Salto de esquí

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltador de esquí durante o voo.

O salto de esquí é un deporte olímpico de inverno creado en Noruega a principios do século XIX. Espallouse por Europa e América do Norte a principios do século XX principalmente por medio de Sondre Norheim, considerado o pioneiro do esquí moderno.

As pistas de salto están clasificadas segundo a distancia que os esquiadores percorren no aire, e ten especificacións sobre a área de saída, a curvatura e a zona de salto. Cada salto é avaliado de acordo coa distancia e o estilo de execución. A puntuación da distancia está en relación ao K-point, liña trazada na área de aterraxe, algúns metros antes do final da colina, e que serve como referencia para os saltos. A puntuación de cada xuíz que avalía o estilo pode acadar un máximo de 20 puntos, sendo descontados puntos en caso de erros, imprecisións ou imperfeccións no salto, no voo ou na aterraxe.

A técnica dos saltos evolucionou co transcurso dos anos, pasando de saltos cos esquís paralelos, o corpo curvado cara adiante ata os cadrís e os brazos extendidos cara a fronte (técnica Kongsberger, a primeira largamente utilizada), ata os saltos cos esquís en forma de V, o corpo enteiramente curvado cara adiante e os brazos extendidos cara atrás, xunto ao cóccix (estilo V, a técnica empregada actualmente).

Deporte maioritariamente masculino durante varias décadas, o salto de esquí comezou a ter gran participación feminina na década de 1990, mais a primeira competición oficial recoñecida pola Federación Internacional de Esquí non tivo lugar ata 1998 en Suíza. Os eventos femininos foron incluídos no Campionato do Mundo de Esquí Nórdico de 2009 e na Copa do Mundo en 2011. Logo dun intento frustrado de incluílo nos Xogos Olímpicos de Inverno de 2010, as mulleres participaron por primeira vez nos Xogos Olímpicos de Inverno de 2014 celebrados en Sochi (Rusia). Ademáis dos Xogos Olímpicos de Inverno, o Campionato do Mundo e a Copa do Mundo, as principais competicións de salto de esquí son o Torneo dos Catro Trampolíns, o Holmenkollen Ski Festival e o Campionato do Mundo de Voo de Esquí. É nunha desas pistas, que permiten saltos de máis de 170 metros de distancia, onde se rexistrou o récord de distancia nun salto, 246,5 m, estabelecido en 2011 polo noruegués Johan Remen Evensen.

Historia[editar | editar a fonte]

Primeira edición do Holmenkollen Ski Festival, en 1892.

Así como a maioría das modalidades de esquí nórdico, o salto de esquí naceu en Noruega no século XIX. Aínda que hai rexistros de saltos dende finais do século XVIII, Ole Rye é considerado o primeiro saltador da historia, ao acadar unha distancia de 9,5 m en 1808. Atribuíuse ao noruegués Sondre Norheim o título de "pai" do deporte moderno ao vencer na primeira competición con premios nun evento que tivo lugar en 1866 na cidade norueguesa de Høydalsmo. As primeiras competicións, mentres, tiveran lugar algúns anos antes, tamén en Noruega.[1][2][3] O primeiro concurso do que se ten constancia celebrouse en Trysil (Noruega) o 22 de xaneiro de 1862, e nesta primeira competición os xuíces xa outorgaron puntos por estilo ("elegancia e suavidade"), nesta competición os participantes tiveron que realizar tres saltos sen caer e as regras foron acordadas de antemán.[4]

A primeira gran competición de salto de esquí tivo lugar en 1875 no outeiro de Husebybakken. Coa peor das condicións climáticas e a falta de estruturas para acomodar ao público crecente, o evento foi trasladado en 1892 ó outeiro de Holmenkollbakken e converteuse nun dos principais campionatos do mundo, manténdose ata hoxe.[1]

A finais do século XIX, Sondie Nordheim e o tamén esquiador Karl Hovelsen emigraron aos Estados Unidos e comezaron a desenvolver o esquí neste país. Ao mesmo tempo, comezaron a aparecer os primeiros clubs de esquí en Alemaña. En 1924, o salto formou parte do programa da primeira edición dos Xogos de Inverno, en Chamonix (Francia), e foi disputado en todas as edicións posteriores.[1]

Carina Vogt, primeira campiona olímpica en categoría feminina.

En 1929, adestradores noruegueses chegaron a Sapporo para adestrar a saltadores xaponeses.[4]

En 1935 foi fundada en Planica (Eslovenia) a primeira pista de ski flying (voo de esquí), como son chamadas as pistas que permiten voos máis longos. Nesta pista foi realizado o primeiro salto de máis de cen metros de distancia (polo austríaco Josef Bradl en 1936) e o primeiro de máis de douscentos metros de distancia (polo finlandés Toni Nieminen en 1994).[1][5]

O primeiro Campionato do Mundo de Esquí Nórdico no que se realizaron probas en dúas pistas, normal e longa, foi o de 1962 en Zakopane (Polonia). Na tempada 1990-91 as competicións foron divididas en cualificadora e final, o que permitiu o aumento no número de participantes nos eventos.[1]

Aínda que o salto de esquí está dentro do programa dos Xogos Olímpicos de Inverno dende 1924, a pista normal non foi incluída ata os IX Xogos Olímpicos de Inverno, celebrados na localidade austríaca de Innsbruck en 1964. Posteriormente, en 1988 incluíuse a proba por equipos como terceira proba da modalidade.[2] Porén, non foi ata os XXII Xogos Olímpicos de Inverno, celebrados na cidade rusa de Sochi en 2014, cando se introduciu a competición feminina no programa olímpico; na final, celebrada o 11 de febreiro de 2014, a alemá Carina Vogt proclamouse a primeira campioa olímpica de salto de esquí en categoría feminina.[6]

Regras[editar | editar a fonte]

Pista[editar | editar a fonte]

Modelo dunha pista de salto de esquí. A-B = área de saída; t = zona de salto; HS = distancia total da rampla; P-L = área de aterraxe; K = K-point.
Pistas do Parque Olímpico de Whistler, que acolleu o salto de esquí nos Xogos Olímpicos de Inverno de 2010.

As pistas de salto de esquí están compostas pola rampla (construída) e polo outeiro (construído ou natural), e están clasificadas de acordo coa distancia que os esquiadores percorren no aire, entre a saída da rampla e a aterraxe. Cada pista posúe un K-point, unha especie de "obxectivo" que os saltadores deben acadar e que é un pouco máis curto que o fin do outeiro. As medidas de cada clase de pista son as seguintes:[7]

Tipo de pista Distancia K-point
Pista curta ata 49 m ata 44 m
Pista media 50 m a 84 m 45 m a 74 m
Pista normal 85 m a 109 m 75 m a 99 m
Pista longa máis de 110 m máis de 100 m
Voo de esquí máis de 185 m máis de 170 m

A estrutura da pista está composta por un plano inclinado que comprende os posibles puntos desde onde os saltadores toman impulso (a escolla do lugar exacto do inicio é realizada polos árbitros antes do inicio da competición), unha curva cuxo ángulo diminúe a medida que o punto final se aproxima, e a zona de salto, outro plano inclinado. O outeiro comeza debaixo da zona de salto e esténdese ata a área de aterraxe, na que está situado o K-point.[7]

A área de saída debe ter os lugares de partida separados por unha distancia de 40 cm e estar deseñada de xeito que propicie a máxima velocidade posible de despegue. A área de aterraxe debe estar cuberta de neve, non pode ter ningún obstáculo e os laterais deben estar protexidos por gardarraís. Os lugares de competición tamén deben ter unha torre na cal os cinco xuíces se sitúen en cabinas individuais para avaliar os saltos sen a interferencia dos outros xuíces, e unha plataforma para os adestradores.[7]

Arbitraxe[editar | editar a fonte]

A coordinación das competicións de salto de esquí é realizada polo Comité de Competición, composto polo Xefe de Competición (que xestiona o evento), o Secretario (responsable de entregar aos xuíces a documentación do evento, como listas de partida e resultados, e de atender as protestas dos competidores), o Xefe de Pista (que prepara a pista por sobre a cal os esquiadores saltan), o Medidor Oficial (responsable de situar os marcadores de distancia na pista e medir a súa medida total), o Xefe de Cálculos (que contabiliza a puntuación de cada salto), o Xefe de Seguridade (que controla a entrada e saída de persoas na área de competición), o Xefe de Instalacións Técnicas (responsable do funcionamento dos equipamentos de medición electrónica de distancia, de enfriamento da pista, de comunicación, etc), o Xefe de Equipamentos (que distribúe os equipamentos para os demais membros do comité) e o Xefe de Primeiros Auxilios (que coordina a atención e o rescate de calquera persoa que a precise, incluídos os espectadores).[7]

Competición[editar | editar a fonte]

Fase de voo.

