Til
O til (~) ou til de nasalidade (do latín titulus, "título" ou "sobrescrito") é un sinal diacrítico que serve para nasalar as vogais. En portugués, utilízase sobre o a (ex: melão) e o o (ex: melões) e moi raramente no galegoportugués sobre outras vogais tamén, por exemplo as palabras popũkare, ruĩ (ou sexa ruim) e ẽarcar, palabra esta última que aínda xorde nalgúns dicionarios modernos.
Historicamente, o til era unha abreviatura da letra n, escrita por cima da liña como sinal de nasalización. A referencia máis antiga á definición do til é do século XVI na Gramática de João de Barros.
O til utilízase tamén nos seguintes idiomas:
- grego clásico: sinal diacrítico da ortografía politónica idéntico ao til (βῆτα).
- bretón, castelán, vasco e galego: para formar a letra ñ (n palatal, que en polaco se marca sobre o n cun acento grave).
- estoniano: para identificar un son vocálico claro (mõdu).
- bretón.
- vietnamita: sobre vogais decrecentes (ngã).
Non se debe confundir o acento ortográfico co til, xa que o acento representa a sílaba tónica nunha palabra, ou sexa, a sílaba que se pronuncia con máis forza, e o til indica outro aspecto sonoro a maiores.
O til de nasalidade no galego antigo [editar]
En galaico-portugués, o til era usado en hiatos dunha vogal nasal seguida doutra vogal. maçãa (mazá, /ma.ˈt͡sã.a/) chẽo (cheo, /ˈt͡ʃẽ.o/) mĩudo (miúdo, /mĩ.ˈu.do/) bõo (bo, /ˈbõ.o/) ũa (unha, /ˈũ.a/) E en abreviaturas de consoante que indica nasalización. Por exemplo: cõ, abreviatura de con.
