Manilkara zapota

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Zapoticeiro Manilkara zapota
Manilkara zapota Blanco2.297.png
Clasificación científica
Reino: Plantae
Subreino: Tracheobionta
División: Magnoliophyta
Clase: Magnoliopsida
Subclase: Dilleniidae
Orde: Ericales
Familia: Sapotaceae
Xénero: 'Manilkara'
Especie: ''M. zapota''
Nome binomial
Manilkara zapota
(L.) P.Royen
Sinonimia

Lista de sinónimos [1][2]

Casca con fendas usadas para a extracción do látex en Quintana Roo, México.

Manilkara zapota, o zapoticeiro, (do portugués sapotizeiro) é unha árbore tropical da familia das sapotáceas (antes chamado Sapota zapotilla ou Achras zapota) orixinario de México, América central e América do Sur tropical. Polo seu sabor doce e aromático, numerosos pobos amerindios utilizaban a goma para mascar. Noutras partes de Iberoamérica, a palabra é sinónima de goma de mascar; con todo a meirande parte das gomas de mascar actuais empregan unha base de plástico neutro, o acetato polivinílico. Até hai relativamente pouco tempo utilizábase aínda este zume como material para facer chicles. Tamén lle chaman árbore do chicle, do náhuatl tzictli[3].

Recolla[editar | editar a fonte]

O proceso da colleita do chicle aseméllase moito á que se usaba para a extracción do caucho da Hevea brasiliensis.

Entre xullo e febreiro, na estación chuviosa, o toro da árbore márcase de mañá cedo con fendas de machado pouco fondas e en zigzag, para que o zume abrolle polos cortes e se deposite en saquetiños colocados a ese efecto; á tarde, os chicleiros apañan o quilogramo e medio (aproximadamente) de zume que abrollou e o transportan a a plantas de procesamento.

A M. zapota non se explota até cumprir os 25 anos, e, xa que escarifica os cortes antigos, só poden drenarse de cada árbore unha vez cada dous ou tres anos. A demanda da goma de mascar medrou enormemente ao longo do século pasado, o que conduciu á utilización doutras especies parecidas (M. bidentata ou Mimusops globosa).

Froito[editar | editar a fonte]

Muller de Mysore (India), cun queipo cheo de chicozapotes, froito da árbore do chicle. A árbore é orixinaria das rexións tropicais de América central.

A M. zapota cultívase tamén polo seu froito comestíbel, semellante á ameixa. A polpa é parda, translúcida e moi doce. En México, esta froita é comercializada con dous nomes: chicozapote e chupeta, verba esta última que provén do náhuatl e significa zapote de mel, precisamente por ser o más doce dos froitos que producen as árbores da familia das sapotáceas. En Guatemala tamén se cultiva con este último nome e se comercializa amplamente por todo o territorio guatemalteco. Úsase incluso a súa madeira para elaborar enfeites artesanais e esculturas con formas moi diversas: ruínas maias, tatús, xaguares, tucanos, etc.[4] En Venezuela chámanlle zapote.

Industrialización[editar | editar a fonte]

O mexicano do século XIX Antonio López de Santa Anna, exiliouse nos Estados Unidos. Mentres vivía en Staten Island, Nova York, mercou un cargamento de goma de mascar natural, e un coñecido del, o industrial e inventor Thomas Adams concibiu o proxecto de utilizar o material coma substituto do caucho, que acadaba prezos estratosféricos para a época.

Porén a resina da M. zapota era demasiado branda para ese fin, e Adams perdeu grandes cantidades de diñeiro no proceso, logo de intentar fabricar con ela pneumáticos de bicicleta, xoguetes, botas de chuvia e máscaras. A adición do xeneral López de Santa Anna a mascar o material suxestionoulle a idea de comercializalo coma substituto da parafina, que a mocidade usaba para mascar daquela. En 1869 obtivo unha patente para a goma de mascar, e dous anos despois comezou a comercializala en masa baixo a marca Adams New York Chewing Gum. En 1875 tivo a idea de mesturar o produto con xarope de pradairo e regalicia para darlle sabor.

O sabor de menta, tan popular actualmente, non se introduciu até 1880; nese ano, William White fabricou a primeira goma con ese sabor baixo a marca Yucatán.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Sinónimos en Tropicos
  2. Sinónimos en Catalogue of life
  3. "Chicle, el blanco jugo de la selva". http://www.jornada.unam.mx/2007/01/18/index.php?section=sociedad&article=052n1soc. Consultado o 6 de enero de 2011.
  4. Montemayor, Carlos: "Notas sobre nahuatlismos", en La Jornada, 3 de julio de 2007.

Véaxse tamén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Clasificación Proceso de extracción do chicle

Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre: Manilkara zapota