La Gomera

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
La Gomera
Bandeira de La Gomera

Mapa situacional da illa de La Gomera
Localización nas Canarias
La Gomera NWW.png
Situación
País España España
Comunidade autónoma Canarias Canarias
Provincia Santa Cruz de Tenerife
Arquipélago Canarias
Mar Océano Atlántico
Coordenadas 28°04′N 17°08′W / 28.07°N 17.14°W / 28.07; -17.14
Xeografía
Superficie 369,76 km²
Punto máis alto 1.487 m
Demografía
Capital San Sebastián de la Gomera
Poboación 22.769 hab. (INE 2009)
Densidade 61,58 hab./km² hab./km²
Xentilicio gomero, ra
Lingua propia Castelán
Map of La Gomera.jpg

La Gomera é unha das sete illas que forman as illas Canarias (España), situada no Océano Atlántico fronte ás costas africanas, no grupo máis occidental das illas. Pertence á provincia de Santa Cruz de Tenerife. A súa capital é San Sebastián de la Gomera, onde se sitúa a sede do Cabido Insular. É, desde o ano 2012, Reserva da Biosfera.

Descrición[editar | editar a fonte]

La Gomera ten unha superficie de 369,76 km² e o seu punto máis alto é o Garajonay, con 1.487 m de altitude. Ten uns 12 millóns de anos de antigüidade. Tamén é coñecida La Gomera como a illa colombina, porque foi lugar de avituallamiento de Cristóbal Colón antes de partir ao Novo Mundo.

A poboación de dereito da illa, é de 22.769 habitantes (INE, xaneiro de 2009). Nos anos 50 chegou a ter ao redor duns 30.000 habitantes.

Lagarto endémico

A illa conta co Parque Nacional de Garajonay, declarado en 1981 e posteriormente nomeado pola UNESCO como Patrimonio da Humanidade. Alberga unha xoia natural propia do Terciario, o bosque de Laurisilva. Está formado por unha gran variedade de árbores que conservan a súa follaje durante todo o ano, de carácter subtropical, directamente relacionado cunha elevada humidade e temperaturas suaves. Nel pódense atopar faias, brezos, loureiros, fentos, etc. A zona vese afectada polo mar de nubes polo que a condensación do vapor de auga nas follas das árbores (choiva horizontal) eleva de xeito considerable a cantidade de auga no terreo. O Parque pode percorrerse facilmente grazas aos numerosos carreiros que o atravesan.

Outros espazos naturais protexidos son a Reserva Natural Integral de Benchijigua, a Reserva Natural Especial de Puntallana, o Parque Natural de Majona, o Parque Rural de Valle Gran Rey e a Paisaxe Protexida de Orone, entre outros.

A illa conta con centos de endemismos vexetais e animais, que fan que sexa rica en biodiversidade e natureza. Entre os endemismos animais de La Gomera destaca o Lagarto Xigante de La Gomera (Gallotia bravoana), posiblemente un dos vertebrados máis ameazados do mundo. Só se coñecen uns poucos exemplares nun risco de difícil acceso. O goberno canario elaborou un plan para a súa recuperación.

Los Órganos

A Gomera, do mesmo xeito que o resto das Canarias, é unha illa volcánica, pero os episodios deste tipo poden considerarse extintos nela, tendo lugar os últimos fai uns dous millóns de anos. Debido a esta falta de erupciones en época recente, a erosión da auga trazou numerosos barrancos e na costa ha delineado prominentes cantiis. Exemplo diso é o espazo natural protexido de Los Órganos, no norte da illa.

A economía baseouse ao longo da historia na agricultura e no sector primario en xeral. A agricultura tivo unha dobre vertente, por unha banda o autoabastecemento (hortalizas) e por outro a exportación (plátano). Cunha superficie a priori non propicia para esta actividade, o cultivo foi posible grazas ás terrazas construídas no terreo e a rede de canles e sistemas de rega.

Nos últimos anos o desenvolvemento económico orientouse cara ao turismo. Os núcleos turísticos emerxentes son Valle Gran Rey, Playa Santiago e San Sebastián de la Gomera.

O aeroporto de La Gomera está situado ao sur da illa no termo municipal de Alajeró.

