Azteca

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
(Redirixido desde "Asteca")
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Calendario azteca.
O actual escudo de armas de México ilustra a lenda da aguia e a serpe.

Os mexicas -chamados na historiografía tradicional aztecas- foron un pobo indíxena de filiación nahua que fundou Tenochtitlán e ó redor do século XV converteuse no centro dun dos estado mais extensos que coñeceu Mesoamérica asentado nun illote ó poñente do lago de Texcoco hoxe practicamente seco, sobre o que se asenta a actual Cidade de México, e que corresponde á localización xeográfica da mesma. Aliados con outros pobos da cunca lacustre do Val de México -Tlacopan e Texcoco- os mexicas someteron a varios pobos indíxenas que se asentaron no centro e no sur do territorio actual méxico agrupados territorialmente en altépetl.

Historia[editar | editar a fonte]

Orixes[editar | editar a fonte]

A orixe dos mexicas sitúase entre o grupo de falantes de Náhuatl do norte do actual México e devanceiros dos asentados durante a chamada etapa chichimeca. tradicionalmente pensouse que houbo unha división raza entre Aridoamérica -con grupos cazadores e recolectores principalmente- e Mesoamérica, con pobos sedentarios e agricultores. Grazas ós estudos mais recentes sábese que non foi así e que a diversidade étnica permitiu a moitos grupos de orixe chichimeco posuír diferentes graos de estratificación e sedentarismo, segundo as variantes rexionais e as condicións ambientais onde se asentaron. Por iso ó ter un contacto maior con grupos mesoamericanos adoptan modos e usos civís que xa tiñan dalgunha forma no norte do actual México.

No século XII desintegrouse Tollan, provocando unha dispersión demográfica de grupos tolteca-chichimecas que avanzaron sobre Cholula, ocupándoa logo de derrotar ós grupos olmeca-xicalancas alí asentados coa axuda militar concertada polos xefes Icxicóuatl e Quetzalteueyac, líderes dos cholultecas, en Chicomoztoc. Alí obtiveron o apoio dos totomiauques, dos cuauhtinchantlacas, dos acolhúas chichimecas, dos texcaltecas, dos malpantecas, dos zacatacas e dos tzauctecas. Dita alianza militar derrotou ós olmeca-xicalancas asentados no altiplano central dos atepetl de Xochimilco, Ayapanco, Teciuhquemecan, Texalucan, Tilihuacan Cuiloc e Auzolco, provocando o asentamento e procesos maiores de interrelación étnica.

Grupos chichimecas inmigrantes do norte non deixarán de migrar cara o Altiplano Central e os vales de Puebla e Tlaxcala, orixinando maiores conflitos e alianzas entre altépetl.

Chegada á Cunca de México[editar | editar a fonte]

Os mexicas foron a última gran migración chichimeca cara o Altiplano Central, o cal ocorreu entre os séculos XII e Século XIV o mito mexica oficial enuncia a súa orixe mítica en Aztlán, unha illa orixinaria de onde prtiron por designios divinos. A evidencia histórica mostra que a idea de Aztlan responde xunto a outros moitos simbolismos e difrasismos mexicas,a unha concepción mítica e arquetípica do illote México-Tenochtitlán, no que o mito fraguou xa co esplendor de dita urbe, amais de que as fontes documentais mencionan unha asimilación do mesoamerican dende as primeiras migracións.

Segundo os mexicas a saída da illa fíxose en sete grupos denominados calpultin, do que era o mais forte os huitznahuaque, que tiñan como deus tutelar a Huitzilopochtli, na compaña dos teomamaques ou sacerdotes que portaban os diversos tlaquimilollis ou vultos sagrados, que contiñaChapultepec polos altépetl de n despoxos dos devanceiros ou diversos obxectos moi sagrados para as aínda tribos. O Códice Boturini enuncia a ruta oficial feita polos mexicas, que incluíu sitios de Hidalgo e México dos que foron sucesivamente expulsdados. Naquel tempo había xa moitos altépetl que contaban con séculos de asentamento e cun grao superior de civilización e asimilación da tradición mesoamericá da que os mexicas tomarán todo o seu coñecemento. O altépetl de Texcoco dos acolhúas incluso na maior etapa de esplendor mexica seguiu conservando unha supremacía intelectual sobre México-Tenochtitlán (cunha amoxcalli ou casa dos libros esplendorosa) e unha postura moral sobre os mexica de tipo nobre ecomo posuidores dunha cultura mais anterga. ó chegares os mexicas á cunca de México atoparon un panorama político complexo e asentado, así como o sometimento por parte dos tepanecas de Aztcapotzalco a case tódolos altépetl. Logo de saír expulsados de Chapultepec polos altépetl de Aztcapotzalco, Xaltocan, Culhuacan e Xochmilco, asentanse en Tizapan, dominio territorial de Culhuacan, o cal abandonan pola dureza das condicións e un enfrontamento cos culhuacas, dirixíndose cara a rexión de Texcoco antes de elixir un illote onde xa existían asentamentos previos segundo evidencias arqueolóxicas.

