Primeira República Galega

Placa de homenaxe a Alonso Ríos, que exerceu de maneira provisoria e simbólica como presidente de Galiza.

A Primeira República Galega foi unha pasaxe efémera da historia de Galiza que durou unhas horas e tivo lugar exactamente no transcurso do 27 de xuño de 1931, un día antes das eleccións ás Cortes Constituíntes da II República Española, cando activistas como Pedro Campos Couceiro ou Alonso Ríos declararon que a solución para os problemas de Galiza non pasaba por integrarse nunha República Española senón por optar pola creación da I República Galega.

Acontecementos

No pleno municipal do día anterior, a proposta da creación inmediata dun Estado Galego á semellanza do que pasara en Cataluña fora posta sobre a mesa, e contaba co apoio dos obreiros composteláns. Ao rematar o mitin o concello compostelán é asaltado, dimitindo inmediatamente todas as autoridades, e sendo Alonso Ríos, que exercía practicamente como o presidente provisorio da Galiza, presidente da Xunta Revolucionaria da República Galega. Finalmente, a falta de seguimento da proclamación noutras comarcas, logrou o cese da Xunta Revolucionaria en poucas horas.

Asociación Cultural Foucelhas

O contexto no que se enmarca esta declaración é tenso, coa recente vitoria republicana e a fuxida do rei español Afonso XIII. Así, a declaración dun Estado Galego veu propiciada por un ambiente de malestar xerado polo caciquismo imperante e mais pola paralización das obras do ferrocarril, deixando sen traballo a 12.000 obreiros. Con todo e iso, en verdade soamente se debe entender esta declaración de independencia como unha proclama sen efectos reais.

A actitude morna e submisa de ORGA e Casares Quiroga, xa integrada en Izquierda Republicana, enfriaran este empurrón inicial tan necesario e importante, pra acadar un estatuto galego e unha república federal. A unidade dos grupos nacionalistas no Partido Galeguista permitiran darlle un novo pulo á problemática nacional galega, que o levantamento militar afogará en sangue máis unha vez.

Alonso Ríos, a paixón por Galiza, por Manuel Mera.

Ese 27 de xuño de 1931, Alonso Ríos é nomeado presidente da Xunta Revolucionaria da República Galega. Así, pode falarse desta declaración de independencia como un dos primeiros exemplos reais de soberanía nacional unha vez integrada plenamente Galiza na coroa castelá.

Movemento social

Foi Alonso Ríos, nomeado presidente da Xunta Revolucionaria da República Galega, e unha multitude quen avanzou en forma de protesta, cara o Pazo de Raxoi, e tomou as dependencias municipais, establecendo o Estado Galego. En Puebla de Sanabria celebrouse unha manifestación que recorreu todas as rúas dirixíndose cara o Concello, onde izaron a bandeira galega. En Santiago de Compostela, os afectos á causa esperaban a insurreción das demáis comarcas, pero o goberno central reanudou a obra do ferrocarril, evitando que a insurreción se expandira. O movemento, perdeu forza e a I República Galega chegou así, ao seu fin.

Véxase tamén

Outros artigos

• Alonso Ríos
• II República Española
• Independentismo
• Independentismo galego

Ligazóns externas

• 79 anos despois, artigo aparecido no xornal Galicia Hoxe o 20 de xuño de 2010.
• 27 de xuño de 1931: Proclámase a República Galega, reportaxe aparecida no xornal dixital Vieiros o 22 de xuño de 2010.
• Unas horas de República Gallega no xornal El País o 27 de xuño de 2010. (en castelán)