Eivissa
| Eivissa | |
|---|---|
  Localización nas Illas Baleares |
|
| Situación | |
| País |  España |
| Comunidade autónoma |  Illas Baleares |
| Arquipélago | Illas Baleares |
| Coordenadas | 38°59′N 1°26′E / 38.98°N 1.43°E |
| Xeografía | |
| Superficie | 572,56 km² |
| Distancia a terra | 79 km |
| Demografía | |
| Capital | Eivissa |
| Poboación | 129.562 hab. (INE 2009) |
| Lingua propia | Catalán e castelán |
 Vista por satélite de Eivissa e Formentera. |
|
Eivissa ou L'illa d'Eivissa (non oficial en castelán: Ibiza) é unha illa situada no mar Mediterráneo e que forma parte da Comunidade Autónoma de Illas Baleares, en España.
Xeografía [editar]
Está situada uns 75 km ao leste da Península Ibérica, fronte a Dénia, 140 km ao suroeste da illa de Mallorca, e ao norte da de Formentera, cunhas coordenadas 39° N, 1,4° E. A súa capital é Eivissa e as dúas vilas máis importantes, ademais da capital, son Sant Antoni de Portmany e Santa Eulària des Riu.
A illa de Eivissa, que xunto coa de Formentera reciben o nome de Pitiusas, ocupa unha superficie de 575 km² e por ela discorre un só río, o de Santa Eulària des Riu, que desde hai bastantes anos permanece seco pola excesiva explotación dos recursos acuíferos da illa.
Conta cunha poboación de 111.107 habitantes e unha densidade de 193,22 hab./km², segundo o INE 2005. A distancia máis longa por estrada é de 42 km.
Historia [editar]
A illa de Eivissa conserva restos arqueolóxicos (fenicios) pois foi un enclave comercial relevante dentro da cultura náutica deste pobo. Tanto na ruta do leste ao oeste como ao revés, a illa era punto de paso propicio para os navegantes polos ventos reinantes e as correntes do Mar Mediterráneo. Aproximadamente a metade do S. VIII a.n.e fúndase o primeiro asentamento estable na zona S-W, o asentamento de Sa Caleta, que se ocupará ata finais do mesmo século cando será abandonado. Aproximadamente na mesma época comézase a urbanizar a cidade de Eivissa, na mesma localización que a actual cidade, debido sobre todo ao seu gran porto, moito máis grande que o actual e á situación sobre un pequeno outeiro duns 100 sobre o nivel do mar. Entre o século VII a.n.e e un momento indeterminado a illa quedará dentro da órbita das polis Cananeas de Oriente Medio ata a súa conquista polos Asirios e de Qart Hadasht (Cartago) despois ata a súa destrución polos romanos o ano 146 a.n.e.
A ocupación extensiva da illa fará que creza a súa produción e riqueza de produtos ata ser nomeada polos historiadores romanos pola súa la, os seus viños e o seu sal. Proba do seu auxe económico son as acuñacións propias feitas na illa desde finais do S.IV a.n.e co símbolo da illa, o deus Bes, ao que se debe o nome de "Ybshm" (Yboshim - illa de Bes)), sincretismo do deus da fertilidade fraternal exipcio. Tamén é bo exemplo deste auxe a fundación en Mallorca dunha serie de asentamentos económicos na zona Sur, preto das salinas para o seu aproveitamento así como das relacións económicas cos insulares da cultura Talaiotica.
Tamén os romanos comerciaron coas Illas Baleares que posuían certas riquezas como o sal, figos ou a extracción de minerais (minas de galena-arxentífera e minio en s´Argentera _ San Carlos). Ybshm(Yboshim?) foi o nome que lle deron os fenicios, e Ebusus a súa transcrición ao latín. Mentres nas illas maiores habitaban tribos menos desenvolvidas culturalmente e con tradicións bárbaras a ollos da cultura helenística, nas Pitiusas vivían xentes de tradición semita, descendentes de emigrantes de oriente medio, Qart Hadasht ou as polis semitas do sur da Península Ibérica. A razón para pór este nome ás illas só puido ser a de non chamalas "illas dos cananeos" que marcaría a pertenza a devandita órbita, pois piñeiros, aos que a tradición aduce o nome, hai tantos ou máis en Mallorca e Menorca como nas Pitiusas.
