A Laracha

A Laracha
Vista xeral de Caión, parroquia costeira da Laracha
Situación
Xentilicio	larachés
Xeografía
Provincia	Provincia da Coruña
Comarca	Comarca de Bergantiños
Poboación	11367 hab. (2012)
Área	125,8 km²
Densidade	90,36 hab./km²
Entidades de poboación	13 parroquias
Capital do concello
Política (2011)
Alcalde	José Manuel López Varela (PPdeG)
Concelleiros	BNG: 2 PPdeG: 13 PSdeG-PSOE: 2 Outros: -
Eleccións municipais na Laracha
Uso do galego (2001)
Galegofalantes	98,43%
Páxina web oficial
www.concellolaracha.com

A Laracha é un concello da provincia da Coruña, pertence á comarca de Bergantiños. Segundo o IGE en 2012 tiña 11.367 habitantes (11.171 no 2009, 10.803 no 2006, 10.806 no 2005, 10.800 no 2004, 10.782 en 2003). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «larachés».

Evolución da poboación de A Laracha (desde 1900 ata 2012)
1900	1930	1950	1981	2004	2009	2011	2012
7.993	10.039	12.213	11.710	10.800	11.213		11.367
Fontes: INE e IGE (Os criterios de rexistro censual variaron entre 1900 e 2004, e os datos do INE e do IGE poden non coincidir.)

Xeografía

O concello, de 126,3 km², abrangue 13 parroquias, sendo as máis extensas as de Soandres e Montemaior. Caión é a única que ten contacto co mar, no golfo Ártabro, no límite norleste da Costa da Morte.

A zona sur está marcada pola chaira de Ordes e os montes baixos da serra de Montemaior, co monte Pedrouzo (521 m) e Pena Galluda (552 m). O centro está marcado polo val do río Anllóns, que se abre cara ao oeste e recibe as augas do Acheiro. Cara ao norte está a serra de Santa Leocadia, no límite con Arteixo.

Ten un clima oceánico, con temperaturas suaves e escasa oscilación térmica, fortes precipitacións e elevada humidade. A vexetación autóctona foi substituída en boa medida por especies de repoboación como piñeiros e eucaliptos. A zona de monte ocupa un terzo da superficie total do municipio. Porén, quedan carballeiras como a de Santa Margarida, a de San Fins e a da capela de Comiáns.

Poboación

Censo	11.367 habitantes
Menores de 16 anos	1.310 (11,52 %)
Entre 15 e 64 anos	7.312 (64,33 %)
Maiores de 64 anos	2.745 (24,15 %)

Historia

Os restos de asentamentos humanos máis antigos conservados no concello son do período megalítico, como o túmulo do Cruceiro (Lendo), mámoa de Fofelle (Lestón), mámoa da Fraga (Lendo), túmulo funerario na Medorra (Coiro), túmulo das Medorras na Ferreira (Montemaior), túmulo megalítico O Forno dos Mouros en Silvoso (Soandres), Pedra Fita do Loureiro ou Pedra do Gicho (Erboedo), medorra do couto de Outeiro (Montemaior), túmulo de Carboeiro en Portela (Erboedo), A Medorra do Codeso en Vilariño (Montemaior) ou o Túmulo das Rebuceiras (Lemaio).

No lugar de Lendo apareceron dúas machetas da idade do bronce. Da cultura castrexa consérvanse 19 poboados castrexos: castro de San Román e castro de Riotorto (ou Os Castros, ou o Petón do Castro, os dous en Cabovilaño); castro da Medoña (Coiro); A Castreira (ou As Castreiras, en Erboedo); castro da Condesa (ou Bico do Castro, en Lemaio); castro de Lestón (ou Os Castros, ou Agra do Castro Lestón), castro de Erboedo (ou Os Castros, ou As Croas), castro do Retorno e castro de Fofelle (Lestón); castro da Pena ou O Petón (Montemaior); castro de Condesuso (ou O Castriño), castro de Santa Baia (ou Croa de Santa Baia), castro de Cerqueira (ou de Refoxo), castro de Revirente, O Castro (ou Os Castros) e castro de Santa Baia (Soandres); castro de Gabenlle (ou Castro das Croas, ou Os Castros, en Torás); castro de Montesclaros (ou Os Castros, no que apareceu numerosa cerámica) e castro Pequeno (ou castro das Motas, ou a Mota, en Vilaño).

Durante a romanización de Galicia construíronse diversas vías, pasando por aquí a Per Loca Marítima. En 1987 atopouse na igrexa de Vilaño un miliario da época do emperador Magnentio, a mediados do século IV. No mosteiro de Soandres había unha ara votiva (conservada na catedral de Santiago de Compostela) cunha inscrición sobre un antigo templo adicado a Hércules Xónico.

Na igrexa de Lemaio consérvanse uns capiteis prerrómanicos, usados como pía de auga bendita. A igrexa de Soandres ten a súa orixe nun cenobio beneditino, que aparece documentado a finais do século X. Segundo o historiador Carlos Martínez Pereira a finais do s. XIII e principios do XIV na parroquia de Lendo estableceuse unha encomenda da orde do Temple, da que quedan mostras na igrexa parroquial.

A familia Pardo das Mariñas dominou a xurisdición que ocupou boa parte do concello desde o século XIV. As Torres de Cillobre foron creadas como construción defensiva, sendo reconvertidas en casa señorial. Diego das Mariñas foi o primeiro capitán xeral do Reino de Galicia. Outros nobres que habitaron esta casa foron os Bolaño, Ribadeneira, Parragués, Soutomaior e Moscoso.

Galería de imaxes

Artigo principal: Galería de imaxes da Laracha.

• 

  Caión

• 

  Parte do muíño que está en Laracha

Lugares da Laracha

Para unha lista completa de todos os lugares do concello da Laracha vexa: Lugares da Laracha.

Véxase tamén

Concellos da Comarca de Bergantiños
Cabana de Bergantiños	Carballo	Coristanco	A Laracha	Laxe	Malpica de Bergantiños	Ponteceso