Lamigueiro

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Lamigueiro (xénero Populus)
Lamigueiro negro
Lamigueiro negro
Clasificación científica
Reino: Plantae
División: Magnoliophyta
Clase: Magnoliopsida
Orde: Malpighiales
Familia: Salicaceae
Xénero: ''Populus''
L.

Os lamigueiros[1] ou choupos son espécies arbóreas pertencentes ao xénero Populus. O xénero comporta unhas 40 especies de árbores e arboriñas das zonas temperadas e frías setentrionais. Aparecen no Cretáceo Inferior, mais é no Terciario cando acadan unha ampla representación. Pertencen á familia das salicáceas. En Galicia non son moi comúns as especies bravas, atopando, porén, moitos exemplares de lamigueiros negros e brancos en parques e xardíns urbanos e reforestacións á beira dos regos para produción de madeira. Nalgúns lugares téñense mesmo naturalizado.

Etimoloxía[editar | editar a fonte]

Nome científico[editar | editar a fonte]

O nome do xénero: Populus, do que derivan as formas tamén galegas: choupo e chopo, vén do latín: pōpŭlus, termo de orixe descoñecida, aínda que seguramente se refrira ao pobo, evocando ás prazas públicas en tempos romanos, normalmente sombreadas con estas árbores[2].

Nome común en galego[editar | editar a fonte]

O termo galego lamigueiro fai referencia á preferencia das especies a medrar en solos húmidos, brañas ou lameiros. Precisamente o nome viría de lama, termo de orixe celta, co mesmo significado, barro, lodo [3]

Con todo é complicado en galego dar un nome común ao xénero Populus por non seren especies moi abundantes de xeito espontáneo en Galiza. O termo lamigueiro recóllese no dicionario da Real Academia Galega e noutros dicionarios anteriores[4] tanto para a especie Populus alba coma Populus nigra; e en xeral para outras especies de ribeira coma os ulmeiros (Ulmus spp.) ou incluso os lodoeiros (Celtis spp.). O nome chopo que viría directamente do latín popŭlus soe reservarse para o Populus nigra e o de álamo para o Populus alba. O termo choupo non está recollido pola RAG, mais aparece coma variante en varios dicionarios galegos ademais de ser o nome portugués[5].

Localización[editar | editar a fonte]

Atópanse en todas as rexións temperadas do hemisferio norte de onde son oriundas e nas do hemisferio sur como plantas introducidas. Actualmente a súa área de dispersión inclúe América do Norte e Asia central.

Os híbridos desta especie están moi estendidos, sobre todo orientada ao seu potencial produtor de madeira.

Descrición[editar | editar a fonte]

Árbores ou arboriñas, de follas simples, alternas e caedizas, habitualmente anchas e de bordos enteiros, aserrados, dentados, lobulados ou festoneados. As xemas áchanse cubertas por escamas. O pecíolo é longo e glanduloso, con frecuencia aparece comprimido lateralmente, o que confire gran mobilidade á folla.

O froito ten forma de cápsula, lampiño, dehiscente , de cor verdosa que se torna parda ao madurar. Ceiba numerosas sementes miúdas arrodeadas dunha especie de flocos de cotón.

Son especies de luz e de temperamento robusto. Soen amosar grande avidez pola auga, polo que é frecuente encontralos á beira de regueiros superficiais ou delatando cursos subterráneos. De crecemento rápido, poden acadar grandes talles. As necesidades en canto a nutrientes son elevadas.

Especies[editar | editar a fonte]

Lamigueiros en Galilea (A Rioxa- España).

* Populus sección Aegiros[6] – Lamigueiros negros ou choupos América do Norte, Europa, Asia occidental; clima temeperado

Usos - populicultura[editar | editar a fonte]

Cultivado en lameiros e estacións húmidas de auga movida e rica en nutrientes, é aproveitado especialmente en España polo seu rápido crecemento (baixo liñas de mellora xenética); presenta fustes longos e rectos, e soe plantarse en formacións regulares chamadas en castelán: choperas (formación de lamigueiros).

A madeira é de boa calidade malia ser unha especie de crecemento rápido: en bos solos chega a medrar máis de 20 m3/ha/año. Se se seguiu un bo itinerario silvícola a madeira se destina a mobles de baixa densidade, costeiros e chapa; mais o seu uso máis salientábel é o da indústria do taboleiro contrachapado. Se presenta unha diminución de calidade notábel e non satisface a demanda do contrachapado, destínase á industria de trituración devaluándose así o prezo por métro cúbico.

Tamén pode mencionarse o uso para caixas de madeira típicas da froita e como soporte de lenzos na pintura, como por exemplo na Mona Lisa.

Son tamén apreciados coma árbores de sombra en parques e paseos.

Son utilizados no sur da Arxentina como cortinas forestais cortaventos.[7]

Un dos usos máis interesantes das árbores pertencentes a este xénero é o seu uso en fitorremediación, tanto usando directamente a planta como a partir dela, consiguiedo, mediante biotecnoloxía, replicar a súa capacidade para acumular xenobióticos noutras especies.[8]

Aromia moschata, un cerambícido que ataca os lamigueiros brancos.

Curiosidades[editar | editar a fonte]

  • Nalgunhas zonas de Galicia se lle chama lamagueiro ao lodeiro (Celtis australis).

Notas[editar | editar a fonte]

  1. O nome xenérico é complicado en galego por non seren especies moi abundantes de xeito espontáneo en Galiza dende a antigüidade. O nome lamigueiro recóllese no dicionario da Real Academia Galega e noutros dicionarios anteriores tanto para a especie Populus alba coma Populus nigra; e en xeral para outras especies de ribeira (e lamazais, de aí o nome) coma os ulmeiros ou incluso os lodoeiros. O nome chopo soe reservarse para o Populus nigra e o termo álamo para o Populus alba. O termo choupo non está recollido pola RAG, mais aparece coma variante en varios dicionarios galegos ademais de ser o nome portugués
  2. http://lema.rae.es/drae/?val=chopo
  3. http://www.vexetaciondegalicia.es/ar-populus-nigra.html
  4. http://sli.uvigo.es/ddd/ddd_pescuda.php?pescuda=lamigueiro&tipo_busca=lema
  5. http://sli.uvigo.es/ddd/ddd_pescuda.php?pescuda=choupo&tipo_busca=lema
  6. Nota: a forma de escribirse é controvertida; algunhas fontes usan Aegiros, outras usan Aigeiros
  7. Dr. Pablo Peri. Universidad Nacional Patagonia Austral. http://www.inta.gov.ar/santacruz
  8. Víctor Campos: Fitorremediación de contaminantes persistentes: una aproximación biotecnológica utilizando chopo (Populus Spp.)como sistema modelo. Artículo de Pablo Lobato Villagrá en Ciencinante http://ciencinante.wordpress.com/2011/11/07/fitorremediacion

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Lamigueiro Modificar a ligazón no Wikidata

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]