Xoán Crisóstomo

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
(Redirixido desde "San Xoán Crisóstomo")
Mosaico de Xoán Crisóstomo na Igrexa de Santa Sofía

Xoán Crisóstomo naceu en Antioquía (Siria), no ano 347. Naquel entón, dita cidade era a segunda máis importante do Imperio Romano de Oriente. O pai de Xoán, Secundo, era un alto oficial do exército sirio e morreu pouco tempo despois do nacemento de Xoán polo que a súa irmá maior e el quedaron totalmente a cargo de Antusa, a nai cristiá de ambos.

Xoán foi bautizado en 370, á idade de 23 anos e foi ordenado lector (unha das ordes menores da Igrexa). Comezou estudos co filósofo Andragatio e continuou con Libanio, que entón era un famoso orador e o máis fervente partidario do esmorecente paganismo romano.

Libanio quedou marabillado coa elocuencia do seu discípulo e previu para o mesmo unha brillante carreira como estadista ou lexislador. Con todo, un encontro co bispo Melecio resultou decisivo na vida de Xoán, quen comezou a estudar teoloxía con Diodoro de Tarso (un dos líderes da antiga escola de Antioquía) mentres mantiña un ascetismo extremo.

Porén, as ansias dunha vida máis perfecta levárono a converterse nun eremita (ao redor de 375) condición na que permaneceu ata que a súa quebrantada saúde por excesivas vixilias e xaxúns durante o inverno o obrigaron a volver a Antioquía, onde retomou a súa actividade como lector. Crisóstomo foi sempre un admirador dun monacato activo e utilitario e pronunciouse contra os perigos dunha contemplación ociosa.

En 381 foi ordenado diácono por Melecio de Antioquía e en 386 foi ordenado sacerdote polo bispo Flaviano I de Antioquía. Ao parecer foi este o momento máis feliz da súa vida. A súa principal tarefa durante doce anos consistiu en predicar. Adquiriu gran popularidade pola súa elocuencia. Dignos de mencionar son os comentarios que fixo a pasaxes bíblicas e a exposición de ensinanzas morais, moitas delas recompiladas nas súas Homilias.

Co transcurso do tempo Crisóstomo chegou a ser o sucesor de Flaviano I. Durante a súa misión como bispo mostrou gran preocupación polas necesidades espirituais e materiais dos pobres. Tamén se pronunciou en contra dos abusos dos poderosos e da propiedade persoal. A súa interpretación directa das Escrituras (en contraste coa tendencia de Alexandría onde se recorría a unha interpretación alegórica) conduciuno a seleccionar para as súas charlas temas eminentemente sociais que explicaban o concepto da vida cristiá.

Á morte de Nectario o 27 de setembro de 397 foi instituído de certa forma en contra da súa vontade como metropolitano de Constantinopla (pola súa calidade de vila imperial, o metropolitano de Constantinopla recibiu posteriormente o título de Patriarca). Para poder abandonar a cidade de Antioquía onde era tan querido unha escolta militar tivo que acompañalo para así evitar a conmoción do pobo. Quedou instituído como metropolitano o 26 de febreiro de 398 por Teófilo, quen con gran desgano levou a cabo o pedido do emperador Arcadio.

Bispo de Constantinopla[editar | editar a fonte]

Constantinopla, construída por Constantino en 330 no lugar de Bizancio, ao se converter na capital do Imperio Romano de Oriente pasou a ser a principal sé episcopal do Oriente e converteuse no centro da teoloxía oficial, das intrigas de palacio e das controversias teolóxicas. A Crisóstomo desgustábanlle os privilexios que lle foron conferidos pola súa condición de metropolitano. Durante o seu mandato negouse a ofrecer recepcións suntuosas e criticou o alto nivel de vida que levaba o clero. Os seus esforzos por reformar a Igrexa de Constantinopla chocaron coa oposición dos poderosos e do clero corrupto e tiveron pouco éxito aínda que incrementaron a súa popularidade entre as persoas comúns. A súa estancia en Constantinopla resultou moi difícil.

Teófilo, o patriarca de Alexandría, quería someter a Constantinopla ao seu poder e opúxose ao liderado de Crisóstomo. Como era un forte opoñente das ensinanzas de Oríxenes, Teófilo acusou a Crisóstomo de parcialidade ante as ensinanzas dese mestre e sacou proveito do episodio dos catro monxes de Exipto a quen condenara polo seu apoio ás teorías de Oríxenes. Os devanditos monxes fuxiron da represalia de Teófilo e foron acollidos por Crisóstomo en Constantinopla. Ademais Crisóstomo gañouse a outro inimigo na persoa de Elia Eudoxia, a esposa do emperador Arcadio que se viu identificada nas críticas do metropolitano contra as extravagancias no vestir das mulleres.

Pódese dicir que Crisóstomo se caracterizou pola falta de tacto e temeridade ao denunciar as ofensas das instancias superiores e a súa actitude conduciu a que se crease unha alianza na súa contra entre Eudoxia, Teófilo e o clero molesto, quen convocaron un sínodo en 403 e acusaron a Crisóstomo de favorecer os ensinos de Oríxenes. O sínodo (chamado "da Aciñeira") pronunciouse pola deposición de Crisóstomo.

Con todo, ao pouco tempo foi restituído por Arcadio medorento da ira do pobo e porque a emperatriz atribuíu á ira de Deus un incidente que ocorreu en palacio. Con todo a paz foi curta. Unha estatua de prata que Eudoxia se fixo erixir fronte á catedral foi denunciada por Crisóstomo e unha vez máis foi suspendido e enviado a unha rexión afastada na fronteira con Armenia.

Cando o papa Inocencio I soubo as circunstancias da deposición de Crisóstomo presentou a súa protesta pero non foi escoitado. Crisóstomo continuou escribindo cartas que resultaban de grande influencia dentro de Constantinopla e como a súa vida se prolongaba máis do desexado polos seus adversarios, determinouse desterralo a un extremo fronteirizo preto do Cáucaso. Porén este nunca chegou ao seu novo destino porque morreu na viaxe o 14 de setembro de 407 [1]. As súas últimas palabras foron: δόξα τῷ θεῷ παντῶν ἕνεκεν Doxa to theo panton eneken ('Gloria a Deus por todo') [Paladio, xi. 38]. O 27 de xaneiro de 438 o seu corpo foi trasladado a Constantinopla e enterrado na Igrexa dos Apóstolos onde xacía Eudoxia desde o 404.

Crisóstomo foi un excelente predicador que polos seus discursos públicos e pola súa denuncia dos abusos das autoridades imperiais e da vida licenciosa do clero recibiu o devandito sobrenome que provén do grego χρυσόστομος chrysóstomos e significa boca de ouro (χρυσός khrysós, ouro, στόμα stόma, boca)

As frecuentes deposicións das que foi obxecto demostran a influencia do poder temporal sobre a Igrexa de Oriente no devandito período a par da rivalidade entre Constantinopla e Alexandría por ser recoñecidas como a sé principal do Oriente. As hostilidades entre os patriarcas de ambas urbes foron causa de grandes sufrimentos e rupturas dentro da Igrexa.

Crisóstomo é considerado pola Igrexa Católica Romana un dos catro orixinais Doutores da Igrexa do Oriente, e pola súa propia Igrexa, a Ortodoxa Grega un dos máis grandes teólogos e un dos tres Alicerces da Igrexa, xuntamente con Basilio e Gregorio.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Encyclopaedia Britannica