Tradución

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
(Redirixido desde "Tradutor")
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.

A tradución (< latín traducere: facer pasar dun lugar a outro) é unha actividade que comprende a interpretación do significado dun texto nun idioma, chamado texto orixe, a un texto equivalente noutro idioma, chamado texto meta. Tamén o produto desta actividade, o texto meta, denomínase tradución.

Tradicionalmente, a tradución foi unha actividade desenvolvida por humanos, aínda que hai numerosos intentos de automatizar a tarefa de traducir textos naturais (tradución automática) ou de utilizar ordenadores para axudar a esta tarefa (tradución asistida por ordenador). Un exemplo de tradución asistida sería o uso dunha memoria de tradución.

O obxectivo da tradución é crear unha relación de equivalencia entre o texto orixe e o texto meta, é dicir, a seguridade de que ambos os textos comuniquen a mesma mensaxe, á vez que se teñen en conta aspectos coma o xénero textual, o contexto, as regras da gramática de cada un dos idiomas, as convencións estilísticas, a fraseoloxía, etc.

É importante diferenciar a tradución da interpretación: No primeiro caso, transfírense ideas expresadas por escrito dunha lingua a outra, mentres que na interpretación as ideas exprésanse oralmente ou mediante a xesticulación (como acontece na linguaxe de signos) dunha lingua a outra.

Segundo a análise dos procesos implicados na tradución e interpretación, poderíase considerar que esta última constitúe unha subcategoría da tradución[Cómpre referencia].

O proceso tradutolóxico[editar | editar a fonte]

Na súa obra, Teoría y práctica de la traducción, Valentín García Yebra recoñece dúas fases no proceso tradutolóxico: "a fase da comprensión do texto orixinal, e a fase da expresión da súa mensaxe, do seu contido, na lingua receptora ou terminal".

Na etapa de comprensión, decodifícase o sentido do texto orixe, nunha actividade denominada semasiolóxica (do grego, sema, sentido ou significado). Na etapa de expresión, recodifícase este sentido na lingua meta; etapa tamén chamada onomasiolóxica (do grego, onoma, nome).

Na etapa de decodificación do sentido do texto, o tradutor debe identificar en primeiro lugar os segmentos que compoñen o texto orixinal. É dicir, debe estabelecer as unidades mínimas con sentido. O segmento pode ser unha palabra, frase ou incluso unha ou máis oracións (por exemplo, un texto completo).

Na etapa de recodificación na lingua meta, o tradutor debe manter o sentido do segmento orixinal nun segmento da lingua meta, respectando o xenio da mesma. A reunión do segmento orixe co segmento meta é o que se denomina unidade de tradución.

Ambas as dúas etapas son de índole recursiva, e non necesariamente sucesivas, é dicir, o tradutor pode volver desentrañar o sentido do texto orixe, unha vez que recodificou o sentido na lingua meta.

Após este procedemento, sinxelo a primeira vista, agóchase unha operación cognitiva complexa. Para decodifica-lo sentido completo do texto orixe, o tradutor ten que interpretar e analizar tódalas súas características de forma consciente e metódica. Este proceso require un coñecemento profundo da gramática, semántica, sintaxe e frases feitas ou similares da lingua orixe, así como da cultura dos seus falantes.

O tradutor debe contar tamén con estes coñecementos para recodificar o sentido na lingua meta. De feito, estes adoitan ser máis importantes e, polo tanto, máis fondos cós da lingua orixe. De aí que a maioría dos tradutores traduzan á súa lingua materna.

Ademais, é esencial que os tradutores coñezan a área que se está tratando.

Os estudos realizados nos últimos anos en lingüística cognitiva permitíronnos comprender mellor o proceso cognitivo da tradución.

Historia da Tradución[editar | editar a fonte]

As primeiras traducións foron da Biblia, xa que como os xudeus levaban moito tempo sen fala-la súa lingua (o hebreo), esta perdeuse e as Santas Escrituras debéronse traducir para que as entendesen os xudeus que non falaban a súa lingua orixinal. Ptolomeo Filadelfo no século III a.C. mandou traducir do hebreo ó grego as Sagradas Escrituras a 72 sabios que dominaban o hebreo e o grego. Esta versión coñécese como versión Alejandrina ou versión dos 70. No século II D.C. a Biblia traducíuse do grego ó latín (Antigo e Novo Testamento). A esta versión chamóusele Vetus Latina.