Durante o descenso, o saltador non pode empregar bastóns ou calquera tipo de asistencia, mesmo externas (como un empurrón na saída). O salto só é autorizado cando toda a área de competición (pista, outeiro e área de aterraxe) están libres. Un semáforo (de dúas ou tres fases) e un reloxo próximos á barra de saída indican a actitude a ser tomada polo saltador. Os eventos máis importantes, como os Xogos Olímpicos de Inverno e os Campionatos do Mundo, posúen semáforos de tres fases; neles, o sinal vermello está acompañado dun reloxo de conta regresiva, durante o cal o atleta deberá ficar no lateral da pista; na fase amarela, o cronómetro segue en conta progresiva e o atleta terá de 10 a 45 segundos (segundo decidan os xuíces) para colocarse na barra; a fase verde dura dez segundos e o saltador deberá obrigatoriamente saír da barra nese tempo.[7]

Cada salto é puntuado de acordo coa distancia percorrida e o estilo executado. Na avaliación do estilo, os xuíces deben ter en conta todos os movementos do saltador, desde o despegue ata a aterraxe, considerando os aspectos de precisión, perfección, estabilidade e impresión xeral. Son avaliadas a utilización da eficiencia aerodinámica do corpo e do esquí, a postura dos brazos, pernas e esquís durante o voo, a sucesión de movementos durante a aterraxe e a posición durante a desaceleración. Cada nota pode chegar a un máximo de vinte puntos.[7]

Preparación para a aterraxe na posición Telemark.

As tres fases do salto (voo, aterraxe e desaceleración) son avaliadas do seguinte xeito: na fase de voo, os saltadores deben facer un movemento agresivo de despegue, asumir a posición ideal de voo de forma rápida e suave e iniciar a preparación para a aterraxe no momento axeitado. A dedución máxima de puntos para esta parte é de cinco. Na aterraxe, o saltador debe verticalizar o corpo, posicionar os brazos cara adiante ou arriba, deixar os esquís paralelos, posicionar unha perna fronte a outra e dobrar os xeonllos, de xeito que consiga unha aterraxe suave e equilibrada. A perna de detrás debe estar aínda máis flexionada que a de diante (esta posición é chamada de Telemark, e o saltador que non a execute pode perder dous puntos do total de cinco que se poden dar nesta parte). Na desaceleración, o saltador debe manter a posición Telemark durante 10 ou 15 metros e en seguida retornar á postura vertical, de xeito suave e relaxado cos esquís paralelos (nesta parte poden outorgarse un máximo de sete puntos).[7]

Pista de Predazzo (Italia), na que é posible percibir a área de aterraxe, o K-point e a liña que marca o fin da pista.

Cada un dos cinco xuíces dá a súa nota, sendo rexeitadas a maior e a menor e sumadas as tres restantes, xerando a nota final de estilo.[7]

A distancia do salto é calculada a partir do punto final do despegue ata o punto no que o primeiro pé do saltador toca o chan. Se o atleta cae na aterraxe, o punto considerado é aquel no que calquera parte do seu corpo toca o chan. Ao longo da pista deben estar situados fiscais responsables de indicar a distancia do salto. Aquel en cuxo campo visual ocorra a aterraxe deberá marcar a distancia cunha precisión de medio metro, colocando a súa man próxima á marca no lateral da pista que indique a distancia. Os medios metros son sinalados cun brazo erguido. Os equipamentos electrónicos para a medición da distancia están permitidos, mais a presenza de fiscais sempre é obrigatoria.[7]

A puntuación da distancia é atribuída en relación ao K-point. Os saltadores que conseguen exactamente esa marca reciben 60 puntos. Para cada metro máis ou menos, é sumada ou restada, respectivamente, unha cantidade de puntos determinada previamente e que varía de acordo coa posición do K-point. Por exemplo, en pistas con K-point de 80 m a 99 m, cada metro equivale a dous puntos, esto é, un esquiador que salte 103 m nunha pista con K-point de 90 m recibe 86 puntos (103 - 90 = 13 x 2 = 26 + 60 = 86). Na mesma pista, un esquiador que salte 85,5 m recibe 51 puntos (85,5 - 90 = - 4,5 x 2 = - 9 + 60 = 51).[7]

A puntuación final do salto é a suma das puntuacións do estilo e da distancia. Se esa suma resulta un número negativo (un salto extremadamente curto, por exemplo), será atribuída a puntuación cero ao saltador. Se dous ou máis atletas terminaran a competición coa mesma puntuación, declárase un empate e os atletas clasifícanse na mesma posición.[7]

Técnica[editar | editar a fonte]

Técnica Kongsberger, a primeira largamente utilizada.

Ata a década de 1920, o salto de esquí non tiña un estilo determinado. Os primeiros saltadores que desenvolveron unha técnica para mellorar os saltos foron Jacob Tullin Thams e Sigmund Ruud. A técnica Kongsberger, que recibiu ese nome por haber sido creada na cidade norueguesa de Kongsberg, consistía en curvar a parte superior do tronco ata a altura do cadril e manter os brazos estendidos e os esquís paralelos. A distancia media dos saltos feitos nesa posición subiu de 45 m a máis de 100 m.[8]

Na década de 1950, o suízo Andreas Daescher e o alemán Erich Windisch modificaron a técnica Kongsberger e colocaron os brazos para atrás, acompañando a extensión do tronco. Bautizada cos sobrenomes dos dous atletas, a técnica serviu de modelo para o deporte ata a década de 1970, cando o alemán Jochen Danneberg introduciu unha nova forma de descender a pista ata o despegue. En lugar de manter os brazos estendidos por diante do corpo, Danneberg colocou os brazos para atrás, aumentando así a súa eficiencia aerodinámica.[8]

O suízo Simon Ammann executando un salto no Estilo V.

A última gran revolución no salto de esquí foi feita polo sueco Jan Boklov, que creou en 1985 o Estilo V, no cal os esquís, durante o voo, non fican paralelos, senón formando un ángulo, como na letra V. A técnica xurdiu por accidente, cando Boklov errou o despegue e, mesmo así, fixo o mellor salto da súa vida. Repetiu o "erro" e conseguiu o mesmo bo resultado. Daquela o sueco mellorou a nova técnica ata gañar a Copa do Mundo de 1989. Inicialmente ridiculizado, o Estilo V mostrouse máis efectivo, aumentando a distancia media dos saltos en cerca dun 10%. Mesmo así, saltadores máis experimentados resistíronse a empregalo, o que abriu espazo nas competicións para novos saltadores audaces. Un deles, o finlandés Toni Nieminen, conquistou aos 16 anos de idade o ouro na pista longa individual e por equipos e o bronce na pista normal dos Xogos Olímpicos de Inverno de 1992, cando a técnica aínda comezaba a popularizarse e o seu dominio representaba unha enorme vantaxe (de feito, todos os medalistas da edición usaron o Estilo V). Mesmo castigada polos xuíces nos primeiros anos de uso, a distancia maior compensaba a perda de puntos e a técnica pasou a ser a máis empregada, sendo así ata a actualidade.[2][8][9][10]

O aumento da importancia da aerodinámica na práctica do atleta fixo que moitos saltadores forzasen a perda de peso corporal para aumentar a distancia dos seus saltos. Algúns chegaron a desenvolver casos de anorexia e bulimia. Para evitalo, a Federación Internacional estabeleceu en 2004 unha relación entre peso e altura do atleta e tamaño dos esquís, co fin de compensar a gañanza de aerodinámica causado por un factor como a perda provocada polo outro.[11]

Equipamento[editar | editar a fonte]

Gregor Schlierenzauer executando un salto. Na foto pódense observar todo o equipamento utilizados polos saltadores.

