade do seu territorio en xuño de 2015. Camerún e Níxer tomaron medidas similares en xullo.

Exipto[editar | editar a fonte]

En 2009, o maior crego musulmán de Exipto, o xeque Muhammad Sayyid Tantawy, prohibiu ás estudantes usar o burca na Universidade Ao Azhar, que é considerada pola maioría dos musulmáns sunníes como a escola máis prestixiosa. É a universidade máis antiga do mundo con funcionamento ininterrompido.

Siria[editar | editar a fonte]

Por orde do Ministerio de Educación de Siria, a partir de xullo de 2010, as estudantes e as profesoras teñen prohibido asistir ás universidades, tanto públicas como privadas, co rostro completamente cuberto con burca.[17][18] O ministro de Educación do país, Ghiyath Barakat, explicou que o burka "vai en contra das tradicións e os valores das universidades sirias", así como tamén a prohibición responde a solicitude de moitos pais e alumnos.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Ningún dicionario galego recolle polo de agora o termo, polo que o poremos en cursiva. A grafía adaptada ao latín da verba árabe é: burqa, que polas normas do galego, e por coincidencia co portugués, se esperaría: "burca" como termo normativo.
  2. Grafía do termo «burca».
  3. Tagesspiegel: Más luzArznei-Telegramm (PDF)
  4. "The Health Care Crisis Facing Women Under Taliban Rule in Afghanistan". American University. Furthermore, the mandatory act of wearing burqas itself causes health risks. They are so heavy and enveloping that they restrict women's activities by making it difficult for them to move. The simple act of walking outside becomes hazardous because the mesh opening severely restricts women's field of vision and they are unable to see their path clearly. In addition, burqas are linked to hearing loss, skin problems, headaches, cardiac disorder, asthma, and also can contribute to mental health problems. 
  5. "Women could endanger their health by wearing burqas". Digital Journal. "In Ireland, which is experiencing a large influx of muslim immigrants at the moment, women wearing the burqa, doctors are warning, 'are at increased risk of pelvic fractures during childbirth because of vitamin D deficiency due to a lack of sunlight. "And babies born to women with vitamin D deficiency are also more prone to seizures in their first week of life," according to Dr Miriam Casey, expert in Medicine for the Elderly at the Osteoporosis Unit in St James’s hospital in Dublin. The burqa - an all-enveloping outer garment, does not allow enough sunlight through to give women sufficient vitamin D, she warns. 
  6. "Middle Eastern women may have vitamin D deficiency". Reuters. 
  7. "Vitamin D and Hip Fractures: Indian Scenario" (September 2010). Social and religious customs that require people to wear concealing clothing, veiling and traditional attire, such as the ‘‘Burqa’’, ‘‘salvar kameez’’ and sari significantly prevents sun exposure. 
  8. "Could Dressing Conservatively Make Muslim Women Sick?". Wired. 
  9. Christian Geyer:¡Fuera con el burka!
  10. dieStandard.at: Italia: desacuerdo político con el burka. 10 de octubre de 2007
  11. Prohibido testificar con 'burka' por José Yoldi y publicado el 24 de septiembre de 2009 por El País.
  12. Lleida prohibirá el uso del burka y el nicab en los edificios públicos por Marta Serret y publicado el 26 de mayo de 2010 por El Mundo.
  13. Barcelona prohíbe el acceso a las instalaciones municipales con 'burka' por Camilo S. Baquero y publicado el 14 de junio de 2010 en El País.
  14. El Supremo anula la prohibición del ‘burka’ en Lleida por Mónica Ceberio Belaza y publicado el 28 de febrero de 2013 en El País.
  15. Recurso de casación 4118/2011 del 14 de febrero de 2013 y hecha pública el 28 de febrero de 2013.
  16. El Supremo anula la prohibición del burka en Lleida por limitar la libertad religiosa por Ana Martín Plaza y publicado el 28 de febrero de 2013 por Radio Televisión Española en su edición web.
  17. Siria prohíbe el uso del 'niqab' en las universidades
  18. Modelo:Tagesschau

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]