Óscar ó mellor actor
O Premio Óscar ó mellor actor é unha das categorías dos Premios Óscar que cada ano entrega a Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas nos Ánxeles (California). Entrégase a un actor que tivese unha interpretación nun papel principal na industria do cinema. Tradicionalmente, o premio é presentado pola gañadora do Óscar á mellor actriz na edición anterior.
A cerimonia da 1ª edición dos Óscar tivo lugar en 1929, e nela Emil Jannings gañou o premio polas súas interpretacións en The Last Command e The Way of All Flesh.[1]
Actualmente, as candidaturas determínanse mediante voto singular transferible entre os membros da rama de intérpretes da Academia. Os gañadores elíxense mediante voto plural entre todos os membros con dereito a voto da Academia.[2] Nas primeiras tres edicións dos premios, os actores eran candidatos por todo o seu traballo durante o período (ata por tres filmes nalgúns casos).[3] Porén, durante a 3ª cerimonia, de 1930, só se citou un filme no premio final, aínda que o gañador tivese varios filmes na candidatura.[4]
O ano seguinte, o sistema, complexo e pouco manexable, foi substituído polo actual, en que un actor é candidato por unha interpretación específica nun único filme.[3] A partir da 9ª cerimonia, de 1937, a categoría limitouse a cinco candidaturas.[3] Cinco actores foron candidatos postumamente, James Dean (en dúas ocasións), Spencer Tracy, Massimo Troisi, Chadwick Boseman[5] e o gañador Peter Finch.[6]
Lista dos premiados
[editar | editar a fonte]







En letra grosa os que obtiveron o premio en máis dunha ocasión.
| Ano | Gañador | Película | Personaxe | Os outros nomeados foron |
|---|---|---|---|---|
| 2023 | Cillian Murphy | Oppenheimer | J. Robert Oppenheimer | Bradley Cooper, Paul Giamatti, Colman Domingo, Jeffrey Wright |
| 2022 | Brendan Fraser | The Whale | Charlie | Javier Bardem, Benedict Cumberbatch Andrew Garfield, Denzel Washington |
| 2021 | Will Smith | King Richard | Richard Williams | Austin Butler, Colin Farrell Paul Mescal, Bill Nighy |
| 2020 | Anthony Hopkins | The Father | Anthony | Riz Ahmed, Chadwick Boseman Gary Oldman e Steven Yeun |
| 2019 | Joaquin Phoenix | Joker | Joker | Antonio Banderas, Leonardo DiCaprio Adam Driver e Jonathan Pryce |
| 2018 | Rami Malek | Bohemian Rhapsody | Freddie Mercury | Christian Bale, Bradley Cooper Willem Dafoe e Viggo Mortensen |
| 2017 | Gary Oldman | Darkest Hour | Winston Churchill | Timothée Chalamet, Daniel Day-Lewis Daniel Kaluuya e Denzel Washington |
| 2016 | Casey Affleck | Manchester by the Sea | Lee Chandler | Andrew Garfield, Ryan Gosling Viggo Mortensen e Denzel Washington |
| 2015 | Leonardo DiCaprio | The Revenant | Hugh Glass | Bryan Cranston, Matt Damon Michael Fassbender e Eddie Redmayne |
| 2014 | Eddie Redmayne | The Theory of Everything | Stephen Hawking | Steve Carell, Bradley Cooper, Benedict Cumberbatch e Michael Keaton |
| 2013 | Matthew McConaughey | Dallas Buyers Club | Ron Woodroof | Christian Bale, Bruce Dern, Leonardo DiCaprio e Chiwetel Ejiofor |
| 2012 | Daniel Day-Lewis | Lincoln | Abraham Lincoln | Bradley Cooper, Hugh Jackman, Joaquin Phoenix e Denzel Washington |
| 2011 | Jean Dujardin | The Artist | George Valentin | Demián Bichir, George Clooney, Gary Oldman e Brad Pitt |
| 2010 | Colin Firth | The King's Speech | Xurxo VI | Javier Bardem , Jesse Eisenberg, James Franco e Jeff Bridges |
| 2009 | Jeff Bridges | Crazy Heart | Otis "Bad" Blake | George Clooney, Colin Firth, Morgan Freeman e Jeremy Renner |
