Saltar ao contido

Agustín Ibáñez y Bojons

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Modelo:BiografíaAgustín Ibáñez y Bojons
Biografía
Nacementosetembro de 1771 Editar o valor en Wikidata
Peitieiros Editar o valor en Wikidata
Mortemaio de 1805 Editar o valor en Wikidata (33 anos)
Ceuta Editar o valor en Wikidata
RelixiónCatolicismo Editar o valor en Wikidata
Actividade
Campo de traballoVice-Reino do Rio da Prata (pt) Traducir Editar o valor en Wikidata
Ocupaciónmilitar, cartógrafo, enxeñeiro Editar o valor en Wikidata
Carreira militar
LealdadeImperio Español Editar o valor en Wikidata
Rango militartenente coronel Editar o valor en Wikidata
BNE: XX4661404

Agustín Ibáñez y Bojons (tamén Bofons e Matamoros),[1] nado en Peitieiros (Gondomar) en setembro de 1771 e finado en Ceuta en maio de 1805,[2] foi un militar, enxeñeiro e cartógrafo galego. Acadou o grao de tenente coronel. Serviu no Exército de Terra e faleceu en Ceuta mentres estaba en servizo. É autor de varios mapas, principalmente de América do Sur,[3] que se atopan arquivados no Arquivo Xeral de Indias[4] e na Biblioteca Nacional de España. Dentro dos seus mapas hai varias obras sobre diferentes lugares do vicerreinado do Río da Prata a finais do século XVIII, como por exemplo o porto de Montevideo, costas ou demarcación de límites entre os dominios españois e portugueses.[5][6][7]

Traxectoria

[editar | editar a fonte]
Mapa das terras ocupadas polos portugueses no vicerreinado do Río da Prata durante a guerra das Laranxas (1801) realizado por Agustín Ibáñez e Bojons.

Nado en Peitieiros en setembro de 1771, ingresou no Exército de Terra de España. Serviu durante varias décadas, acadando o grao de capitán e posteriormente de tenente coronel. Ibáñez foi nomeado enxeñeiro para a fortificación de Montevideo no vicerreinado do Río da Prata o 29 de marzo de 1794 mediante real cédula,[1] ante os avances dos portugueses.[8]

Mapa da América do Sur de Agustín Ibáñez e Bojons realizado en 1800, con fronteiras similares ás do mapa de Juan de la Cruz Cano y Olmedilla de 1775.[9][10][11]

En 1800 Ibáñez elaborou un mapa da América do Sur no cal mostra límites similares aos do mapa de Juan de la Cruz Cano y Olmedilla de 1775,[9] coa diferenza de que o límite atlántico do Reino de Chile achégase ao paralelo 36° sur no canto do 38° sur,[10] e, segundo a descrición reproducida na obra Monumenta Chartographica Indiana de 1942, feita por Julio Guillén Tato para o Ministerio de Asuntos Exteriores de España, inclúe os "límite[s] do Vicerreinado de Buenos Aires", ademais dunha nota que indica:

Ao SE cartela circular con explicación, clave e notas. [...] segundo se acordou para o mellor desempeño dos recoñecementos por mar e terra que realizou o autor do mapa no ano 1800 por orde da Superioridade. É copia. Contén os límites do Vicerreinado de Buenos Aires, de onde seguramente procede, e unha lenda sobre os de España e Portugal: Desde o Porto de Maldonado até o Río Grande de San Pedro foi levantado polos Xeógrafos da demarcación de límites entre as dúas Coroas de España e Portugal, que comezou no arroio de Chuy no ano 1780. Comprende desde o ecuador até os 57° S, dos 23°30’ E aos 24°30’ O de Buenos Aires. Na mesma Real Sociedade Xeográfica de Madrid existía outro mapa que, aínda que sen tanto refinamento, era seguramente o orixinal; estaba asinado por Ibáñez e era idéntico en tamaño e contido.

O mapa foi enviado ao secretario de Estado José de Urruña por Martínez de Cáceres en 1802 e o propio Ibáñez remitiuno en 1804 ao goberno español cun plan de operacións para recuperar algúns territorios ocupados polos portugueses.[10]

Faleceu en maio de 1805 en Ceuta mentres cumpría funcións militares, aos 33 anos.[2]

Notas

[editar | editar a fonte]
  1. 1 2 Cano Révora, María Gloria (1994). Cádiz y el Real Cuerpo de Ingenieros Militares (1697-1847). Utilidad y firmeza. Universidad de Cádiz. p. 274.
  2. 1 2 "Agustín Ibáñez y Bojons". Historia Hispánica - Real Academia de la Historia.
  3. ↑ "[Carta Geogca. de America Meridional en 4 hojas / por el Yngenº Dn. Agustin Yvañez]". Biblioteca Nacional de España. Consultado o 20 de xuño de 2025.
  4. ↑ Martínez Martín, Carmen (1998). "Una «carta esférica» del aragonés D. Félix de Azara, levantada en los primeros años de su estancia en la Provincia del Paraguay" (PDF). Destaca o informe sobre a defensa da fronteira con Brasil realizado por Agustín Ibáñez Bojons, do que existen dous mapas no Arquivo Xeral de Indias (AGI).
  5. ↑ "Persona - Ibáñez Bojons, Agustín (ingeniero militar)". PARES. Consultado o 20 de xuño de 2025.
  6. ↑ Bachiller Cabria, Juan Vicente. "Cartografía manuscrita de Brasil en las colecciones españolas (1500–1822)" (PDF). Universidad de Salamanca. Consultado o 20 de xuño de 2025.
  7. ↑ García López, María Belén. "La colonización portuguesa de Brasil". Tabularium Edit 1 (4): 28–64. ISSN 2341-4863.
  8. ↑ Martínez Martín, Carmen (1997). "Aportaciones cartográficas de D. Félix de Azara sobre el Virreinato del Río de la Plata". Revista Complutense de Historia de América 23: 187. A maioría destas características fan pensar que fose de Azara, como indica o título, ou copia dalgún seu, aínda que sen rematar. E ao poderse ver detrás unha sinatura de Ibáñez, xurde a dúbida de que fose unha copia de D. Agustín de Ibáñez e Bojons, enxeñeiro nomeado para a fortificación de Montevideo, que puido utilizalo nos mapas que elaborou para os seus informes sobre a fronteira portuguesa de 1794.
  9. 1 2 Garay Vera, Cristian Eduardo (2024). "Raúl Bazán Dávila, diplomático y nacionalista. Sus tesis sobre el Reino de Chile, límites y Argentina" (PDF). Historia & Guerra 6: 27–44. ISSN 2796-8650.
  10. 1 2 3 Bazán Dávila, Raúl (1986). El patrimonio territorial que recibimos del Reino de Chile. Instituto de Investigaciones del Patrimonio Territorial de Chile. p. 400.
  11. ↑ Guillén Tato, Julio (1942). Monumenta Chartographica Indiana. Ministerio de Asuntos Exteriores. p. 20.
Obtido de «https://gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Agustín_Ibáñez_y_Bojons&oldid=7370822»