Segundo a historia aceptada oficialmente, nun illote o poñente do Lago Texcoco fundaron os mexicas México-Tenochtitlán no ano 2 Calli ou 1325 onde se cumpriu segundo o mito oficial, a prfecí dunha aguia engulindo unha serpe enriba dun nopal. gora sabese que os mexicas establecéronse previamente en diversas pobación, incluso fundaron algunhas cidades. A información cifrada nos documentos revela que xa habitaban o illote dende 1274 o asentamento final incluíu a aceptación de Aztcapotzalco como altéptl supremo, tributándolle periodicamente e unha condición xeral de obediencia. O illote estaba cuberto de carrizas, tulares e unha grande diversidade subacuática que lles permitirá a supervivencia e unha posición militar estratéxica, se ben os primeiros anos as súas condicións de vida serán precarias.

A chegada dos conquistadores españois en 1523, baixo o mando de Hernán Cortés, acabou co Imperio. Cuauhtémoc, o último monarca azteca, foi asasinado e a súa capital, Tenochtitlán, destruída polo lume.

Territorio[editar | editar a fonte]

A coenca de México no posclásico tardío.

México-Tenochtitlan estaba situado sobre un illote ao occidente do lago de Texcoco, na área lacustre da conca de México. A cultura mexica ocupou a maior parte do centro e do sur do actual México, estendéndose dende o poñente do val de Toluca, abranguendo case todos os estados de Veracruz e Puebla no centro; Hidalgo, México e Morelos, no sur; gran parte dos estados de Guerrero e Oaxaca e ademais a Costa de Chiapas ata a fronteira con Guatemala. Non obstante, quedaban fóra do seus dominio os señoríos de Meztitlán (en Hidalgo), Teotitlán e Tututepec (en Oaxaca), purépechas (en Michoacán), Yopitzingo (en Guerrero) e Tlaxcala.

A conca de México é unha entidade xeográfica de máis de 7800 quilómetros cadrados de superficie que se localiza na parte meridional do Altiplano Central de México. Trátase dunha conca limitada por cadeas de altas montañas en forma de anfiteatro, que tiña no medio un sistema lacustre integrado polos lagos Zumpango, Xaltocan, Texcoco, Xochimilco e Chalco. Onde o nivel era baixo e as augas doces, como nos lagos de Xochimilco e Chalco, era posible o cultivo chinampero. Entre os 2270 e os 2750 metros sobre o nivel do mar está comprendida a área de somonte, cunha terras fértiles propicias para o desenvolvemento de bosques así como para a práctica agrícola extensiva. A partir dos 2750 metros sobre o nivel do mar as abas están dominadas por bosques de coníferas e poboadas por fauna maior. A pesar de estar situada ao sur do Trópico de Cáncer, a conca de México contaba na época prehispánica cun clima temperado con precipitaciones medias de 700 milímetros anuais.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Azteca Modificar a ligazón no Wikidata

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Lucena, Manuel, Así vivían los aztecas, Anaya, Madrid, 1992, ISBN 978-84-207-4486-5.
  • León-Portilla, Miguel (et al.), Los aztecas, Dastin, 2004, ISBN 978-84-96249-83-7.
  • Matos Moctezuma, Eduardo, Los aztecas, La Aventura Humana, 1989.
  • Rojas, José Luis, Los aztecas. Entre el dios de la lluvia y el de la guerra, Anaya, Madrid, 1988.
  • Soustelle, Jacques, La vida cotidiana de los aztecas en vísperas de la conquista, FCE, México, 1956.

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]