| 2008 | Sean Penn | Milk | Harvey Milk | Richard Jenkins, Frank Langella, Brad Pitt e Mickey Rourke |
| 2007 | Daniel Day-Lewis | There Will Be Blood | Daniel Plainview | George Clooney, Johnny Depp, Tommy Lee Jones e Viggo Mortensen |
| 2006 | Forest Whitaker | The Last King of Scotland | Idi Amin | Leonardo DiCaprio, Ryan Gosling, Peter O'Toole e Will Smith |
| 2005 | Philip Seymour Hoffman | Capote | Truman Capote | Terrence Howard, Heath Ledger, Joaquin Phoenix e David Strathairn |
| 2004 | Jamie Foxx | Ray | Ray Charles | Don Cheadle, Johnny Depp, Leonardo DiCaprio e Clint Eastwood |
| 2003 | Sean Penn | Mystic River | Jimmy Markum | Johnny Depp, Ben Kingsley, Jude Law e Bill Murray |
| 2002 | Adrien Brody | O pianista | Władysław Szpilman | Nicolas Cage, Michael Caine, Daniel Day-Lewis e Jack Nicholson |
| 2001 | Denzel Washington | Día de adestramento | Detective Alonzo Harris | Russell Crowe, Sean Penn, Will Smith e Tom Wilkinson |
| 2000 | Russell Crowe | Gladiator | Maximus Decimus Meridius | Javier Bardem, Tom Hanks, Ed Harris e Geoffrey Rush |
| 1999 | Kevin Spacey | American Beauty | Lester Burnham | Russell Crowe, Richard Farnsworth, Sean Penn e Denzel Washington |
| 1998 | Roberto Benigni | La vita è bella | Guido Orefice | Tom Hanks, Ian McKellen, Nick Nolte e Edward Norton |
| 1997 | Jack Nicholson | As Good as It Gets | Melvin Udall | Matt Damon, Robert Duvall, Peter Fonda e Dustin Hoffman |
| 1996 | Geoffrey Rush | Shine | David Helfgott | Tom Cruise, Ralph Fiennes, Woody Harrelson e Billy Bob Thornton |
| 1995 | Nicolas Cage | Leaving Las Vegas | Ben Sanderson | Richard Dreyfuss, Anthony Hopkins, Sean Penn e Massimo Troisi |
| 1994 | Tom Hanks | Forrest Gump | Forrest Gump | Morgan Freeman, Nigel Hawthorne, Paul Newman e John Travolta |
| 1993 | Tom Hanks | Filadelfia | Andrew Beckett | Daniel Day-Lewis, Laurence Fishburne, Anthony Hopkins e Liam Neeson |
| 1992 | Al Pacino | Scent of a Woman | Lieutenant Colonel Frank Slade | Robert Downey, Jr., Clint Eastwood, Stephen Rea e Denzel Washington |
| 1991 | Anthony Hopkins | O silencio dos cordeiros | Hannibal Lecter | Warren Beatty, Robert De Niro, Nick Nolte e Robin Williams |
| 1990 | Jeremy Irons | Reversal of Fortune | Claus von Bülow | Kevin Costner, Robert De Niro, Gérard Depardieu e Richard Harris |
| 1989 | Daniel Day-Lewis | O meu pé esquerdo | Christy Brown | Kenneth Branagh, Tom Cruise, Morgan Freeman e Robin Williams |
| 1988 | Dustin Hoffman | Rain Man | Raymond Babbitt | Gene Hackman, Tom Hanks, Edward James Olmos e Max von Sydow |
| 1987 | Michael Douglas | Wall Street | Gordon Gekko | William Hurt, Marcello Mastroianni, Jack Nicholson e Robin Williams |
| 1986 | Paul Newman | The Color of Money | Fast Eddie Felson | Dexter Gordon, Bob Hoskins, William Hurt e James Woods |
| 1985 | William Hurt | Kiss of the Spider Woman | Luis Molina | Harrison Ford, James Garner, Jack Nicholson e Jon Voight |
| 1984 | F. Murray Abraham | Amadeus | Antonio Salieri | Jeff Bridges, Albert Finney, Tom Hulce e Sam Waterston |
| 1983 | Robert Duvall | Tender Mercies | Mac Sledge | Michael Caine, Tom Conti, Tom Courtenay e Albert Finney |
| 1982 | Ben Kingsley | Gandhi | Mahatma Gandhi | Dustin Hoffman, Jack Lemmon, Paul Newman e Peter O'Toole |
| 1981 | Henry Fonda | On Golden Pond | Norman Thayer Jr. | Warren Beatty, Burt Lancaster, Dudley Moore e Paul Newman |
| 1980 | Robert De Niro | Touro salvaxe | Jake LaMotta | Robert Duvall, John Hurt, Jack Lemmon e Peter O'Toole |
| 1979 | Dustin Hoffman | Kramer contra Kramer | Ted Kramer | Jack Lemmon, Al Pacino, Roy Scheider e Peter Sellers |