Os esquís empregados no salto son fabricados especialmente para este deporte e non poden superar o 145% da altura do atleta. Porén, o saltador debe ter un índice de masa corporal mínimo de 21 para empregar esquís de lonxitude máxima, unha medida para compensar gañancias de eficiencia aerodinámica conseguidos por atletas moi delgados. O ancho dos esquís varía entre 9,5 e 10,5 centímetros, e o peso do esquí en quilogramos debe ter un valor igual á lonxitude en metros.[12][13]

As botas están fabricadas con materiais flexibles, o que permite ao saltador inclinarse cara adiante durante o salto. As fixacións das botas nos esquís deben ser paralelas e estar situadas de xeito que como máximo o 57% da lonxitude do esquí estea por diante dos pés. Na rexión do calcañar hai unha corda que mantén a bota unida ao esquí ao mesmo tempo que permite o movemento desa parte do pé.[12]

Mentres que algunhas modalidades de esquí permiten o uso de máis dun material na fabricación do traxe (un tecido máis reforzado en determinadas partes da roupa, por exemplo), no salto de esquí o traxe debe estar fabricado completamente do mesmo material, xeralmente microfibra, que debe ser elástico e aerodinámico, permitindo que pase o aire e que o saltador camiñe normalmente, non podendo ser moi apretado. Os saltadores tamén empregan cascos, anteollos de protección e luvas. Porén, o uso de bastóns está prohibido.[13][14][15]

Participación feminina[editar | editar a fonte]

Eva Ganster en 2005, primeira saltadora de esquí en entrar no Libro dos Récords.

O salto de esquí foi durante moito tempo unha disciplina maioritariamente masculina, con poucas mulleres destacadas e sen ningunha competición feminina ata finais do século XX. A primeira muller en destacar na modalidade foi a duquesa condesa Paula Lambert, que estabeleceu en 1911 un récord persoal de 22 metros. Esa marca, tamén récord mundial, foi superada en 1926 pola norueguesa Olga Balsted-Eggen, que saltou 26 m. A súa compatriota Johanna Kolstad asumiu o posto de recordista mundial ao ano seguinte e estabeleceu diversas marcas ata acadar 71,5 m en 1937.[16]

Durante varias décadas non volveu sobresaír nesta modalidade ningunha muller, ata que en 1976 Anita Wold comezou a participar no Torneo dos Catro Trampolíns e estabeleceu o récord feminino en Sapporo, con 97,5 m. A primeira muller que superou os cen metros foi a finlandesa Tiina Lehtola, que alcanzou 110 m en 1981.[16]

A principios da década de 1990, algunhas mulleres comezaron a ser incluídas na clasificación da Federación Internacional de Esquí, mais a falta de saltadoras aínda era un problema para a realización de competicións femininas. A alemá Eva Ganster foi a primeira muller que saltou en pistas de voo de esquí e entrou no Libro dos Récords en 1997 tras saltar 167 m na pista de Kulm (Austria). Na mesma pista, a austríaca Daniela Iraschko estabeleceu un novo récord en 2003 ao saltar 200 m, a maior distancia saltada por unha muller ata hoxe.[16][17]

Sarah Hendrickson en 2010, primeira campiona da Copa do Mundo feminina.

A primeira competición feminina recoñecida pola Federación Internacional tivo lugar en 1998 durante o Campionato do Mundo Junior de Sankt Moritz (Suíza). Posteriormente realizáronse outros eventos, e a partir de 2004 as mulleres pasaron a disputar a Copa Continental, realizada en varias etapas en países europeos. O salto de esquí feminino foi engadido ao programa da Universiada de Inverno de 2005 en Innsbruck (Austria), e pasou a formar parte do Campionato Mundial de Esquí Nórdico en 2009, na edición de Liberec (República Checa). Durante o verán de 2007 realizouse unha versión feminina do Torneo dos Catro Trampolíns, e en 2011 creouse a Copa do Mundo feminina, con periodicidade anual e disputada en varias etapas, tendo como primeira campiona á estadounidense Sarah Hendrickson. Para integrar cada vez a máis mulleres no universo do salto de esquí, introduciuse unha competición mixta no programa do Grand Prix de Verán en 2012.[16]

Houbo un intento de incluír a competición feminina de salto de esquí no programa dos Xogos Olímpicos de Inverno de 2010 celebrados en Vancouver (Canadá), mais a petición foi rexeitada polo Comité Olímpico Internacional pola falta de competidoras de alto nivel. Nin sequera a batalla xudicial librada na Corte Suprema de Canadá, na que o equipo feminino dos Estados Unidos acusaba ao COI de violar a Carta Canadense de Dereitos e Liberdades ao negar ás mulleres o dereito de participar na competición, fixo ao Comité cambiar de idea. A competición só foi incluída no programa olímpico en 2011, sendo disputada por primeira vez na edición de 2014, en Sochi (Rusia).[18][19] Finalmente, o 11 de febreiro de 2014 tivo lugar a primeira final de salto de esquí en categoría feminina nuns Xogos Olímpicos, que rematou coa vitoria da alemá Carina Vogt, que foi acompañada no podio pola austríaca Daniela Iraschko-Stolz (prata) e a francesa Coline Mattel (bronce).[6]

Principais competicións[editar | editar a fonte]

Nova pista de Holmenkollen, construida para o Campionato do Mundo de 2011.
  • Xogos Olímpicos de Inverno: o salto de esquí está presente desde a primeira edición dos Xogos Olímpicos de Inverno. Se ben ata os Xogos Olímpicos de Inverno de 1964, celebrados na cidade austríaca de Innsbruck, foi disputado nunha pista, nesa edición engadiuse a pista longa ao programa. Nas primeiras edicións o tamaño da pista non estaba estandarizado, variando entre os 61 m (1932) e os 80 m (en 1936 e 1960). En 1964, coa inclusión da pista longa, os tamaños definíronse entre os 70 m e os 90 m, cambiando algunhas veces ao longo do tempo ata as medidas actuais de 95 m e 125 m, acompañando a evolución do deporte. A proba por equipos dispútase na pista longa e foi incluída en 1988, mentres que a feminina tivo lugar por primeira vez en 2014 en pista normal. A competición está dominada polos países escandinavos como Noruega e Finlandia, e alpinos, como Austria. Estes tres países conquistaron 74 das 123 medallas olímpicas disputadas entre 1924 e 2010.[20][21][22]
  • Campionato do Mundo: comezou a ser disputado en 1925, e consiste en eventos de salto de esquí, esquí de fondo e combinada nórdica. A partir de 1982 pasou a contar con probas por equipos e en 2009 estreou a competición feminina. A edición de 2013, en Val di Fiemme (Italia), incluiu un evento de equipos mixtos.[23][24]
  • Copa do Mundo: realizada desde a tempada 1979-80 ten lugar cada ano en varias etapas. Disputada maioritariamente en países europeos, tivo probas disputadas en Canadá, nos Estados Unidos e en Xapón, sendo este actualmente o único país asiático que acolle etapas. Na tempada 2011-12 comezou a disputarse a categoría feminina, con algunhas etapas exclusivamente femininas e outras compartidas polos dous sexos.[25][26][27]
Copa entregada ao vencedor do Torneo dos Catro Trampolíns.
  • Torneo dos Catro Trampolíns: comezou a disputarse na Noitevella de 1953 na pista de Garmisch-Partenkirchen (Alemaña), e tamén ten etapas en Oberstdorf, no mesmo país, e en Innsbruck e Bischofshofen (ambas en Austria). Rapidamente se converteu nun evento de gran popularidade, atraendo ata hoxe un gran número de espectadores e de renomeados saltadores. O alemán Sven Hannawald foi o único en vencer os catro eventos na mesma tempada, en 2001-02. Actualmente forma parte da Copa do Mundo.[28]
  • Holmenkollen Ski Festival: é a competición de salto de esquí máis antiga do mundo, disputada dende 1892 en Noruega. Nos últimos anos formou parte da Copa do Mundo, mais acolleu o Campionato do Mundo catro veces (a última en 2011) e os Xogos Olímpicos de Inverno de 1952. Localizada dentro dun complexo de deportes de inverno, a pista, que foi reconstruída e modernizada dezaoito veces, tamén acolle competicións da combinada nórdica.[29][30][31]
  • Campionato Mundial de Voo de Esquí: realizado cada dous anos en pistas con K-point superior a 170 metros. A primeira edición tivo lugar en 1972 na pista de Planica (Eslovenia), a primeira pista de voo de esquí do mundo. Entre 1973 e 1985 organizouse nos anos impares, pasando a ser disputada nos anos pares en 1986.[32]
  • Grand Prix de Verán: comezou a ser disputado en 1994 e realízase en pistas de plástico con rampas cubertas de herba. Realízase en varias etapas, normalmente entre os meses de xullo e setembro.[33]