Municipios[editar | editar a fonte]

A illa está dividida en 6 municipios:

Historia[editar | editar a fonte]

Primeiros poboadores[editar | editar a fonte]

Tagoror guanche na cima do monte Garajonay, co Teide ao fondo

Hai moitas teorías sobre a procedencia do nome "Gomera". Algunhas destas teorías non teñen ningún rigor nin fundamento, como a que di que o seu nome provén de Gomer, neto de Noé. A teoría máis avalada é que o nome Gomera está relacionado coas tribos de igual nome no norte de Marrocos (en castelán temos Peñón de Vélez da Gomera e outros). Estas tribos son agrícolas e descoñecen a navegación igual que os oriúndos da illa canaria do mesmo nome, co cal pénsase que puideron ser levados no seu día por algún pobo de navegantes.

O nome de Gomera aparece por primeira vez no libro "O coñecemento dos Reinos do Mundo" (circa 1350) obra atribuída a un frade aragonés que se cre castelanizou os topónimos que utilizaban os cartógrafos mallorquinos na designación das illas. No primeiro mapa que aparece a illa e o seu topónimo é o Atlas de Cresques de 1375.

En Mallorca, o castelo do Temple foi levantado sobre un xardín musulmán de nome Almunia Gumera, e cos anos recibiu o nome de Fortaleza Gomera e quedaba no límite Nordés do call xudeu de forma que a muralla da Fortaleza Gomera era o límite do call; nese límite Abraham Cresques, coautor do Atlas mencionado con anterioridade, tiña a súa vivenda. O Peñón de Vélez da Gomera foi conquistado por Castela para os seus dominios en 1508.

A illa estaba poboada polos gomeros ou gomeritas, indíxenas da illa. Deles consérvanse varias tradicións, pero a máis famosa é a linguaxe dos silbos (ou asubiar gomero), unha forma de comunicación para superar as limitacións da accidentada orografía.

Ao comezar a conquista, a illa atopábase dividida en 4 cantóns: Mulagua, Hipalan, Orone e Agana, identificándose estes territorios cos grandes vales de Hermigua, San Sebastián, Valle Gran Rey e Vallehermoso, respectivamente.

A Conquista e o Señorío de La Gomera[editar | editar a fonte]

Dise que La Gomera nunca foi conquistada e que ao longo dos anos cando os novos poboadores europeos foron establecéndose na illa, os aboríxenes recoñeceron a súa autoridade.

Os gomeros foi un pobo "inconformista" e "rebelde" que se levantaba cada vez que se cometía unha tropelía ou unha inxustiza cara ao seu pobo. Esta illa do mesmo xeito que El Hierro, Lanzarote e Fuerteventura estaban baixo un señorío, que durou ata principios do século XIX, a diferenza do reguengo no que estaban as illas de La Palma, Tenerife e Gran Canaria. O señorío de La Gomera está relacionado coa familia Peraza e caracterizouse pola súa crueldade e pola súa tiranía.

Fernán Peraza "o Vello" establécese en La Gomera. Debido á morte do seu fillo Guillén Peraza nunha incursión en La Palma, sucédelle Diego de Herrera, marido de Inés Peraza. E á súa morte, o señorío foi repartido entre parte dos seus fillos. La Gomera e El Hierro corresponderon a Fernán Peraza "o Mozo". Iníciase agora un período de significativa violencia, tanto pola gran represión contra o pobo indíxena como as vinganzas cara a outros conquistadores.

Torre do Conde

A morte de Juan Rejón a mans de Fernán Peraza por vellas rifas fai que sexa chamado á Corte dos Reis Católicos. Finalmente sálvase de calquera xuízo, pero é obrigado a casar con Beatriz de Bobadilla. Debido a unha revolta dos gomeros, refúxianse na Torre do Conde e piden axuda a Pedro de Vera que con gran crueldade asasina a gran número de rebeldes e leva para Gran Canaria a máis de douscentos gomeros como escravos.

