Sun Yat-sen

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Sun Yat-sen
Sun Yat-sen 2.jpg
Sun Yat-sen
孫文
孫中山
孫逸仙
Presidente da República de China.
Período: 1 de xaneiro de 1912
1 de abril de 1912
Antecesor: {{{antecesor1}}}
Sucesor: Yuan Shikai
Chanceler: {{{chanceler1}}}
Monarca: {{{monarca1}}}
Período:
Antecesor: {{{antecesor2}}}
Sucesor:
{{{cargoexecutivo3}}}
Período: {{{periodo3}}}
Antecesor: {{{antecesor3}}}
Sucesor: {{{sucesor3}}}
{{{cargoexecutivo4}}}
Período: {{{periodo4}}}
Antecesor: {{{antecesor4}}}
Sucesor: {{{sucesor4}}}
Datos persoais
Nacemento: 12 de novembro de 1866
Lugar: Guangdong, China Qing Dynasty Flag 1889.svg Imperio Qing
Falecemento: 12 de marzo de 1925 (58 anos)
Lugar: Pequín, Flag of the Republic of China 1912-1928.svg República de China
Organización: Kuomintang (KMT)
Afiliacións: {{{afiliacións}}}
Cónxuxe: Lu Muzhen (1885-1915)
Kaoru Otsuki (1903-1906)
Soong Ching-ling (1915-1925)
Chen Cui-fen (1892-1925)
Parella: {{{parella}}}
Fillos: {{{fillos}}}
Parentes: {{{parentes}}}
Residencia: {{{residencia}}}
Cargo(s): {{{cargos}}}
Alma mater: {{{almamater}}}
Profesión: Avogado e político
Relixión: Congregacionalista
Premios: {{{premios}}}
Sun Yat Sen Signature.png
{{{web}}}

Sun Yat-sen (chino simplificado: 孙逸仙pinyin: Sūn Yìxiān / chino simplificado: 孙中山pinyin: Sūn Zhōngshān / chino simplificado: 孙德明pinyin: Sūn Démíng), nado o 12 de novembro de 1866 en Cuiheng, actual Zongshan e finado o 12 de marzo de 1925, foi un líder nacionalista e republicano chinés. Está considerado, tanto pola República Popular de China como pola actual República de China (Taiwan) como o pai da China moderna.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Inicios[editar | editar a fonte]

De orixe humilde emigrou a Hawai, onde se reuniu cun irmán seu, conseguindo estudar medicina en Honolulu nunha escola de misioneiros ingleses, onde resibiu unha educación fortemente marcada por unha orientación racionalista e positivista de matriz occidental e pola fe no progreso tecnolóxico e científico.

De volta a China, totalmente axeno á tradición cultural confuciana, fixo campaña pública contra a tradición e a superstición, porén ante a reacción violenta do campesiñado tivo que refuxiarse en Hong Kong en 1883, onde rematou os seus estudos e obtivo o diploma que lle permetía exercer a medicina en 1892. Convertido ao cristianismo, adoptou un novo nome: Rixin.

Aínda que comezou aliñado cos partidarios dunha monarquía constitucional, en 1894 fundou a Sociedade para a rexeneración de China cuxo obxectivo político era o derrocamento da dinastía Quing e o advenimento dun réxime democrático. Participou no golpe de estado fraguado en Cantón en setembro de 1895 o que provocou o seu exilio. En 1896 foi secuestrado en Londres por axentes da embaixada imperial chinesa

En Xapón funda en 1905 a Sociedade da Alianza e en 1911, en Guandong, o Partido Nacionalista Chinés ou Quomintang.

Goberno revolucionario[editar | editar a fonte]

Tras o levantamento de Wuchang, que provocou a caída do derradeiro Emperador, volveu a China e foi designado primeiro presidente provisional da República Chinesa o 29 de decembro de 1911. Sun Yat-sen non controlaba o norte do país, en mans das forzas de Yuan Shikai que arelaba ser un novo emperador. Sun Yat-sen accedeu a que aquel ocupara a presidencia co fin de unificar a nación e coa esperanza de desprazalo do poder a curto prazo. Fracasado neste intento, Sun Yat-sen volveu de novo ao exilio en 1913.

Volveu a China en 1917, onde organizou un goberno que controlaba un escaso territoio, e traballou por reunificar o país. Fundou a academia militar de Whampoa onde colocou ao seu colaborador Chiang Kai Chek. Procurou que o seu partido colaborase co Partido Comunista Chinés para acadar uns obxectivos comúns de democratización e reformas socioeconómicas.

Finou, vitima dun cancro cando se dirixía a Beijing a negociar a unificación. Os seus Tres principios do pobo: Democracia, nacionalismo e benestar, seguen a ser referentes nas dúas Chinas actuais.

Ideoloxía[editar | editar a fonte]

A súa doutrina política era de profundo carácter nacionalista desenvólvese na política dos Tres principio do pobo, nacionalismo, democracia e benestar do pobo. Con estes principios como base ideolóxica Sun pretendía facer de China un país independente, próspero e forte, tentando equipararse ás grandes potencias do momento, Estados Unidos, Reino Unido e Francia. Estes principios básicos, con postulados similares aos que inspiraron as teorías comunistas de Mao Tse Tung, foron a base da Constitución da República de China de 1947 e que aínda segue vixente na illa de Taiwan.

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]


Predecesor:
Ningún
Presidente da República de China
1912
Sucesor:
Yuan Shikai

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre: Sun Yat-sen

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]