Armen Dzhigarkhanyan

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Armen Dzhigarkhanyan
Армен Джигарханян ДД 2015 .jpg
Nome completoАрмен Борисович Джигарханян
Nacemento3 de outubro de 1935
 Iereván
NacionalidadeRusia, Estados Unidos de América, Unión Soviética e Armenia
EtniaArmenians in Russia e pobo armenio
Alma máterYerevan State Institute of Theatre and Cinematography
Ocupaciónactor de dobraxe, director teatral, drama teacher, actor de teatro, actor de cinema, Pedagoxía e actor
Cónxuxesen etiquetar
PremiosArtista do Povo da URSS, Order "For Merit to the Fatherland" II class, Order "For Merit to the Fatherland" III class, Order "For Merit to the Fatherland" IV class, Honorary citizens of Yerevan, Order of the Badge of Honour, People's Artist of the Armenian SSR, Honored Artist of the Armenian SSR, People's Artist of the RSFSR, sen etiquetar, Medalla 10 anos de Astana, Golden Mask, Prize of the Ministry of Internal Affairs of Russia e Russian Federation Presidential Certificate of Gratitude
Автограф Армена Джигарханяна.jpg
editar datos en Wikidata ]

Armen Dzhigarkhanyan (en armenio: Արմեն Ջիգարխանյան; en ruso: Армен Джигарханян), nado o 3 de outubro de 1935 en Iereván,[1] é un actor armenio e ruso (anteriormente soviético), tamén nacionalizado estadounidense.[2]

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Teatro[editar | editar a fonte]

Actor[editar | editar a fonte]

En 1955, Dzhigarkhanyan foi admitido no Teatro académico estatal Sundukyan de Iereván. Estudou co director Armen Gulakyan até 1958.[3] Antes de acabar o seu primeiro ano de formación académica xa comezou a actuar no Teatro ruso Stanislavski de Iereván, onde traballou durante dez anos, até 1967.[4][5] No único teatro ruso de Armenia, interpretou máis de 30 papeis, entre os que destaca o de Vanya Kudryash en Гроза (A Tormenta) de Alexander Ostrovsky, así como tamén en obras de Aleksei Arbuzov e На дне (Na dne) de Maxim Gorky.[5] Dende o comezo da súa traxectoria no teatro, Dzhigarkhanyan demostrou unha versatilidade abraiante, triunfando cunha gran variedade de personaxes diferentes, tanto no repertorio clásico coma no contemporáneo, incluíndo Shakespeare, Tennessee Williams e autores rusos modernos.[3]

En 1967, trasladouse a Moscova para continuar a súa carreira no teatro Lenkom.[3] Comezou actuando baixo as ordes do director Anatoly Efros, aínda que traballaron xuntos durante pouco tempo. Dzhigarkhanyan interpretou a Molière na obra de Mikhail Bulgakov Кабала святош (Kabala svyatosh. Trala marcha de Efros, Dzhigarkhanyan recibiu máis papeis, mais non quixo continuar actuando no teatro sen o director polo que veu en primeiro lugar.[5]

En 1969, Dzhigarkhanyan uniuse ao Teatro Mayakovsky por recomendación de Andrey Goncharov.[3] Traballou alí até 1996 e durante case 30 anos foi o actor principal.[6] A súa primeira aparición foi como Levinson en Razgrom de Alexander Fadeyev. Destacan papeis posteriores como o de Stanley Kowalski na obra de Tennessee Williams A Streetcar Named Desire. Aínda que a maioría dos seus papeis eran de protagonista, tamén interpretou papeis antagónicos.[5]

Dzhigarkhanyan fixo de Sócrates na obra Беседы с Сократом (Conversacións con Sócrates) de Edvard Radzinsky en 1975, papel polo que foi enxalzado polos críticos. Durante as décadas de 1970 e 1980, Dzhigarkhanyan apareceu de xeito menos frecuente no teatro en favor do cinema, acadando amplo recoñecemento no público soviético. Aínda cun número de aparicións teatrais minguante, seguiu sendo obxecto de debate. Os mellores papeis deste período son de Big Daddy en Cat on a Hot Tin Roof de Tennessee Williams e Lord Bothwell en Vivat! Vivat Regina! de Robert Bolt.[5]

Director[editar | editar a fonte]

Entre 1989 e 1997, ensinou no Instituto Gerasimov de Cinematografía (VGIK), a escola estatal de cine de Rusia.[3]

A mediados da década de 1990, Dzhigarkhanyan decidiu crear un teatro de seu que unificase aos seus estudantes no VGIK. En marzo de 1996, fundou o seu teatro chamado "D"[3] (na actualidade chamado Московский драматический театр под руководством Армена Джигарханяна "Teatro dramático de Moscova dirixido por Armen Dzhigarkhanyan"). O seu teatro levou a cabo numerosas obras famosas como Krapp's Last Tape de Samuel Beckett e The Homecoming de Harold Pinter.[5]

