Aranjuez

Aranjuez
Nome oficial     Aranjuez (es)    Xentilicio     arancentano (it)
Instancia de concello de España cidade
Implicados  Xefe do goberno Cargo: alcalde de Aranjuez María José Martínez de la Fuente (en) (2019 - )
Historia  Historia Q6443919
Localización  Situado en  Comunidade de Madrid, España  Bañado por Río Texo  Continente Europa  Capital Aranjuez  Comparte fronteira con Seseña Toledo Almonacid de Toledo Mocejón Villaseca de la Sagra Ontígola Ciruelos Borox Ciempozuelos Ocaña Chinchón Colmenar de Oreja Titulcia Yepes Añover de Tajo  Irmandado con Écija  OpenStreetMap  Coordenadas 40°02′00″N 3°36′10″O
Cifras e dimensións  Poboación 40.113 (2001) rexistro civil 40.928 (2002) rexistro civil 42.481 (2004) rexistro civil 43.926 (2005) rexistro civil 46.283 (2006) rexistro civil 49.420 (2007) rexistro civil 52.224 (2008) rexistro civil 54.055 (2009) rexistro civil 55.054 (2010) rexistro civil 55.755 (2011) rexistro civil 56.877 (2012) rexistro civil 57.728 (2013) rexistro civil 57.792 (2014) rexistro civil 58.168 (2015) rexistro civil 57.932 (2016) rexistro civil 58.213 (2017) rexistro civil 59.037 (2018) rexistro civil 59.607 (2019) rexistro civil 60.332 (2020) rexistro civil 59.833 (2021) rexistro civil 59.762 (2022) rexistro civil 60.668 (2023) rexistro civil 62.292 (2024) rexistro civil 63.040 (2025) rexistro civil  Poboación feminina    30.629 (2019)  Poboación masculina    28.978 (2019)  Superficie    201,11 km²  Altitude    494 m
Códigos e identificadores Código postal 28300 Código INE 28013 OpenStreetMap 341634 VIAF 151274949 Freebase /m/012fn6
Fontes e ligazóns  Páxina WEB aranjuez.es  Descrito pola fonte The Nuttall Encyclopædia Slovník naučný  Tema: Q132858157 Encyclopædia Britannica  Tema: 1911 Encyclopædia Britannica/Aranjuez (en) Grande Enciclopedia Soviética (1926 - 1947)  Tema: Q43401517
Wikidata G:Commons C:Commons

Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Aranjuez (homónimos).

Aranjuez é un municipio español da Comunidade de Madrid, cabeceira de partido xudicial. É o termo municipal máis meridional da comunidade e está atravesado polos ríos Texo e Jarama.

É un dos Reais Sitios da monarquía española desde que Filipe II o nomeou en 1560, e posúe ademais o título de vila desde 1899, motivo polo que o municipio é coñecido como Real Sitio y Villa de Aranjuez.

É famoso polo seu Palacio Real, os seus Xardíns e polo trazado cuadricular das súas rúas, polas súas hortas de amorodos e espárragos e por servir de inspiración ao compositor Joaquín Rodrigo para o seu Concierto de Aranjuez, así como polo Motín de Aranjuez, que tivo lugar nesta localidade en 1808 e que tivo como consecuencia a abdicación do rei Carlos IV no seu fillo Fernando VII. A Paisaxe cultural de Aranjuez foi declarada Patrimonio da Humanidade pola Unesco en 2001.

Xeografía

O municipio de Aranjuez atópase no sur da Comunidade de Madrid, formando un entrante dentro da provincia de Toledo. Limita ao norte cos concellos de Ciempozuelos, Titulcia, Chinchón e Colmenar de Oreja, todos eles da Comunidade de Madrid. Polo resto de puntos cardinais limita con concellos da provincia de Toledo: Ontígola, Ocaña, Ciruelos e Yepes ao leste, Toledo e Almonacid de Toledo ao sur, e Mocejón, Villaseca de la Sagra, Añover de Tajo, Borox e Seseña ao oeste.

O relevo de Aranjuez é suave, con numerosos cerros e outeiros redondeados, que teñen como orixe os pregamentos e afundimentos do terreo producidos pola erosión da auga. Devanditos cerros atópanse principalmente no sur e sueste do termo municipal, como o Cerro de la Caridad (646 m) e o de Valdelascasas (641 m). Os principais ríos do municipio son o Texo e o seu afluente Jarama.

Hai tres reservas naturais protexidas: a Reserva Natural do Carrizal de Villamejor, a Reserva do Regajal-Mar de Ontígola e o Parque do Sueste (cursos baixos dos ríos Manzanares e Jarama).

Demografía

Aranjuez é un exemplo, xunto con La Carolina e Tres Cantos, de cidade planificada. Desde que en 1752 Fernando VI permitise o libre establecemento de persoas en Aranjuez (antes só podían vivir alí persoas relacionadas coa Corte), o municipio non fixo máis que crecer, aínda que a un ritmo mesurado. En 1900 tiña 11.772 habitantes, que pasaron a 21.536 en 1940, 35.619 en 1981 e 40.113 en 2001.

Segundo o censo de 2015 tiña unha poboación de 58.168 habitantes, atopándose entre os vinte municipios máis poboados da Comunidade de Madrid. A poboación está repartida entre o núcleo urbano e varias entidades de poboación: Algodor, Academia Especial de la Guardia Civil, Las Tejeras, Castillejo, Real Cortijo de San Isidro, La Flamenca, Las Infantas, Villamejor, El Cerro, La Montaña, Soto del Hinojar e Sotomayor.

Economía

A actividade máis destacada en Aranjuez son as súas empresas industriais Indra, Fyse, Bosch e Cortefiel, mentres que o emprego máis elevado apórtao o sector público, de Sanidade, Educación e Seguridade, e en particular Patrimonio Nacional, o Centro Penitenciario, a Comisaría Conxunta e o Hospital do Texo.

Festas e celebracións

• En maio celébrase a Feira de Artesanía "Alfaranjuez", así como o Festival de Música Tradicional "Aranjuez Folk". Tamén ten lugar neste mes a Feira do Coche Usado e Seminovo.
• 15 de maio, día de San Isidro Labrador, romaría na próxima pedanía do Real Cortijo de San Isidro.
• 30 de maio, día de San Fernando, patrón de Aranjuez.
• Entre maio e xuño celébrase o Festival de Música Antiga de Aranjuez.
• En xuño ten lugar a Feira do Libro de Aranjuez, en contrapartida coa Feira do Libro Usado e de Ocasión, que se celebra en setembro.
• Primeira semana de setembro, Festas do Motín de Aranjuez, declaradas de interese turístico nacional.

Véxase tamén

Ligazóns externas

• Sitio web do concello (en castelán)