Avespa do castiñeiro

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura

Avespa do castiñeiro
Dryocosmus kuriphilus.jpg
Clasificación científica
Reino: Animalia
Filo: Arthropoda
Clase: Insecta
Orde: Hymenoptera
Suborde: Apocrita
Superfamilia: Cynipoidea
Familia: Cynipidae
Xénero: Dryocosmus
Especie: D. kuriphilus
Nome binomial
Dryocosmus kuriphilus
Yasumatsu, 1951

A avespa do castiñeiro[1]( Dryocosmus kuriphilus) é unha especie de avespa formadora de bugallos (cinípidos). É orixinaria da China, aínda que se atopa distribuída por moitas outras partes do mundo, especialmente no hemisferio norte. Ataca moitas especies de castiñeiros (xénero Castanea), incluíndo a maioría de variedades cultivadas. Está considerada como a peor peste mundial que afecta os castiñeiros.[2][3]

Nun principio considerouse unha especie pertencente ao xénero Biorhiza. Posteriormente foi formalmente descrita en 1951 co seu actual nome. Daquela invadira os castiñeiros do Xapón.[4] A súa distribución abrangue diversos países de Asia, América do Norte e Europa.

A femia adulta mide entre 2,5 e 3 milímetros de longo e é de cor negro brilante coas patas acastañadas. Produce uns ovos brancos duns 0,2 milímetros de longo e as brancas larvas son duns 2,5 milímetros. O macho adulto da especie nunca foi observado.

A femia deposita os seus ovos nos xermolos dos castiñeiros e chegan a producir ao redor de 100 ovos. A avespa produce ovos fértiles mediante un tipo de partenoxénese coñecida como telitoquia, sen a participación dun macho. As larvas eclosionan pero non se desenvolven inmediatamente. Inician o seu crecemento á seguinte primavera, cando comeza o desenvolvemento dos rebentos da árbore. É entón cando as larvas inducen a formación dos bugallos ou carrabouxos, de cor averdada ou rosada e de máis de 2 centímetros. As ditas larvas desenvólvense no interior do bugallo protector e emerxen del como adultos. Os bugallos secan e vólvense leñosos. Poden resultar moi daniñas para árbore, pois interfiren na formación do froito e reducen a colleita máis dun 70%.

A presenza de bugallos desta especie tamén incrementa a probabilidade de que a árbore sexa infectada polo chancro, causado polo fungo Cryphonectria parasitica. Os bugallos abertos deixados polas avespiñas poden ser usados como vía de entrada para que o fungo infecte os tecidos do castiñeiro.

As especies de castiñeiro (xénero Castanea) afectadas pola avespiña do castiñeiro son C. sativa, C. dentata, C. crenata, C. mollissima, C. seguinii e C. henryi. Por agora non foi observada en C. pumila.

Aínda que a avespiña pode voar, distribúese por novos territorios máis frecuentemente grazas a actividades humanas, como a plantación de novas árbores e o transporte de madeira infectada.

Distribución[editar | editar a fonte]

Esta especie atópase distrubuída por varios países de Asia, América do Norte e Europa tal e como se mostra na seguinte táboa.[5]

Continente País Status
América EEUU[6] Presente, distribución restrinxida
Asia China[7] Presente, estendida
Asia Xapón[8] Presente, estendida
Asia Corea do sur Presente, sen detalles
Asia Nepal Presente, sen detalles
Europa Austria Presente, poucos casos
Europa Bélxica Presente, distribución restingida
Europa Croacia Presente, distribución restingida
Europa República Checa Temporal, en proceso de erradicación
Europa Dinamarca Ausente, confirmado por sondaxe
Europa Finlandia Ausente, sen rexistro de peste
Europa Francia[9] Presente, distribución restrinxida
Europa Alemaña Presente, distribución restrinxida
Europa Grecia Presente, distribución restrinxida
Europa Hungría Presente, distribución restrinxida
Europa Italia[10] Presente, estendida
Europa Países Baixos Presente, distribución restrinxida
Europa Portugal Presente, distribución restrinxida
Europa Eslovenia Presente, poucos casos
Europa España[11] Presente, distribución restrinxida
Europa Suíza Presente, distribución restrinxida
Europa Turquía Presente, distribución restrinxida
Europa Reino Unido Presente, poucos casos