| 1978 | Jon Voight | O regreso | Luke Martin | Warren Beatty, Gary Busey, Robert De Niro e Laurence Olivier |
| 1977 | Richard Dreyfuss | A moza do adeus | Elliot Garfield | Woody Allen, Richard Burton, Marcello Mastroianni e John Travolta |
| 1976 | Peter Finch | Network, un mundo implacable | Howard Beale | Robert De Niro, Giancarlo Gianini, William Holden e Sylvester Stallone |
| 1975 | Jack Nicholson | Alguén voou sobre o niño do cuco | Randle Patrick "Mac" McMurphy | Walter Matthau, Al Pacino, Maximilian Schell e James Whitmore |
| 1974 | Art Carney | Harry and Tonto | Harry Coombes | Albert Finney, Dustin Hoffman, Jack Nicholson e Al Pacino |
| 1973 | Jack Lemmon | Save the Tiger | Harry Stoner | Marlon Brando, Jack Nicholson, Al Pacino e Robert Redford |
| 1972 | Marlon Brando | O padriño | Vito Corleone | Michael Caine, Laurence Olivier, Peter O'Toole e Paul Winfield |
| 1971 | Gene Hackman | The French Connection | Detective Jimmy "Popeye" Doyle | Peter Finch, Walter Matthau, George C. Scott e Topol |
| 1970 | George C. Scott | Patton | Xeneral George S. Patton Jr. | Melvyn Douglas, James Earl Jones, Jack Nicholson e Ryan O'Neal |
| 1969 | John Wayne[10] | Valor de lei | Reuben "Rooster" Cogburn | Richard Burton, Dustin Hoffman, Peter O'Toole e Jon Voight |
| 1968 | Cliff Robertson | Charly | Charly Gordon | Alan Arkin, Alan Bates, Ron Moody e Peter O'Toole |
| 1967 | Rod Steiger | Na calor da noite | Police Chief Bill Gillespie | Warren Beatty, Dustin Hoffman, Paul Newman e Spencer Tracy |
| 1966 | Paul Scofield | Un home para a eternidade | Sir Thomas More | Alan Arkin, Richard Burton, Michael Caine e Steve McQueen |
| 1965 | Lee Marvin | A inxenua explosiva | Kid Shelleen | Richard Burton, Laurence Olivier, Rod Steiger e Oscar Werner |
| 1964 | Rex Harrison | My Fair Lady | Profesor Henry Higgins | Richard Burton, Peter O'Toole, Anthony Quinn e Peter Sellers |
| 1963 | Sidney Poitier | Os lirios do val | Homer Smith | Albert Finney, Richard Harris, Rex Harrison e Paul Newman |
| 1962 | Gregory Peck | To Kill a Mockingbird | Atticus Finch | Burt Lancaster, Jack Lemmon, Marcello Mastroianni e Peter O'Toole |
| 1961 | Maximilian Schell | Judgement at Nuremberg | Hans Rolfe | Charles Boyer, Paul Newman, Spencer Tracy e Stuart Whitman |
| 1960 | Burt Lancaster | O fogo e a palabra | Elmer Gantry | Trevor Howard, Jack Lemmon, Laurence Olivier e Spencer Tracy |
| 1959 | Charlton Heston | Ben-Hur | Judah Ben-Hur | Laurence Harvey, Jack Lemmon, Paul Muni e James Stewart |
| 1958 | David Niven | Separate Tables | Major Angus Pollock | Tony Curtis, Paul Newman, Sidney Poitier e Spencer Tracy |
| 1957 | Alec Guinness | A ponte sobre o río Kwai | Tte. Coronel Nicholson | Marlon Brando, Anthony Franciosa, Charles Laughton e Anthony Quinn |
| 1956 | Yul Brynner | The King and I | Rei Mongkut de Siam | James Dean, Kirk Douglas, Rock Hudson e Laurence Olivier |
| 1955 | Ernest Borgnine | Marty | Marty Piletti | James Cagney, James Dean, Frank Sinatra e Spencer Tracy |
| 1954 | Marlon Brando | A lei do silencio | Terry Malloy | Humphrey Bogart, Bing Crosby, James Mason e Dan O'Herlihy |
| 1953 | William Holden | Stalag 17 | Sgt. J.J. Sefton | Marlon Brando, Richard Burton, Montgomery Clift e Burt Lancaster |
| 1952 | Gary Cooper | Só ante o perigo | Marshal Will Kane | Marlon Brando, Kirk Douglas, José Ferrer e Alec Guinness |
| 1951 | Humphrey Bogart | A raíña de África | Charlie Allnut | Marlon Brando, Montgomery Clift, Arthur Kennedy e Fredric March |