Récords[editar | editar a fonte]

Johan Remen Evensen, autor do salto máis longo da historia.

Desde o salto de Ole Rye en 1808 rexistráronse 97 récords mundiais nesta modalidade. O primeiro saltador non noruegués en batir o récord foi o estadounidense Henry Hall, que saltou 61,9 m en 1917. Desde a creación das pistas de voo de esquí en 1934, todos os récords se rexistraron neste tipo de pista. A pesar de que a maioría dos récords dende aquela foron rexistrados na pista eslovena de Planica, o salto máis longo da historia foi rexistrado en Vikersund (Noruega), polo saltador local Johan Remen Evensen, que saltou 246,5 m en 2011.[34] A continuación algúns dos récords na historia do salto de esquí nas distintas competicións:

Categoría Saltador Récord
Xogos Olímpicos (1924–2010)
Vitorias individuais Suíza Simon Ammann 4
Medallas totais (Individual + Equipo) Finlandia Matti Nykänen 5
Vitorias por equipo Finlandia Finlandia
Alemaña Alemaña
Austria Austria
2
Medallas de equipo Austria Austria 5
Campión individual máis novo (Albertville'92) Finlandia Toni Nieminen 16 a, 261 d
Campión individual máis vello (Lillehammer'94) Alemaña Jens Weißflog 29 a, 214 d
Máis presenzas nos Xogos Olímpicos Imperio do Xapón Noriaki Kasai 6
Campionato do Mundo de Esquí Nórdico (1925–2011)
Máis vitorias individuais Polonia Adam Małysz 4
Máis medallas individuais Polonia Adam Małysz 6
Medallas totais (Individual + Equipo) Finlandia Janne Ahonen
Alemaña Martin Schmitt
10
Equipo con máis vitorias Austria Austria 9
Máis medallas de equipo Austria Austria 15
Campión individual máis novo (Thunder Bay'95) Flag of Norway.svg Tommy Ingebrigtsen 17 a, 222 d
Campión individual máis vello (Liberec'09) Suíza Andreas Küttel 29 a, 308 d
Máis presenzas no Campionato Imperio do Xapón Noriaki Kasai 11
Campionato do Mundo de Voo de Esquí (1972–2010)
Máis vitorias individuais Suíza Walter Steiner
Alemaña Sven Hannawald
Flag of Norway.svg Roar Ljøkelsøy
2
Máis medallas individuais Finlandia Matti Nykänen 5
Medallas totais (Individual + Equipo) Finlandia Janne Ahonen 7
Máis vitorias de equipo Australia Australia 3
Máis medallas por equipo Noruega Noruega
Finlandia Finlandia
Austria Austria
4
Campión individual máis novo (Oberstdorf'08) Austria Gregor Schlierenzauer 18 a, 47 d
Campión individual máis vello (Vikersund'12) Flag of Slovenia.svg Robert Kranjec 30 a, 224 d
Máis presenzas no Campionato Finlandia Janne Ahonen 9
Torneo dos Catro Trampolíns (1952–2011)
Máis vitorias totais Finlandia Janne Ahonen 5
Máis vitorias individuais Alemaña Jens Weißflog 10
Campión individual máis novo (Oberstdorf'91) Finlandia Toni Nieminen 16 a, 212 d
Campión individual máis vello (Bischofshofen'96) Alemaña Jens Weißflog 31 a, 169 d
Campión máis novo Finlandia Toni Nieminen 16 a, 220 d
Campión máis vello Alemaña Jens Weißflog 31 a, 169 d
Copa do Mundo (1979–2013)
Máis vitorias totais Finlandia Matti Nykänen
Polonia Adam Małysz
4
Máis vitorias individuais Austria Gregor Schlierenzauer 52
Máis podiums individuais Finlandia Janne Ahonen 108
Máis Top 10 individuais Finlandia Janne Ahonen 247
Máis vitorias por equipo Austria Austria 27
Máis medallas por equipo Austria Austria 56
Máis saltos individuais Imperio do Xapón Noriaki Kasai 443
Máis saltos por equipos Imperio do Xapón Noriaki Kasai 47
Máis saltos (Individual + Equipos) Imperio do Xapón Noriaki Kasai 490
Máis tempadas Imperio do Xapón Noriaki Kasai 24
Máis vitorias individuais de voo de esquí Austria Gregor Schlierenzauer 14
Campión individual máis novo (Lahti'80) Flag of Canada.svg Steve Collins 15 a, 362 d
Campión individual máis vello (Kulm'14) Imperio do Xapón Noriaki Kasai 41 a, 219 d
Campión máis novo (1991–92) Finlandia Toni Nieminen 16 a, 303 d
Campión máis vello (2011–12) Flag of Norway.svg Anders Bardal 29 a, 207 d
Saltador individual máis vello da Copa do Mundo Imperio do Xapón Takanobu Okabe 43 a, 91 d
Podium individual máis vello da Copa do Mundo Imperio do Xapón Noriaki Kasai 41 a, 233 d
Saltador individual máis vello no TOP 10 Imperio do Xapón Noriaki Kasai 41 a, 241 d
Máis vitorias individuais nunha tempada Austria Gregor Schlierenzauer 13
Máis puntos nunha tempada (individual) Austria Gregor Schlierenzauer 2083
Máis veces gañador de puntos (individual) Imperio do Xapón Noriaki Kasai 344x
Outros récords (de todos os tempos)
1º salto por riba dos 100m – caída (Ponte di Legno, Italia, 1935) Flag of Norway.svg Olav Ulland 103.5 m
1º salto oficial por riba dos 100m (Planica, Eslovenia, 1936) Austria Sepp Bradl 101.5 m
1º salto por riba dos 200m – caída (Planica, Eslovenia, 1994) Austria Andreas Goldberger 202.0 m
1º salto oficial por riba dos 200m (Planica, Eslovenia, 1994) Finlandia Toni Nieminen 203.0 m
Máis saltos por riba dos 200m Flag of Slovenia.svg Robert Kranjec 156
Récord mundial (Vikersund'11) Flag of Norway.svg Johan Remen Evensen 246.5 m
Récord mundial con casco con cámara (Planica'13) Flag of Slovenia.svg Jurij Tepeš 223.5 m
Récord do mundo con máis de 30 anos (Vikersund'12) Flag of Slovenia.svg Robert Kranjec 244.0 m
Récord do mundo con máis de 35 anos (Planica'10) Imperio do Xapón Noriaki Kasai 224.0 m
Rércord do mundo con máis de 40 anos (Planica'13) Imperio do Xapón Noriaki Kasai 221.5 m
Récord mundial Júnior (Planica'08) Austria Gregor Schlierenzauer 232.5 m
1º evento individual da Copa do Mundo Cortina d'Ampezzo, Italia 1979
1º evento por equipos da Copa do Mundo Predazzo, Italia 1992
1º evento mixto por equipos Mostec, Ljubljana, Eslovenia 2012
1º evento por equipos mixtos da Copa do Mundo Lillehammer, Noruega 2012

