Xéneros e formas literarias

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Os xéneros retóricos[editar | editar a fonte]

Ata a fin da idade media, a retórica coñeceu tres xéneros definidos polas súas motivacións:

  • o xudiciario, co que se trata de acusar ou de defender.
  • o deliberativo, onde se trata de persuadir ou disuadir.
  • o demostrativo, co que se trata de eloxiar ou censurar.

A historia dos xéneros clásicos foi rastrexada minuciosamente por Gerard Genette no Introdución ó Arquitexto (1979). Genette estráñase de que esta clasificación puidese sobrevivir no esencial durante tantos anos cando contradí de forma manifesta a súa base. O avogado que acusa ou defende non pode facelo sen persuadir e sen eloxiar ou censurar. Os teóricos franceses do século XVII e XVIII recoñecen este estado do asunto e alertan de que os xéneros tenden a prestarse un apoio mutuo. Un sermón, por exemplo, pode alternar entre deliberativo e demostrativo. A aplicación desta teoría ás obras literarias presentaba aínda maiores problemas aínda que ofrecía, en contrapartida, a comodidade de tomar como base a existencia de tres funcións lingüísticas (incitar, persuadir e conmover)que certamente recubrían os nomes dos tres xéneros.

Os xéneros como estrutura piramidal[editar | editar a fonte]

Ó longo do século XIX e durante a primeira metade do século XX, a estrutura piramidal domina a concepción do xénero, organizado en subxéneros compostos por varias especies de textos, que á súa vez comprenderían varias outras subespecies. Esta terminoloxía iría acompañada dos conceptos de paraxéneros (ó lado da novela, o relato breve e o conto) e de superxéneros (o lirismo ou o teatro, por exemplo).

Os xéneros como esquemas de comunicación[editar | editar a fonte]

Henri Bonnard é partidario de falar dos xéneros como de categorías que existen nunha época dada nun certo número e que poden ser clasificados atendendo ós diversos factores non xerarquizados que interveñen no esquema da comunicación:

  • canal: oral (conferencia, discurso...) ou escrito (carta, novela...), con canal visual asociado (teatro, cine...)
  • Código: prosa ou verso; con música asociada (canción...)
  • Emisor: escritor como axente da acción (memorias...), narrador (novela, relato histórico); escritor falando no seu nome (poema lírico) ou facendo falar os personaxes (teatro)
  • Receptor: particular (carta), colectivo en asemblea (discurso), conxunto anónimo e ilimitado de lectores (libro) ou de auditores (drama, canción).
  • Situación: actual (panfleto, crítica), pasada (novela histórica), futura (ciencia ficción), xeral (máxima, proverbio), imaxinaria (conto), exótica, rexional, tráxica, cómica...
  • Motivación: incitador (manifesto, publicidade), informativo (reportaxe, relato, poesía didáctica), conmovedor (traxedia, comedia, poesía lírica, sátira, apoloxía, panexírico, epigrama, diatriba...)

Os diferentes xéneros[editar | editar a fonte]

Velaquí unha lista de xéneros e formas literarias:

Xéneros poéticos[editar | editar a fonte]

Xéneros narrativos[editar | editar a fonte]

Xéneros teatrais[editar | editar a fonte]

Xéneros gráficos[editar | editar a fonte]

Xéneros experimentais[editar | editar a fonte]

Outros[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]