Distribución na Península Ibérica[editar | editar a fonte]

A especie foi localizada por primeira vez en 2012 na zona oeste de Cataluña (comarcas de Alt Empordà, Baix Empordà, Garrotxa, Gironès, A Selva, Maresme, Osona, Vallès Oriental).[12] Posteriormente foi localizada en Cantabria (2013) e Galicia (2014)[13]

Medidas de control[editar | editar a fonte]

As medidas de control inclúen a poda de xermolos infectados e o uso de mallas. Estes métodos non son aplicables a un gran número de plantas, como é o caso de plantacións comerciais. As pesticidas adoitan non resultar efectivos debido a que o insecto se atopa protexido dentro dos bugallos. Un método de control que resultou exitoso é a introdución da avespa Torymus sinensis, da familia Torymidae.[14] Este parasitoide é usado como un axente de control biolóxico de pragas contra as avespiñas formadoras de bugallos no Xapón. Existe unha investigación en marcha para determinar outras localizacións onde puidese ser apropiado liberar este parasitoide. Varios outros parasitoides foron relacionados coas avespiñas formadoras de bugallos, incluíndo aos torymidos Torymus beneficus, T. geranii e Megastigmus nipponicus, os ormyridos Ormyris punctiger e Ou. flavitibialis, e os euritómidos Eurytoma brunniventris e E. setigera.[15] Estas especies non resultan axentes de control efectivos debido á súa non moi elevada taxa de parasitismo.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Avespa do castiñeiro, (PDF). [Díptico] Xunta de Galicia.
  2. "CABI.org". Dryocosmus kuriphilus 
  3. "Dryocosmus kuriphilus (Avispilla del Castaño)" (PDF). Junta de Andalucía, Consejería de Agricultura, Pesca y Medio Ambiente. |editor= e |apelidos-editor= redundantes (Axuda)
  4. "A history of studies on the chestnut gall wasp in Japan" (PDF). Arquivado dende o orixinal (pdf) o 04 de marzo de 2016. Consultado o 20 de xuño de 2017. 
  5. "EPPO Global Database, Dryocosmus kuriphilus(DRYCKU)". 
  6. "Datos de distribución en EEUU". 
  7. "Datos de distribución en China". 
  8. "Datos de distribución en Japón". 
  9. "Datos de distribución en Francia". 
  10. "Datos de distribución en Italia". 
  11. "Datos de distribución en España (EPPO)". 
  12. "Nota entomológica. Primeres troballes a la península Ibèrica de Dryocosmus kuriphilus (Hym., Cynipidae), una espècie de cinípid d’origen Asiàtic altament perillosa per al castanyer (Fagaceae)" (pdf). Universidad Autónoma de Barcelona, Dpto. de Biología Animal, Vegetal y Ecología. 
  13. "El cinípido del castaño Dryocosmus kuriphilus Yasumatsu, 1951 llega a Galicia" (pdf). Carácter salto de liña en |título= na posición 62 (Axuda)
  14. "El Ministerio de Agricultura, Alimentación y Medio Ambiente presenta a la Red Estatal del Castaño una iniciativa para combatir la plaga de la avispilla que afecta a los bosques de castaños". Arquivado dende o orixinal o 17 de xuño de 2017. Consultado o 20 de xuño de 2017. 
  15. Viéitez Cortizo, Ernesto (1996). "4. El árbol herido". El castaño (en castelán). León: Edilesa. p. 213. ISBN 84-8012-134-3.