Récords nacionais[editar | editar a fonte]

Esquiadores de dezaoito países foron quen de realizar saltos de máis de 200 m de distancia. Os únicos países do hemisferio sur que contan con récords nacionais son Australia (53 m), que xa tiña pistas construídas na década de 1950, e Uganda (50 m), grazas a Dunstan Odeke, que comezou a praticar este deporte en Noruega, país no que realizou os seus estudos universitarios na década de 1990.[34][35] A continuación amósanse os récords nacionais actuais:

Selo da RDA – Memorial aos saltadores de esquí.
Clasificación País Saltador Lonxitude Sede Ano Fonte
1. Noruega Noruega Johan Remen Evensen 246n5m Vikersund 2011 [34]
2. Eslovenia Eslovenia Robert Kranjec 244,0m Vikersund 2012 [34]
3. Austria Austria Gregor Schlierenzauer 243,5m Vikersund 2011 [34]
4. Finlandia Finlandia Janne Happonen 240,0m Vikersund 2011 [34]
Flag of Japan.svg Xapón Daiki Ito Vikersund 2012 [34]
6. Suíza Suíza Simon Ammann 238,5m Vikersund 2011 [34]
7. República Checa República Checa Antonín Hájek 236,0m Planica 2010 [34]
8. Polonia Polonia Piotr Żyła 232,5m Vikersund 2012 [34]
Kamil Stoch Vikersund 2013 [34]
9. Rusia Rusia Denis Kornilov 232,0m Vikersund 2012 [34]
10. Alemaña Alemaña Michael Neumayer 231,0m Vikersund 2013 [34]
11. Flag of France.svg Francia Vincent Descombes Sevoie 225,0m Vikersund 2012 [34]
12. Estados Unidos de América Estados Unidos Alan Alborn 221,5m Planica 2002 [34]
13. Italia Italia Andrea Morassi 216,5m Planica 2012 [34]
14. Bulgaria Bulgaria Vladimir Zografski 213,5m Planica 2013 [34]
15. Suecia Suecia Isak Grimholm 207,5m Planica 2007 [34]
Flag of South Korea.svg Corea do Sur Choi Heung-Chul Planica 2008 [34]
17. Flag of Canada.svg Canadá Mackenzie Boyd-Clowes 205,0m Harrachov 2013 [34]
18. Estonia Estonia Kaarel Nurmsalu 204,0m Vikersund 2012 [34]
19. Bielorrusia Bielorrusia Petr Chaadaev 197,5m Kulm 2006 [34]
20. Flag of Kazakhstan.svg Casaquistán Radik Zhaparov 196,5m Planica 2007 [34]
21. Eslovaquia Eslovaquia Martin Mesik 195,5m Kulm 2006 [34]
22. Ucraína Ucraína Vitaliy Shumbarets 189,5m Planica 2009 [34]
23. Grecia Grecia Nico Polychronidis 186,0m Oberstdorf 2013 [34]
24. Países Baixos Países Baixos Christoph Kreuzer 162,0m Planica 2002 [34]
25. Turquía Turquía Faik Yüksel 150,0m Oberstdorf 2000's [36]
26. Xeorxia Xeorxia Koba Tsakadze 142,0m Vikersund 1967 [37]
27. España España Bernat Sola 141,0m Tauplitz 1986 [34]
28. Hungría Hungría Gábor Gellér 139,0m  ? 1980's [34]
29. Dinamarca Dinamarca Andreas Bjelke Nygaard 137,0m Lillehammer 2000's [34]
30. Romanía Romanía Remus Tudor 125,0m Klingenthal 2012 [34]
31. Flag of Kyrgyzstan.svg Kirguizistán Dmitry Chvykov 124,0m Innsbruck 2002 [38]
32. Flag of the People's Republic of China.svg China Tian Zhandong 121,5m Bischofshofen 2004 [39]
33. Reino Unido Reino Unido Glynn Pedersen 113,5m Salt Lake City 2001 [40]
34. Croacia Croacia Josip Šporer 102,0m Planica 1940's [34]
Letonia Letonia Kristaps Nežborts Liberec 2012 [41]
36. Lituania Lituania Zbigniew Kiwert 86,0m Nizhny Novgorod 1960 [42]
37. Islandia Islandia Skarphéðinn Guðmundsson 80,0m Squaw Valley 1960 [43]
38. República de Macedonia República de Macedonia Goga Popov 62,0m Planica 1952 [44]
39. Australia Australia Hal Nerdal 53,0m Squaw Valley 1960 [34]
Chris Hellerud Falun 1974 [45]
40. Uganda Uganda Dunstan Odeke 50,0m Oslo 1990's [45]
41. Montenegro Montenegro Božo Čvorović 46,0m Žabljak 1960's [46]
42. Serbia Serbia Vid Černe 40,0m Jahorina 1949 [47]
43. Bosnia e Hercegovina Bosnia e Hercegovina Džemo Zahirović 36,0m Jahorina 1949 [48]
44. Bélxica Bélxica Rembert Notten 35,0m Rückershausen 2012 [49][50][51]
Irlanda Irlanda Richard Brown Gotemburgo 2002 [34]
46. Groenlandia Groenlandia Hans Holm 23,3m Nuuk 1949 [52]
47. Nova Zelandia Nova Zelandia Brian MacMillan 18,6m Mount Cook 1937 [53]

Pistas no mundo[editar | editar a fonte]

Na actualidade existen 115 pistas homologadas pola Federación Internacional de Esquí, sendo cinco delas de voo de esquí. A maior parte destas pistas están en Europa, e todas están en cidades do hemisferio norte. A pista máis setentrional é a de Vadsø (Noruega), localizada a unha latitude de 70ºN. O país con máis pistas homologadas é Alemaña, con 26.[54][55]

No pasado, foron construídas pistas en diversos países e territorios do hemisferio sur, sendo a máis meridional a de Grytviken, en Xeorxia do Sur (territorio británico de ultramar). Australia e Nova Zelandia tamén contaron con pistas, mais todas elas están actualmente fóra de uso. O único rexistro dunha pista construída en África é o de Arxel, capital de Alxeria, cando aínda era colonia francesa, en 1906; esta pista, con K-point de 25 m, foi destruída durante a Segunda Guerra Mundial. Entre os países de América do Sur, a única pista é a de Bariloche (Arxentina), en 1958, e que actualmente tamén está fóra de uso.[55][56][57]

Sedes destacadas[editar | editar a fonte]

Pistas de Garmisch-Partenkirchen, onde ten lugar unha das etapas do Torneo dos Catro Trampolíns.
Copa do Mundo
Torneo dos Catro Trampolíns
Torneo Nórdico
Summer Grand Prix

Pistas de voo de esquí[editar | editar a fonte]

Nome[54] Lugar Inaugurada K-point Lonxitude total Récord
Flag of Norway.svg Vikersundbakken Vikersund, Noruega 1936 K-195 HS 225 246,5m
Flag of Slovenia.svg Letalnica Bratov Gorišek Planica, Eslovenia 1969 K-185 HS 215 239,0m
Alemaña Heini-Klopfer-Skiflugschanze Oberstdorf, Alemaña 1950 K-185 HS 213 225,5m
Austria Kulm Bad Mitterndorf, Austria 1950 K-185 HS 200 215,5m
República Checa Čerťák Harrachov, República Checa 1979 K-185 HS 205 214,5m

Saltadores destacados[editar | editar a fonte]

Selo emitido en Finlandia en 1988 para homenaxear a Matti Nykänen e as súas conquistas nos Xogos Olímpicos de Inverno de 1988 celebrados en Calgary.