| 1950 | José Ferrer | Cyrano de Bergerac | Cyrano de Bergerac | Louis Calhern, William Holden, James Stewart e Spencer Tracy |
| 1949 | Broderick Crawford | All the King's Men | Willie Stark | Kirk Douglas, Gregory Peck, Richard Todd e John Wayne |
| 1948 | Laurence Olivier | Hamlet | Hamlet, príncipe de Dinamarca | Lew Ayres, Montgomery Clift, Dan Dailey e Clifton Webb |
| 1947 | Ronald Colman | Dobre vida | Anthony John | John Garfield, Gregory Peck, William Powell e Michael Redgrave |
| 1946 | Fredric March | Os mellores anos da nosa vida | Platoon Sergeant Al Stephenson | Laurence Olivier, Larry Parks, Gregory Peck e James Stewart |
| 1945 | Ray Milland | A fin de semana perdida | Don Birnam | Bing Crosby, Gene Kelly, Gregory Peck e Cornel Wilde |
| 1944 | Bing Crosby | Going My Way | Father Chuck O'Malley | Charles Boyer, Barry Fitzgerald, Cary Grant e Alexander Knox |
| 1943 | Paul Lukas | Watch on the Rhine | Kurt Muller | Humphrey Bogart, Gary Cooper, Walter Pidgeon e Mickey Rooney |
| 1942 | James Cagney | Yankee Doodle Dandy | George M. Cohan | Ronald Colman, Gary Cooper, Walter Pidgeon e Monty Wooley |
| 1941 | Gary Cooper | Sargeant York | Sgt. Alvin York | Cary Grant, Walter Huston, Robert Montgomery e Orson Welles |
| 1940 | James Stewart | The Philadelphia Story | Macaulay "Mike" Connor | Charles Chaplin, Henry Fonda, Raymond Massey e Laurence Olivier |
| 1939 | Robert Donat | Goodbye, Mr. Chips | Charles Edward Chipping | Clark Gable, Laurence Olivier, Mickey Rooney e James Stewart |
| 1938 | Spencer Tracy | Boys Town | Father Flanagan | Charles Boyer, James Cagney, Robert Donat e Leslie Howard |
| 1937 | Spencer Tracy | Captains Courageous | Manuel Fidello | Charles Boyer, Fredric March, Robert Montgomery e Paul Muni |
| 1936 | Paul Muni | The Story of Louis Pasteur | Louis Pasteur | Gary Cooper, Walter Huston, William Powell e Spencer Tracy |
| 1935 | Victor McLaglen | O delator | Gypo Nolan | Clark Gable, Charles Laughton, Paul Muni e Franchot Tone |
| 1934 | Clark Gable | It Happened One Night | Peter Warne | Frank Morgan e William Powell |
| 1933 | Charles Laughton | The Private Life of Henry VIII | Henrique VIII de Inglaterra | Leslie Howard e Paul Muni |
| 1932 | Fredric March Wallace Beery |
Doutor Jekyll e Mr. Hyde The Champ |
Dr. Henry Jekyll / Mr. Edward Hyde Andy "Champ" Purcell |
Alfred Lunt |
| 1931 | Lionel Barrymore | A Free Soul | Stephen Ashe | Jackie Cooper, Richard Dix, Fredric March e Adolphe Menjou |
| 1930 | George Arliss | Disraeli | Benjamin Disraeli | Wallace Beery, Maurice Chevalier, Ronald Colman e Lawrence Tibbett |
| 1929 | Warner Baxter | In Old Arizona | The Cisco Kid | George Bancroft, Chester Morris, Paul Muni e Lewis Stone |
| 1928 | Emil Jannings | The Way of All Flesh e The Last Command | Gran Duque Sergius Alexander e August Schilling | Richard Barthelmess e Charles Chaplin (candidatura retirada)[11] |
Múltiples candidaturas
[editar | editar a fonte]Os seguintes actores recibiron polo menos catro candidaturas ao Óscar ao mellor actor:
- 9 candidaturas: Laurence Olivier, Spencer Tracy
- 8 candidaturas: Paul Newman, Jack Nicholson, Peter O'Toole
- 7 candidaturas: Marlon Brando, Dustin Hoffman, Jack Lemmon
- 6 candidaturas: Richard Burton, Daniel Day-Lewis, Denzel Washington
- 5 candidaturas: Gary Cooper, Robert De Niro, Leonardo DiCaprio, Tom Hanks, Fredric March, Paul Muni, Al Pacino, Gregory Peck, Sean Penn, James Stewart
- 4 candidaturas: Warren Beatty, Charles Boyer, Michael Caine, Albert Finney, Anthony Hopkins, Burt Lancaster
Récords de idade
[editar | editar a fonte]| Récord | Actor | Filme | Idade (en anos) | Ref. |
