Lingua emiliano-romañola

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Emiliano-romañolo
'Emiliàn e rumagnòl'
Outros nomes: Sanmariñés
Falado en: Italia Italia
Flag of San Marino.svg San Mariño
Rexións: Emilia-Romagna-Bandiera.png Emilia-Romaña
Total de falantes: 2 millóns
Posición: Non está entre as 100 primeiras
Familia: Indoeuropea
 Itálica
  Románica
   Ítalo-occidental
    Galo-itálica
     Emiliano-romañolo
Escrita: Alfabeto latino
Estatuto oficial
Lingua oficial de: Non é oficial
Regulado por: Non ten regulación oficial
Códigos de lingua
ISO 639-1: --
ISO 639-2: roa
ISO 639-3: ambos:
egl — Emiliano
rgn — Romañol
Emiliano-Romagnolo area.jpg

O emiliano-romañolo (en emiliano-romañolo: Emiliàn e rumagnòl) ou sanmariñés é unha lingua románica do grupo Galo-Italiano. A pesar que ás veces é referido como un dialecto do italiano, non provén deste e as variedades da lingua posúen a súa propia morfoloxía, sintaxe e léxico.

É falado na Italia noroccidental, Piacenza, Rávena, na Emilia-Romaña, Padana, sur de Lombardía (Mantua e Pavia), norte de Toscana (Lunigiana) e provincia de Pésaro, ademais de no Estado de San Mariño, onde en 1993 era falado polo 83% da súa poboación (20.100 habitantés). Con todo, o número de falantes na Emilia-Romaña estímase en 3.500.000 aprox. (dato de 1987).

Uso[editar | editar a fonte]

O uso do Emiliano-Romañolo no pasado foi estigmatizado nas zonas de emiliano-falantes debido a unha serie de razóns históricas e sociais, falar o "dialecto" considerábase un signo de mala educación ou de baixa condición social. Hoxe parece que está a perder as súas connotacións negativas, os falantes nativos utilízano en ámbitos familiares e de amizade. Esta lingua tamén é comunmente utilizada na industria ou nos lugares de traballo da construción, onde non é raro que os inmigrantes estranxeiros o falen cos compañeiros de traballo.

Dialectos[editar | editar a fonte]

Os dialectos do emiliano-romañolo divídense en dous compoñentes principais, o emiliano e o romañolo, cada un dos cales inclúen distintos subdialectos.

Grupo Dialecto
Emiliano Emiliano oriental (Piacentino e Pavese-Vogherese)
Lunigiano
Carrarese
Massese
Emiliano centro-oriental (Parmigiano)
Emiliano central (Reggiano e Modenese)
Emiliano do sur (Boloñés)
Emiliano noroccidental (Ferrarese e Mantovano)
Romañolo Romañolo do norte
Romañolo do Sur

Exemplos de vocabulario[editar | editar a fonte]

  • Si - , Ói (boloñés), (piacentino)
  • Non - (boloñés), No (piacentino)
  • Quérote - A t vói bän (boloñés), A t' vöi bëin (piacentino)
  • Grazas - A t aringrâzi (boloñés), A t' ringrasi (piacentino)
  • Bo día - Bån dé (boloñés), Bon giùran (piacentino)
  • Adeus - A se vdrän (boloñés), Arvëdas (piacentino)
  • Eu - , A (boloñés), Me, Mi (piacentino)
  • E - E
  • Canto é? - Quant véńnel? csa cåsstel? (boloñés), cus al custa, quant al custa, cus al vegna? (piacentino)
  • Como te chamas? - Cum t ciâmet? (boloñés), cma ta ciamat? (piacentino)
  • Chámome... - A m ciâm ... (boloñés), me/mi a m' ciam... (piacentino)
  • Árbore - Âlber (boloñés); pianta, ärbul (piacentino)
  • Cidade - Zitè
  • Café - Cafà (boloñés), café (piacentino)
  • Viño - Vén (boloñés), vëin (piacentino)
  • Auga - Âcua
  • Sol - Såul (boloñés), sul (piacentino)
  • Linguaxe - Längua (boloñés), lëingua (piacentino)
  • Mundo - Månnd
  • Paz - Pèś

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Wikipedia
Existe unha versión da Wikipedia en Lingua emiliano-romañola.