Dzhigarkhanyan tamén dirixiu compañías especializadas que só interpretan unha obra, e interpretou papeis como o Xeneral na obra Igrok de Fiódor Dostoievski e o protagonista de Filumena Marturano de Eduardo De Filippo no Teatro Lenkom.[5]

Cinema[editar | editar a fonte]

Dzhigarkhanyan fixo o seu debut no cinema en 1960 co filme Obval como Akop. "Abraiou aos espectadores coa súa interpretación do físico Artyom Manvelyan" no filme de Frunze Dovlatyan Բարև, ես եմ (Barev, yes em, 1966). "Deulle renome a nivel nacional e foi o comezo dunha prolífica traxectoria como actor". Usta Mukuch, o personaxe que creou para o filme Треугольник (Yerankyuni, 1967), dirixido polo afamado director armenio Henrik Malyan, abriu o camiño a ducias de filmes en décadas posteriores.[5]

Seguiu participando en filmes icónicos, entre os que se inclúen o filme de Edmond Keosayan Новые приключения неуловимых (Novye prikluchenya Neulovimykh, 1968), no que interpretaba ao capitán Ovechkin, e o filme Корона Российской империи, или Снова неуловимые (Korona Rossiyskoy Imperii, ili Snova Neulovimye, 1971). En 1973, a comedia Мужчины, tamén de Edmond Keosayan, converteuse nun dos filmes armenios máis icónicos e hoxe en día hai unha estatua lembrando os personaxes protagonistas no centro de Iereván.[7] A comezos da década de 1970, Dzhigarkhanyan xa se convertera nun dos actores máis populares nos filmes soviéticos e apareceu en máis de 200 producións, e abranguindo tódolos xéneros: comedia, aventura, drama, adaptacións literarias... Tamén foi actor protagonista do filme franco-soviético Тегеран 43 (Teherán 43, 1981).[4]

Filmografía selecta[editar | editar a fonte]

Ano Título Personaxe Notas
1966 Բարև, ես եմ Artyom Manvelyan
1967 Треугольник Usta Mukuch
1968 Новые приключения Неуловимых Capitán Ovechkin
1970 Чайка Ilya Afanasievich Shamraev
1971 Корона Российской Империи, или Снова Неуловимые Capitán Ovechkin
1973 Мужчины Ghazaryan
1975 Здравствуйте, я ваша тётя! Judge Criggs
1977 Когда наступает сентябрь Levon Pogosyan
1978 Собака на сене Tristan
1979 Место встречи изменить нельзя Hunchback
1980 Рафферти Tommy Farichetti
1981 Тегеран 43 Max Richars
1982 Գիքոր Bazaz Artem
1986 Крик дельфина Administrador
1988 13-й апостол David
1989 Две стрелы. Детектив каменного века Xefe da tribo
1990 Паспорт Semyon Klein
1992 Белый король, красная королева Makeev
1993 Сны Doutor
1995 Ширли-мырли Kozyulski
2008 Самый лучший фильм Secretario de Deus
2009 О, счастливчик! Avó Ramiz
2009 Гамлет. XXI век Excavador
Dobraxe
  • Жил-был пёс, 1982 — Lobo
  • Формула любви, 1984 — Conde Cagliostro
  • Остров сокровищ, 1988 — John Silver
  • Алиса знает, что делать!, 2013-2016[8]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Universidade Estatal de Iereván. Instituto de Estudos Armenios (ed.). "Ջիգարխանյան Արմեն" (en armenio). Arquivado dende o orixinal o 22 de xuño de 2014. Consultado o 1 de setembro de 2018. 
  2. Chorekchyan, Khachatur (2005). "Армену Джигарханяну 70 лет". Russkaya Amerika (en ruso). Consultado o 1 de setembro de 2018. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Rollberg, Peter (2008). Scarecrow Press, ed. Historical dictionary of Russian and Soviet cinema. Lanham, Maryland. pp. 200–201. ISBN 9780810862685. 
  4. 4,0 4,1 AV Production (ed.). "Արմեն Ջիգարխանյան" (en armenio). Consultado o 2 de setembro de 2018. 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 "Джигарханян, Армен Борисович" (en ruso). Krugosvet. Consultado o 2 de setembro de 2018. 
  6. Shalaeva, G.P., ed. (2003). "Джигарханян Армен Борисович". Кто есть кто в мире [Who's Who in the World] (en ruso). Moscova. pp. 463–4. ISBN 9785812300883. 
  7. armenianmonuments.org (ed.). "Yerevan: "Men" Statue". Consultado o 1 de setembro de 2018. 
  8. VokrugTV (ed.). "Алиса знает, что делать!". 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]