Ata 1952, todos os campións olímpicos de salto de esquí foron noruegueses. Un deles, Birger Ruud, conquistou dous ouros e unha prata entre 1932 e 1948. Como os eventos olímpicos daquela tamén eran contabilizados como Campionatos do mundo, Rudd posúe cinco títulos e dous subcampionatos mundiais, xa que tamén foi campión en 1931, 1935 e 1937 e subcampión en 1939.[58]

O saltador con máis medallas nos Xogos Olímpicos de Inverno é o finlandés Matti Nykänen, que venceu a proba de pista longa nos Xogos de Saraxevo 1984 e os tres eventos (pista normal, pista longa e equipos) en Calgary 1988, ademais de conseguir a prata en pista normal en 1984. Nykänen tamén ten unha medalla de ouro en Campionatos do Mundo en pista longa, catro na proba por equipos e cinco no Mundial de Voo de Esquí.[59][60] O suízo Simon Ammann tamén posúe catro ouros olímpicos, con vitorias nas pistas normal e longa nos Salt Lake City 2002 e Vancouver 2010.[61]

Na Copa do Mundo, o saltador con máis podios (ata o inicio da tempada 2013-14) é o finlandés Janne Ahonen, con 108, seguido do polonés Adam Malysz, con 92, e do austríaco Gregor Schlierenzauer, con 81. Schlierenzauer, porén, é o saltador con máis títulos en etapas da Copa, con 50, seguido por Matti Nykänen, con 46.[62]

En categoría feminina, os principais nomes na actualidade son a estadounidense Sarah Hendrickson e a xaponesa Sara Takanashi, ambas campionas mundiais en 2013 (Hendrickson en pista normal e Takanashi na proba de equipos mixtos).[63][64] Por outra banda, a alemana Carina Vogt converteuse en Sochi 2014 na primeira campiona olímpica da modalidade.

Saltos perfectos[editar | editar a fonte]

Os saltos de cada esquiador son puntuados e a puntuación de cada xuíz que avalía o estilo pode acadar un máximo de 20 puntos. Ao longo da historia, tan só cinco saltadores conseguiron un salto tecnicamente perfecto:

Nome Data Lugar Competición Posición
Austria Anton Innauer 7 de marzo de 1976[65] Alemaña Oberstdorf Voo de esquí (International ski flying weeks) 1
Imperio do Xapón Kazuyoshi Funaki 25 de xaneiro de 1998 Alemaña Oberstdorf Voo de esquí, Campionato do Mundo, segundo salto[66] 1
Imperio do Xapón Kazuyoshi Funaki 15 de febreiro de 1998[67] Imperio do Xapón Nagano Xogos Olímpicos de inverno, pista longa, segundo salto 1
Flag of Japan.svg Kazuyoshi Funaki 17 de xaneiro de 1999[68] Polonia Zakopane Copa do Mundo, pista longa, primeiro salto 2
Alemaña Sven Hannawald 8 de febreiro de 2003[69] Alemaña Willingen Copa do Mundo, pista longa, primeiro salto 1
Imperio do Xapón Hideharu Miyahira 8 de febreiro de 2003[69] Alemaña Willingen Copa do Mundo, pista longa, segundo salto 6
Austria Wolfgang Loitzl 6 de febreiro de 2009[70] Austria Bischofshofen Torneo dos Catro Trampolíns, pista longa, primeiro salto 1

Sven Hannawald e Wolfgang Loitzl conseguiron catro veces un 20 (ademais doutro 19,5) para o seu segundo salto, deste xeito recibiron nove veces a nota máxima de 20 puntos nunha competición.

Accidentes[editar | editar a fonte]

A pesar de non haber rexistros de mortes relacionadas directamente co salto de esquí, rexistráronse diversos accidentes nesta modalidade ao longo dos anos, a maior parte deles causados por erros na aterraxe. O iugoslavo Vinko Bogataj sufriu un accidente en 1970 na pista alemá de Oberstdorf: cando se preparaba para saír da barra de saída, Bogataj desequilibrouse, caeu arrolando pola pista e bateu a cabeza na zona de salto.[71] Outro accidente raro tivo lugar en 2009 na pista italiana de Val di Fiemme, co noruegués exrecordista mundial Bjørn Einar Romøren, cuxo esquí dereito se soltou despois do salto, facendo que o saltador perdera o equilibrio e caera desde unha altura de aproximadamente sete metros.[72]

Nun dos accidentes máis graves dos últimos anos, acontecido en xaneiro de 2007 na pista de Zakopane (Polonia), o checo Jan Mazoch sufriu lesións cerebrais ao perder o equilibrio durante un salto e caer de cabeza na rampa, chegando a ser sometido a un coma inducido durante algúns días. Mazoch volveu competir apenas sete meses depois, mais non conseguiu bos resultados e puxo punto e final á súa carreira esa tempada.[73][74] Entre as mulleres, Sarah Hendrickson rompeu o ligamento cruzado do xeonllo dereito despois dunha caída nunha competición no verán de 2013 en Oberstdorf (Alemaña).[75]

