Tikopia

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Tikopia
TikopiaMap.png
Localización da illa
Tikopia ISS002.PNG
Vista da illa
Situación
País Illas Salomón
Provincia Temotu
Arquipélago Illas Santa Cruz
Mar Océano Pacífico
Coordenadas 12°17′47.3″S 168°49′55″E / 12.296472°S 168.83194°E / -12.296472; 168.83194
Xeografía
Superficie 5 km²
Longura máxima 3´8 km
Largura máxima 2´1 km
Punto máis alto 380 m. Monte Reani
Demografía
Capital Matautu
Poboación 1.200 hab.
Densidade 240 hab./km² hab./km²


Tikopia é unha pequena illa no sur oeste do Pacífico. Cunha superficie de 5 quilómetros cadrados, a illa é o resto dun volcán extinto. O seu punto máis alto, o monte Reani, alcanza unha altura de 380 m sobre o nivel do mar. O lago Te Roto cobre un antigo cráter volcánico e ten 80 m de profundidade.

Os primeiros europeos en chegar pertencían á expedición española de Pedro Fernández de Quirós o 22 de abril do 1606.[1].

A situación de Tikopia é relativamente remota. Ás veces agrúpase cas Illas Santa Cruz. Administrativamente, pertence a provincia de Temotu ao sur da Illas Salomón.

Poboación[editar | editar a fonte]

Mapa Histórico de Tikopia (1943-1945

A poboación de Tikopia é de 1.200 habitantes, distribuídos en máis de 20 aldeas sobre todo ao longo da costa. O pobo máis grande é Matautu na costa oeste, que non debe confundirse coa Mata-Utu, a capital de Wallis e Futuna. Historicamente, a pequena illa sostivo unha poboación de alta densidade duns mil habitantes ou máis. Unha estrita política reprodutiva impedía aumentala aínda máis. A diferenza da maior parte das Illas Salomón, os habitantes son polinesios, a súa lingua, Tikopian, forma parte da rama Samoana das linguas polinesias.

Os Tikopians practican un sistema intensivo da agricultura (que foi comparado ca permacultura), similar en principio a Bosque de alimentos e os xardíns do altiplano de Nova Guinea. As súas prácticas agrícolas están forte e conscientemente ligadas á densidade. Por exemplo, ao redor do ano 1600 a.D., o pobo acordou a masacre de todos os porcos da illa, e substituílos pola pesca, xa que os porcos estaban comendo demasiados alimentos que poderían ser consumidos polos humanos.

A diferenza da sociedade en rápida occidentalización de gran parte do resto da provincia de Temotu, a sociedade Tikopia cambiou moi pouco desde os tempos antigos. Os seus habitantes están orgullosos dos seus costumes, e aférranse ás súas tradicións polinesias, mentres que consideran os melanesios ao seu redor perderon a maior parte das súas.

Catro xefes reinan sobre as illas de Tikopia e Anuta, aínda coa corte nas súas chozas.

Os tikopians teñen unha cultura altamente desenvolvida cunha forte influencia polinesia, que inclúe unha estrutura social complexa.

O antropólogo de Nova Zelandia, Raymond Firth, que viviu en Tikopia en 1928 e 1929, detalla a vida social de Tikopia nese momento. Mostrou como a sociedade dividiuse xeograficamente en dúas zonas e organizouse en catro clans, encabezados por xefes de clans. No centro da vida social era o Te paito - a casa herdada dos devanceiros masculinos (patrilineal), que foron enterrados no seu interior. As relacións co grupo familiar da nai (relación matrilineal) tamén foron moi importantes. As relacións entre o irmán da nai e o seu sobriño tiñan unha dimensión sagrada: o tío supervisaba o paso do seu sobriño pola vida, en particular, oficiaba as súas cerimonias de virilidade. Intricados vínculos económicos e complexos rituais entre as casas paito e o respecto aos xefes dentro da organización do clan eran dimensións crave da vida na illa.

Raymond Firth especulou sobre a forma en que lograron o control da poboación, incluíndo o celibato, a guerra (incluíndo a expulsión), infanticidio e as viaxes por mar (que se cobraron moitos mozos). Na actualidade, moitos mozos abandonan a illa, dirixíndose a calquera das Illas Russell ou a capital do país, Honiara, en busca de traballo. Como resultado deste fluxo de saída, o control da poboación é menos necesario.

O Ciclón Zoe en decembro de 2002 devastou a vexetación e os asentamentos humanos en Tikopia. Malia os graves danos, non se reportaron mortes, xa que os insulares seguiron as súas tradicións e protexéronse, nas covas das terras máis altas. A estreita barra que separa a lagoa de auga doce do mar, foi violada polo temporal, o que resultou ca contaminación permanente da lagoa e da ameaza de morte das palmeiras de [[sagú] das que os insulares dependen para a súa supervivencia. Un notable esforzo internacional de "amigos de" a illa, incluíndo a moitas tripulacións de barcos que tiveron contacto con Tikopia ao longo das décadas, culminou coa construción dunha presa de gabia para pechar a brecha.

Algunhas discusións da sociedade Tikopian inclúen o seu veciño máis próximo, a illa aínda máis pequeno de Anuta.

A Misión Melanesia (Anglicana) fixo o primeiro contacto con Tikopia en 1858. Non se lle permitiu asentarse en Tikopia ata 1907.[2]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Kelly, Celsus, O.F.M. La Austrialia del Espiritu Santo. The Journal of Fray Martín de Munilla O.F.M. and other documents relating to the Voyage of Pedro Fernández de Quirós to the South Sea (1605-1606) and the Franciscan Missionary Plan (1617-1627) Cambridge, 1966, p.39, 62.
  2. Ethnographic Artifacts: Challenges to a Reflexive Anthropology, by S. R. Jaarsma, Marta Rohatynskyj, University of Hawaii Press, 2000, p. 112-13

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Tikopia Modificar a ligazón no Wikidata

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]