Tras as ocupacións visigoda e bizantina (séculos VII e VIII), as illas baleares, entre elas Eivissa, caeron nunha etapa de anarquía. Os árabes tomaron posesión do seu territorio en 902 e fundaron a cidade que hoxe pervive como capital, a parte antiga da cal recibe o nome de Dalt Vila (cidade alta). Jaime I de Aragón concedeu a reconquista das Pitiusas ao arcebispo electo de Tarragona, Guillermo de Montgrí, que se asociou co conde do Rosellón, Nunó Sanç, e co infante Pedro de Portugal para o empeño. As tropas cristiás ocuparon o castelo de Eivissa o día 8 de agosto de 1235. Eivissa foi incorporada ao recentemente fundado Reino de Mallorca, dentro da Coroa de Aragón. A poboación autóctona musulmá foi entón sometida e tróuxose a novos poboadores cristiáns.
Herdanza desta riqueza e utilizada sobre todo en época antiga, é a Necrópole de Puig dean Molins. Con máis de 3000 enterramentos conserva parte do tesouro arqueolóxico que o pasado legou á illa.
A illa é dominada desde o principio da Guerra Civil española (xullo de 1936) polos militares insurrectos contra o goberno da Segunda República española. O 8 de agosto de 1936 a Columna barcelonesa de Alberto Bayo (coñecida como Columna de Baleares) desembarca en Eivissa no contexto da operación militar chamada Desembarco de Mallorca e domínaa en poucos días coa axuda das milicias mandadas por Manuel Uribarri, formándose inmediatamente na illa un chamado Comité Antifascista de Eivissa, baixo a responsabilidade de Antonio Martínez, do Partido Comunista.
A principios de setembro, unha delegación do Comité Antifascista de Eivissa, formada entre outros por Xusto Tur, Angel Palerm, Juan Morais, Ramón Medina e García Rovira, solicita axuda a Barcelona ante a previsible retirada das forzas de Bayo de Mallorca e a precaria situación de Eivissa ante un futuro ataque dos militares alzados.
Cara aos días 9 e 10 chegan á illa de Eivissa en resposta ás peticións de apoio do Comité Antifascista de Eivissa, desde Barcelona, a bordo dos barcos Cidade de Barcelona e Cidade de Tarragona dous grupos de milicianos de douscentos e trescentos homes, integrando a chamada Columna Cultura e Acción, a pesar do cal o 19 de setembro os sublevados toman a illa, situación que se manterá durante o resto da guerra.
Eivissa mantivo sempre unha fama de lugar de potencial místico; foi un punto de referencia nos anos sesenta e setenta para a cultura hippie e para moitos viaxeiros. Foi visitada por Pink Floyd, que lle dedicou unha canción a un bar soado na illa no disco More.
En xullo de 2007 a illa sufriu a contaminación por chapapote debida á vertedura do barco mercante "Don Pedro" tras afundirse fronte ás súas costas, ameazando ao Parque Natural de Ses Salines.
Administración [editar]
A illa atópase dividida en parroquias e estas á vez en forma de pedanías conforman os municipios, o órgano de goberno do arquipélago é o Goberno Balear, que goberna en Eivissa e Formentera a través do Consello Insular de Eivissa e Formentera (en catalán, Consell Insular d'Eivissa i Formentera) como administración territorial do Estado ademais das competencias derivadas do Estatuto de Autonomía das Illas Baleares e dispón dunha importante dotación económica, a súa existencia fúndase na antiga institución da Universidade, que fora disolta tras a guerra de Sucesión Española a principios do século XVIII, sendo substituída por outra de menor entidade, o Concello.
Municipios da illa de Eivissa
|
|
|||||||||||