Para previr as lesións, non só no salto senón tamén nas outras modalidades de esquí, a Federación Internacional creou en 2006 o Injury Surveillance System (Sistema de Vixilancia de Lesións), un estudo composto de entrevistas con atletas e análises de competicións para determinar as principais causas de lesións e os riscos de cada modalidade. O salto foi considerado a segunda modalidade máis segura (por detrás do esquí de fondo).[76] Entre as tempadas 2006-09, a lesión máis común era a rotura do ligamento cruzado do xeonllo, que representou o 43% das lesións nese período. A maioría destas lesións, o 34%, non conlevaron afastamentos da competición. Por outra banda, o 24% provocou afastamentos superiores a 28 días.[77][78]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Ski Jumping Info. "The History of Ski Jumping" (en inglés). http://www.skijumping-info.com/info-section/the-history.html. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  2. 2,0 2,1 2,2 Comité Olímpico Internacional. "Ski Jumping History" (en inglés). http://www.olympic.org/ski-jumping-equipment-and-history?tab=history. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  3. ABC of Skiing. "Ski Jumping - History" (en inglés). http://www.abc-of-skiing.com/ski-jumping/history.asp. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  4. 4,0 4,1 Saur, Lasse (1999): Norske ski – til glede og besvær. Research report, Høgskolen i Finnmark.
  5. Ski Jumping Hill Archive. "Planica Letalnica" (en inglés). http://www.skisprungschanzen.com/EN/Ski+Jumps/SLO-Slovenia/Planica/0475-Letalnica/. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  6. 6,0 6,1 Marca.com. "Carina Vogt, primera mujer campeona olímpica de saltos" (en castelán). http://www.marca.com/2014/02/11/mas_deportes/jjoo_invierno/1392147070.html?a=0c0b3388179f68ff7463e6f18acde54a&t=1392889132. Consultado o 20 de febreiro de 2014.
  7. 7,00 7,01 7,02 7,03 7,04 7,05 7,06 7,07 7,08 7,09 7,10 Federación Internacional de Esquí. "Ski Jumping Rules" (en inglés). http://www.fis-ski.com/mm/Document/documentlibrary/Skijumping/03/19/96/ICR_JP_2012_Final_English.pdf. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  8. 8,0 8,1 8,2 Kansas City Sports Comission. "Ski Jumping Techniques" (en inglés). http://www.sportkc.org/sportkc.aspx?pgID=1272. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  9. Chicago Tribune (10 de febreiro de 1992). "Ski Jumpers Have Discovered 'V' Is For Victory" (en inglés). http://articles.chicagotribune.com/1992-02-10/sports/9201130366_1_toni-nieminen-ernst-vettori-skis. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  10. Sports Illustrated (7 de febreiro de 1994). "Flight Of The Finns" (en inglés). http://sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1148162/3/index.htm. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  11. The New York Times (11 de febreiro de 2010). "Battle of Weight Versus Gain in Ski Jumping" (en inglés). http://www.nytimes.com/2010/02/12/sports/olympics/12skijump.html?_r=0. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  12. 12,0 12,1 Federación Internacional de Esquí. "Specifications for Competition Equipment and Commercial Markings" (en inglés). http://www.fis-ski.com/mm/Document/documentlibrary/NordicCombined/04/30/53/Competitionequipment_1314_30.09.2013_clean_English-1_Neutral.pdf. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  13. 13,0 13,1 Life 123. "The Art of Ski Jumping" (en inglés). http://www.life123.com/sports/winter-sports/ski-jumping/the-art-of-ski-jumping.shtml. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  14. ABC of Skiing. "Ski Jumping - Equipment" (en inglés). http://www.abc-of-skiing.com/ski-jumping/equipment.asp.
  15. NBC Olympics. "Inside Ski Jumping" (en inglés). http://i.nbcolympics.com/ski-jumping/insidethissport/equipment/newsid=266518.html.
  16. 16,0 16,1 16,2 16,3 Ski Jumping Info (7 de febreiro de 1994). "Ladies' Ski Jumping" (en inglés). http://archive.is/vzWWr. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  17. Ski Jumping Hill Archive. "Bad Mitterndorf Tauplitz" (en inglés). http://www.skisprungschanzen.com/EN/Ski+Jumps/AUT-Austria/ST-Styria/Bad+Mitterndorf/0031-Tauplitz/. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  18. CBC (10 de xullo de 2009). "Female ski jumpers lose Olympic battle" (en inglés). http://www.cbc.ca/news/canada/british-columbia/female-ski-jumpers-lose-olympic-battle-1.799850. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  19. The New York Times (6 de abril de 2011). "After Long Fight for Inclusion, Women’s Ski Jumping Gains Olympic Status" (en inglés). http://www.nytimes.com/2011/04/07/sports/skiing/07skijumping.html?_r=0. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  20. Comité Olímpico Australiano. "Ski Jumping" (en inglés). http://corporate.olympics.com.au/sports/ski-jumping. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  21. Ski Jumping Hill Archive. "Competitions" (en inglés). http://www.skisprungschanzen.com/EN/Competitions/SJ+Ski+Jumping/OWG+Olympic%20Winter%20Games/. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  22. Sports Reference. "Ski Jumping" (en inglés). http://www.sports-reference.com/olympics/sports/SKJ/. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  23. The Sports. "FIS Nordic World Ski Championships : presentation and medal winners" (en inglés). http://www.the-sports.org/ski-jumping-fis-nordic-world-ski-championships-presentation-medal-winners-s12-c0-b0-g77-t2435.html. Consultado o 10 de febreiro 2014.
  24. Federación Internacional de Esquí. "All FIS Results - Nordic World Ski Championships" (en inglés). http://data.fis-ski.com/global-links/all-fis-results.html?place_search=&seasoncode_search=all&sector_search=JP&date_search=&gender_search=&category_search=WSC&codex_search=&nation_search=&disciplinecode_search=&search=Search&limit=50&date_from=01.
  25. The Sports. "Men's World Cup : presentation and medal winners" (en inglés). http://www.the-sports.org/ski-jumping-men-s-world-cup-presentation-medal-winners-s12-c0-b0-g77-t1105.html. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  26. The Sports. "Women's World Cup : presentation and medal winners" (en inglés). http://www.the-sports.org/ski-jumping-women-s-world-cup-presentation-medal-winners-s12-c0-b0-g77-t4291.html. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  27. Federación Internacional de Esquí. "All FIS Results - Ski Jumping World Cup" (en inglés). http://data.fis-ski.com/global-links/all-fis-results.html?place_search=&seasoncode_search=all&sector_search=JP&date_search=&gender_search=&category_search=WC&codex_search=&nation_search=&disciplinecode_search=&search=Search&limit=50&date_from=01. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  28. Vierschanzentournee. "Die Geschichte der Vierschanzentournee" (en alemán). http://vierschanzentournee.com/de/specials/history. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  29. Holmenkollen. "Holmenkollen: Hjertet i norsk skihistorie" (en noruegués). http://www.holmenkollen.com/Om-Holmenkollen/Holmenkollen-Hjertet-i-norsk-skihistorie#goto_341. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  30. Visitor Norway. "Holmenkollen Ski Jump" (en inglés). http://www.visitnorway.com/en/Where-to-go/East/Oslo/What-to-do-in-Oslo/Attractions-in-Oslo/Holmenkollen/. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  31. JDS. "Holmenkollen Ski Jump" (en inglés). http://jdsa.eu/hop/. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  32. Federación Internacional de Esquí. "All FIS Results - Ski Ski-Flying World Championships" (en inglés). http://data.fis-ski.com/global-links/all-fis-results.html?place_search=&seasoncode_search=all&sector_search=JP&date_search=&gender_search=&category_search=SFWC&codex_search=&nation_search=&disciplinecode_search=&search=Search&limit=50&date_from=today. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  33. Federación Internacional de Esquí. "All FIS Results - Ski Jumping Grand Prix" (en inglés). http://data.fis-ski.com/global-links/all-fis-results.html?place_search=&seasoncode_search=all&sector_search=JP&date_search=&gender_search=&category_search=GP&codex_search=&nation_search=&disciplinecode_search=&limit=1000&date_from=begin. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  34. 34,00 34,01 34,02 34,03 34,04 34,05 34,06 34,07 34,08 34,09 34,10 34,11 34,12 34,13 34,14 34,15 34,16 34,17 34,18 34,19 34,20 34,21 34,22 34,23 34,24 34,25 34,26 34,27 34,28 34,29 34,30 34,31 34,32 34,33 SkokiNarciarskie. "Rekordy i statystyki: Loty narciarskie" (en polonés). http://www.skokinarciarskie.pl/rekordy-i-statystyki-lotow-narciarskich. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  35. Ski Jumping PL. "Outsiderzy w skokach narciarskich" (en polonés). http://skijumping.pl/wiadomosci/6301/Outsiderzy-w-skokach-narciarskich/. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  36. 24ur.com (from 6:28–6:38)