Posteriormente Fernán Peraza namórase de Iballa, unha indíxena gomera, e nun dos seus encontros amorosos é asasinado por Hupalupo, pai de Iballa, e por Hautacuperche. Logo da súa morte o pobo levantouse de novo en contra do señorío. Pedro de Vera acudiu outra vez en axuda de Beatriz de Bobadilla e fuxiron os gomeros aos cumes. Pedro de Vera, mediante a astucia, quixo vingarse, e publicou un bando no que o calquera gomero que non acudise ás honras fúnebres de Fernán Peraza, sería acusado de cómplice e traidor, así mesmo indultaría a aqueles que acudisen. Os que acudiron ao funeral na Vila serían inmediatamente feitos presos, así como tamén foron apresados algúns que permaneceron nos cumes. Ordénase condenar á morte de todos os indíxenas maiores de 15 anos, aínda que esta medida non levou á práctica na súa totalidade. Non satisfeito cos asasinatos, á súa chegada a Gran Canaria, ordenou axusticiar a todos os gomeros que se atopaban naquela illa e exportando como escravos a gran parte de nenos e mulleres, cara á península ou cara ás outras illas. Posteriormente moitos dos que foron deportados como escravos regresarían á illa de La Gomera.

Uns anos máis tarde La Gomera entra nos libros de historia como a última terra pisada por Cristóbal Colón antes de chegar a América, na súa primeira viaxe. O lugar onde se aloxou é agora un museo. .

Clima[editar | editar a fonte]

O clima de La Gomera non difire en gran medida das condicións meteorolóxicas das illas occidentais. As zonas altas da illa reciben máis choivas que as zonas costeiras, o mesmo que ocorre na zona norte con respecto á zona sur. As temperaturas mantéñense estables durante todo o ano rexistrándose as máis altas durante o verán. O fenómeno da choiva horizontal ten moita importancia no Parque Nacional de Garajonay, onde se deposita a auga contida nas brumas creando un tupido bosque de laurisilva.

Táboa climatolóxica de La Gomera

Datos climáticos Xaneiro Febreiro Marzo Abril Maio Xuño Xullo Agosto Setembro Outubro Novembro Decembro
Temperatura diúrna 21 21 22 23 24 25 27 29 28 26 24 22
Temperatura nocturna 15 15 15 16 17 18 20 21 20 19 18 16
Horas de sol ao día 6 6 7 8 9 9 9 9 8 7 6 5
Días de choiva/mes 6 4 3 2 2 1 0 0 2 5 6 7
Temperatura da agua 19 18 18 18 19 20 21 22 23 23 21 20

Economía[editar | editar a fonte]

Nas zonas chairas contiguas á costa predomina o cultivo de plátanos, papaia, manga e aguacate. Porén, a produción é pequena, de tipo familiar, e dedícase á o autoabastecemento da illa . Nas abas das montañas e barrancos, os cultivos realízanse en terrazas. Basicamente plántanse patacas (papas) e algunhas hortalizas. A gandería da illa componse de cabras, así o queixo fresco e curado, realizado aínda de forma artesanal, é outro dos produtos típicos gastronómicos da illa.

A economía de La Gomera baséase no turismo, especialmente no rural. O sendeirismo, excursionismo, pesca e ciclismo de montaña, son os deportes máis practicados polo turismo na illa. A pesar de que a illa carece de grandes centros turísticos, desde o Cabido leváronse a cabo unha serie de programas para restaurar casas antigas e convertelas en pequenos hoteis rurais.

Infraestruturas[editar | editar a fonte]

En 1999 inaugurouse o Aeroporto de La Gomera, preto da localidade de Playa Santiago, no municipio de Alajeró. A pista de aterraxe é demasiado pequena polo que non poden operar voos chárter, sendo utilizado o aeroporto só para conexións insulares. A compañía Binter Canarias realiza diariamente dous voos desde os aeroportos de Tenerife Norte e Gran Canaria.

Xeralmente accédese a La Gomera a través do barco. Tres compañías realizan conexións regulares desde a illa ao Porto de Los Cristianos no sur de Tenerife. Fred Olsen Express realiza unha travesía duns 45 minutos de duración, desde San Sebastián de la Gomera. Pola súa banda, Naviera Armas utiliza un barco máis antigo que tarda uns 90 minutos en realizar a conexión. Garajonay Express S.L. realiza a ruta Los Cristianos-San Sebastián de la Gomera-Playa Santiago-Valle Gran Rey en aproximadamente 100 minutos. Nas dúas primeiras compañías pódense transportar vehículos, mentres que a última é só de pasaxeiros. Existen outra serie de conexións coas illas de La Palma e El Hierro.

A rede de estradas da illa conecta todas as poboacións da illa. Existe un servizo regular de guaguas que conecta San Sebastián de la Gomera, con todas as poboacións. Con todo, a frecuencia é escasa e é difícil moverse dunha localidade a outra utilizando este medio de transporte.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre: La Gomera