Estratexias de Tradución[editar | editar a fonte]

A traducibilidade é un dos primeiros problemas da tradución. É a posibilidade de traducir con éxito un enunciado nun idioma a un equivalente noutro idioma. Non sempre é posíbel traducir os enunciados con estruturas equivalentes, polo que o tradutor debe recorrer a varias estratexias a fin de asegurar a tradución dun texto determinado.

Adaptación[editar | editar a fonte]

A adaptación, coñecida tamén como tradución libre, é un procedemento de tradución no cal o tradutor substitúe unha realidade cultural ou social no texto orixinal coa correspondente realidade no texto meta. Esta nova realidade resulta máis común para a audiencia do texto meta.

A adaptación a miúdo resulta útil para a tradución de poesía, obras de teatro e publicidade.

Préstamo[editar | editar a fonte]

O préstamo consiste en utilizar unha palabra ou expresión do texto orixinal no texto meta.

Os préstamos adóitanse escribir en cursiva, e consisten en achega-la palabra na lingua de orixe. Un exemplo de préstamo é blue jeans, do inglés.

Calco[editar | editar a fonte]

O decalco léxico é un procedemento de tradución que consiste na creación de neoloxismos seguindo a estrutura da lingua de orixe. Como, por exemplo, fútbol, orixinada da palabra football en inglés.

Modulación[editar | editar a fonte]

Consiste en traducir unha palabra por unha frase explicativa.

Transposición[editar | editar a fonte]

Transpor as palabras

Equivalencia[editar | editar a fonte]

Equivalencia indica a correspondencia en significado dunha palabra nun idioma fronte a outro idioma. Dúas palabras son equivalentes se teñen o mesmo significado.

Tradución literal[editar | editar a fonte]

Refírese ó paso da lingua de orixe á lingua meta sen emprego de estratexias de tradución máis cá conversión dos termos tendo como resultado unha tradución correcta. O tradutor só ten que se preocupar da orde dos termos traducidos:

Mon Dieu pardonnez-moi cette méprisable prière,
mais je ne puis écarter son nom de mes lèvres, nin oublier a peite de mon coeur
Deus meu, perdóame esta desprezable oración,
pero non podo apartar o seu nome dos meus beizos, nin esquece-la pena do meu corazón

Segundo Vinay e Dalbernet, a tradución literal é lícita sobre todo entre linguas que comparten unha mesma cultura.

Principais asociacións de tradutores (e intérpretes) de Galicia[editar | editar a fonte]

Universidades públicas onde cursar Tradución (e interpretación ou documentación)[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Tradución

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Bassnett, Susan (1990). Translation studies. London & New York: Routledge. ISBN 0-415-06528-3.
  • Berman, Antoine, Pour une critique des traductions: John Donne. Paris: Gallimard, 1995. Translated into English by Françoise Massardier-Kenney as Toward a Translation Criticism: John Donne. Kent, OH: Kent State University Press, 2009.
  • Billiani, Francesca, Ethics. In: Routledge Encyclopedia of Translation Studies. New York & London: Routledge, 2001.
  • Cohen, J.M., "Translation", Encyclopedia Americana, 1986, vol. 27, pp. 12–15.
  • Darwish, Ali, "Towards a Theory of Constraints in Translation," 1999. (@turjuman Online)
  • Gouadec, Daniel, Translation as a Profession, Amsterdam, John Benjamins, 2007, ISBN 978-90-272-1681-6.
  • Kelly, L.G. (1979). The True Interpreter: a History of Translation Theory and Practice in the West. New York, St. Martin's Press. ISBN 0-312-82057-7.
  • Miłosz, Czesław, The History of Polish Literature, 2nd ed., Berkeley, University of California Press, 1983, ISBN 0-520-04477-0.
  • Najder, Zdzisław, Joseph Conrad: A Life, translated by Halina Najder, Rochester, New York, Camden House, 2007, ISBN 1-57113-347-X.
  • Parks, Tim, Translating Style: A Literary Approach to Translation—A Translation Approach to Literature, Manchester, St. Jerome, 2007, ISBN 1-905763-04-2.
  • Rose, Marilyn Gaddis, guest editor, Translation: Agent of Communication (a special issue of Pacific Moana Quarterly, 5:1), 1980.
  • Routledge Encyclopedia of Translation Studies (2008), ed. Mona Baker, Gabriela Saldanha, Routledge ISBN 978-0-415-36930-5
  • Simms, Norman, editor (1983). Nimrod's Sin: Treason and Translation in a Multilingual World.
  • Venuti, Lawrence (1994). The Translator's Invisibility. Routledge. ISBN 0-415-11538-8.

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]