  37. "Skifliegen: Zwei Weltrekorde". Arbeiter-Zeitung: 10. 1967. http://www.arbeiter-zeitung.at/cgi-bin/archiv/flash.pl?year=1967&month=2&day=11&page=12&html=1. Consultado o 20 de febreiro de 2014.
  38. "Results Training 1 Innsbruck, THU 3 JAN 2002". fis-ski.com. http://web.archive.org/web/20030514132714/http://www.fis-ski.com/pdf/2002/JP/3156/3156RLT.pdf. Consultado o 20 de febreiro de 2014.
  39. "FIS Continental Cup Ski-Jumping 12th COC Competition Bischofshofen Ski-Jumping Individual K125 Official Results". fis-ski.com. http://web.archive.org/web/20040808100721/http://www.fis-ski.com/pdf/2004/JP/3024/3024RL4.pdf. Consultado o 20 de febreiro de 2014.
  40. Adrian Dworakowski. "Nie tylko Eddie Edwards czyli o skoczkach z Wielkiej Brytanii" (en polonés). skijumping.pl. http://www.skijumping.pl/news.html?pokaz_news=13018. Consultado o 20 de febreiro de 2014.
  41. Paweł Borkowski. "Nežborts z nowym rekordem Łotwy! Zobacz, jak skaczą Łotysze (wideo)" (en polonés). nicesport.pl. http://nicesport.pl/sportyzimowe/131761/nezborts-z-nowym-rekordem-lotwy-zobacz-jak-skacza-lotysze-wideo. Consultado o 20 de febreiro de 2014.
  42. Henryk Mażul (Maio de 2006). "Ptaki w locie naśladując" (en polonés). tygodnik.lt. http://www.tygodnik.lt/200605/sport1.html. Consultado o 20 de febreiro de 2013.
  43. "Skíðastökkið verður hápunktur leikanna". Alþýðublaðið: 16. 1960-02-28. http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2059055. Consultado o 12 February 2013.
  44. "Пред "Четирите скокалници" имаше четирикатна скокалница на Шапка" (en macedonio). novamakedonija.com.mk. http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=15121911273&id=20&prilog=0&setIzdanie=22474. Consultado o 20 de febreiro de 2014.
  45. 45,0 45,1 Adrian Dworakowski. "Egzotyczne skoki narciarskie" (en polonés). skijumping.pl. http://www.skijumping.pl/wiadomosci/10604/Egzotyczne-skoki-narciarskie/. Consultado o 20 de febreiro de 2014.
  46. "Žabljak". skisprungschanzen.com. http://www.skisprungschanzen.com/EN/Ski+Jumps/MNE-Montenegro/Žabljak/0396/. Consultado o 20 de febreiro de 2014.
  47. "Prva skijaška skakaonica u Palama" (en bosnio). palelive.com. http://www.palelive.com/reportaze/prva-skijaska-skakaonica-u-palama. Consultado o 20 de febreiro de 2014.
  48. "ISTORIJA SKIJANJA NA JAHORINI I BIH" (en bosnio). ssk.co.ba. http://ssk.co.ba/?p=7. Consultado o 20 de febreiro de 2014.
  49. "Neerpeltenaar kroont zich tot Belgisch kampioen schansspringen" (en neerlandés). Het Belang van Limburg. 13 de xuño de 2012. http://www.hbvl.be/limburg/neerpelt/neerpeltenaar-kroont-zich-tot-belgisch-kampioen-schansspringen-video.aspx. Consultado o 20 de febreiro de 2014.
  50. Broekx, Jesse (11 de xuño de 2012). "Tom Waes niet langer beste Belgische schansspringer" (en neerlandés). sport.be.msn.com. http://sport.be.msn.com/nl/andere/article.html?Article_ID=589694. Consultado o 20 de febreiro de 2014.
  51. Van Horne, Kizzy (14 de xuño de 2012). "Twintiger snoept Belgisch record schansspringen van Tom Waes af" (en neerlandés). Het Nieuwsblad. http://www.nieuwsblad.be/article/detail.aspx?articleid=DMF20120614_00183842. Consultado o 20 de febreiro de 2014.
  52. "Rekord i Skihop.". Grønlandsposten. 1949-03-15. http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=11301&pageId=131760&lang=is&q=Skihop. Consultado o 12 February 2013.
  53. "Ski-ing. Americans at Mount Cook. Durrance wins two events". Auckland Star: 15. 27 de xullo de 1937. http://paperspast.natlib.govt.nz/cgi-bin/paperspast?a=d&cl=search&d=AS19370727.2.139&srpos=63&. Consultado o 20 de febreiro de 2014.
  54. 54,0 54,1 Federación Internacional de Esquí. "Homologated Ski Jumping Hills" (en inglés). http://www.fis-ski.com/mm/Document/documentlibrary/Skijumping/03/20/20/Schanzenliste_13.10.2013_Neutral.pdf. Consultado o 11 de febreiro de 2014.
  55. 55,0 55,1 Ski Jumping Hill Archive. "Ski Jumps" (en inglés). http://www.skisprungschanzen.com/EN/Ski+Jumps/. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  56. Ski Jumping Hill Archive. "Argel" (en inglés). http://www.skisprungschanzen.com/EN/Ski+Jumps/ALG-Algeria/Alger/1593/. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  57. Ski Jumping Hill Archive. "San Carlos de Bariloche" (en inglés). http://www.skisprungschanzen.com/EN/Ski+Jumps/ARG-Argentinia/San+Carlos+de+Bariloche/0006/. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  58. Federación Internacional de Esquí. "Birger Ruud" (en inglés). http://data.fis-ski.com/dynamic/athlete-biography.html?competitorid=52687&type=result&category=WSC&discipline=&position=3&sector=JP. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  59. Federación Internacional de Esquí. "Matti Nykaenen" (en inglés). http://data.fis-ski.com/dynamic/athlete-biography.html?sector=JP&listid=&competitorid=44204. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  60. Federación Internacional de Esquí. "Competitors Having More Than One Podium - World Ski Championships" (en inglés). http://data.fis-ski.com/global-links/statistics/competitors-having-more-than-one-podium.html?place=&season=ALL&sector=JP&nbr=4&gender=M&category=SFWC&nation=&discipline=ALL&Submit=SEARCH. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  61. Sports Reference. "Simon Ammann" (en inglés). http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/am/simon-ammann-1.html. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  62. Federación Internacional de Esquí. "Competitors Having More Than One Podium - World Cup" (en inglés). http://data.fis-ski.com/global-links/statistics/competitors-having-more-than-one-podium.html?place=&season=ALL&sector=JP&nbr=2&gender=M&category=WC&nation=&discipline=ALL&Submit=SEARCH. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  63. Federación Internacional de Esquí. "Sarah Hendrickson" (en inglés). http://data.fis-ski.com/dynamic/athlete-biography.html?sector=JP&listid=&competitorid=143537. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  64. Federación Internacional de Esquí. "Sara Takanashi" (en inglés). http://data.fis-ski.com/dynamic/athlete-biography.html?sector=JP&listid=&competitorid=153102. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  65. Christiane Moravetz (21 de febreiro de 2007). "Vom Olymp zu den Fischen" (en alemán). Frankfurter Allgemeine. http://www.faz.net/aktuell/sport/toni-innauer-vom-olymp-zu-den-fischen-1409885.html. Consultado o 11 de febreiro de 2014.
  66. Skiflug-WM 1998 in Oberstdorf (Finale) en YouTube
  67. Australian Olympic Committee commenting the Olympic Winter Games of Nagano 1998
  68. 98/99 FIS World Cup Ski-jumping 16th World Cup Competition
  69. 69,0 69,1 FIS result list 8 February 2003, Rank 1 Hannawald, Rank 6 Miyahira (PDF-File, 379 kB)
  70. FIS result list 6 January 2009, Rank 1 Loitzl (PDF-File, 273 kB)
  71. Ski Jumping USA. "DANGER: The Thrill of Flight, the Agony of Misperception" (en inglés). http://www.skijumpingusa.com/index_htm_files/danger01.pdf. Consultado o 10 de febreiro de 2014.
  72. IBN Live. "Ski Jumping Accident - Björn Einar Romören". http://topic.ibnlive.in.com/narendra-modi/videos/ski-jumping-accident-bjrn-einar-romren-9TAvoizQreg-550.html.
  73. ESPN (31 de xaneiro de 2007). "Czech ski jumper Jan Mazoch moves to Czech hospital to continue recovery" (en inglés). http://sports.espn.go.com/espn/wire?section=skiing&id=2749106. Consultado o 11 de febreiro de 2014.
  74. Federación Internacional de Esquí. "Jan Mazoch" (en inglés). http://data.fis-ski.com/dynamic/athlete-biography.html?sector=JP&competitorid=73143&type=result&limit=20&bt=next&rec_start=20. Consultado o 11 de febreiro de 2014.
  75. NBC Sports (21 de agosto de 2013). "Report: Sarah Hendrickson suffers knee ligament damage in ski jumping accident in Europe" (en inglés). http://olympictalk.nbcsports.com/2013/08/21/sarah-hendrickson-ski-jumping-injury/. Consultado o 11 de febreiro de 2014.
  76. Donjoy. "A Resounding Success as FIS Injury Surveillance System Gathers Record Data" (en inglés). http://www.donjoy.eu/en_US/A_Resounding_Success_as_FIS_Injury_Surveillance_System_Gathers_Record_Data.html. Consultado o 11 de febreiro de 2014.
  77. Federación Internacional de Esquí. "FIS Injury Surveillance System" (en inglés). http://www.fis-ski.com/mm/Document/documentlibrary/Medical/03/31/94/fis-iss-brochure-081_Neutral.pdf. Consultado o 11 de febreiro de 2014.
  78. Federación Internacional de Esquí. "FIS Injury Surveillance System 2006-2009" (en inglés). http://www.fis-ski.com/mm/Document/documentlibrary/Medical/03/31/96/FISreport_0-1_Neutral.pdf. Consultado o 11 de febreiro de 2014.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Salto de esquí

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]