|---|---|---|---|---|
| Gañador máis vello | Anthony Hopkins | The Father | 83 | [12] |
| Candidato máis vello | Anthony Hopkins | The Father | 83 | [13] |
| Gañador máis novo | Adrien Brody | O pianista | 29 | [14] |
| Candidato máis novo | Jackie Cooper | Skippy | 9 | [14] |
Galería
[editar | editar a fonte]Ademais de Daniel Day Lewis (3 premios), Spencer Tracy e Tom Hanks, os seguintes actores gañaron o Óscar ao mellor actor en dúas ocasións:
-
Fredric March, Óscar ao mellor actor en 1930-31 e 1946
-
Gary Cooper, Óscar ao mellor actor en 1941 e 1952
-
Marlon Brando, Óscar ao mellor actor en 1954 e 1972
-
Dustin Hoffman, Óscar ao mellor actor en 1979 e 1988
-
Jack Nicholson, Óscar ao mellor actor en 1975 e 1997
-
Sean Penn, Óscar ao mellor actor en 2003 e 2008
-
Anthony Hopkins, Óscar ao mellor actor en 1991 e 2020
Notas
[editar | editar a fonte]- ↑ "Rule One: Award Definitions" (PDF). Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas (AMPAS). p. 1. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 21 de outubro de 2014. Consultado o 30 de agosto de 2013. Arquivado 21 de outubro de 2014 en Wayback Machine.
- ↑ "Rule Six: Special Rules for the Acting Awards" (PDF). Academia das Artes e das Ciencias Cinematográficas (AMPAS). p. 8-7. Arquivado dende o orixinal (PDF) o 21 de outubro de 2014. Consultado o 30 de agosto de 2013. Arquivado 21 de outubro de 2014 en Wayback Machine.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Levy 2003, p. 56
- ↑ Dirks, Tim. "1929–38 Academy Awards Winners and History". Filmsite (Rainbow Media). Arquivado dende o orixinal o 29 de agosto de 2016. Consultado o 30 de agosto de 2013.
- ↑ Chadwick Boseman is the 7th actor to receive a posthumous Oscar nomination. Here's who else has received the honor.
- ↑ Thise 2008, p. 235
- ↑ 7,0 7,1 Osborne 2013, p. 423
- ↑ Crouse 2005, p. 177
- ↑ Patel, Tara (27 de febreiro de 2012). "'The Artist' Wins Top Oscar Honors in Bow to Silent Film". Bloomberg Businessweek. Bloomberg L.P. Arquivado dende o orixinal o 28 de agosto de 2012. Consultado o May 9, 2013.
- ↑ Un vaqueiro rudo pero decente Arquivado 20 de agosto de 2010 en Wayback Machine., artigo en Tierras de Santiago o 17/02/2008.
- ↑ "1927–1928 Academy Awards". Consultado o 10 de novembro de 2013.
- ↑ Shoard, Catherine (26-04-2021). "Anthony Hopkins is oldest-ever acting Oscar winner after taking best actor for The Father". The Guardian (en inglés). Consultado o 30-04-2021.
- ↑ Verhoeven, Beatrice (15-03-2021). "Anthony Hopkins Becomes Oldest Best Actor Nominee at Oscars". The Wrap (en inglés). Consultado o 30-04-2021.
- ↑ 14,0 14,1 "Oldest/Youngest Acting Nominees and Winners". Academy of Motion Picture Arts and Sciences (AMPAS). Arquivado dende o orixinal o 1 de marzo de 2009. Consultado o 16 de setembro de 2014.
Véxase tamén
[editar | editar a fonte]| Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Óscar ó mellor actor |
Bibliografía
[editar | editar a fonte]- Crouse, Richard (2005). Reel Winners: Movie Award Trivia. Toronto, Ontario, Canadá: University of Toronto Press. ISBN 978-1-55002-574-3.
- Levy, Emanuel (2003). All About Oscar: The History and Politics of the Academy Awards. Nova York: Continuum International Publishing Group. ISBN 978-0-82641-452-6.
- Thise, Mark (2008). Hollywood Winners & Loseres A to Z. Nova York: Limelight Editions. ISBN 978-0-87910-351-4.
- Wiley, Mason; Bona, Damien (1996). Inside Oscar: The Unofficial History of the Academy Awards (5 ed.). Nova York: Ballantine Books. ISBN 978-0-34540-053-6. OCLC 779680732.