Hiena

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Hiénidos
Hyaenidae
Hienas

Rango fósil: mioceno - actualidade
Hiena pinta (Crocuta crocuta) con dous cachorros
Hiena pinta (Crocuta crocuta) con dous cachorros
Clasificación científica
Reino: Animalia
Filo: Chordata
Subfilo: Vertebrata
Clase: Mammalia
Subclase: Theria
Infraclase: Placentalia
Orde: Carnivora
Suborde: Feliformia
Familia: Hyaenidae
Gray, 1821
Distribución xeografica dos tres xéneros: En verde: Crocuta; en azul: Hyaena; en vermello: Proteles.

Distribución xeografica dos tres xéneros:
En verde: Crocuta; en azul: Hyaena; en vermello: Proteles.
Subfamilias e Xéneros
Sinonimia

A dos hiénidos (Hyaenidae) é unha familia de mamíferos carnívoros pertencente á suborde dos feliformes, que son coñecidos co nome de hienas.[1]

Na actualidade inclúe tres xéneros: Hyaena, Crocuta e Proteles, con tan só catro especies en total. É, con moita diferenza, a familia menos numerosa da súa orde, e unha das máis pequenas dentro dos mamíferos.[2]

Porén, a pesar da súa baixa diversidade, as hienas son únicas e constitúen un compoñente vital para os ecosistemas das zonas onde viven (África e o suroeste de Asia).[3]

Aínda que filoxeneticamente as hienas son próximas aos félidos e aos vivérridos, a súa morfoloxía e a súa forma de ser son similares ás dos cánidos en moito aspectos: ambos os grupos —hienas e cánidos— non teñen locomoción arbórea (habilidade de gabear polas árbores), e son cazadores á carreira que atrapan ás súas presas cos seus dentes en vez de coas garras. Trátase, polo tanto, dun proceso de converxencia evolutiva.

As hienas son grandes carnívoros do Vello Mundo, perfectamente adaptados á necrofaxia, caracterizados polas súas longas patas, as anterores máis longas que as anteriores, o que lles dá o seu aspecto caracterísrico, co lombo descendente, e a sñ-ua grtan cabeza con poderosas queixadas e dentes queb is capacitan para triturar e inxerir con facilidade os maiores ósos.[4] [5]

Aínda que son preeiros e que practican o cleptoparasitismo (e ben sabido que espantan a leopardos e leóns para queb abandonen as súas presas mortas), as hienas, especialmente a hiena pinta, ocasionalmente cazan por si mesmas. A trabada das hienas´son as máis fortes entre os mamíferos. Son primcipalmente animais nocturnos, pero se aventuran fóra dos seus tobos as primeiras horas da mañá. Coa excepción da moi sociábel hiena pinta, non son animais gregarios, aínda que viven en grupos familiares e se congregan para cazar.[6]

Unha característica típica das hienas son os seus ouveos-ladridos, xeralmente nocturnos, que semellan un macabro riso humano. Con estos gritos manteñen a cohesión da manda e moi presumibelmente espantan a outros animais competidores.

Os hiénidos apareceron por primeira vez en Eurasia durante o mioceno, e derivan de antepasados semellantes aos vivérridos. Diversificáronse en dúas ramas distintas: hienas parecidas a cans, con estrutura lixeira, e hienas robustas trituradoras de ósos. Aínda que as "hienas parecidas a cans" prosperaron hai 15 millóns de anos (cun taxon que colonizou Norteamérica), desapareceron despois do cambio climático xunto coa chegada dos cánidos a Eurasia; desta liñaxe só sobreviviu o insectívoro lobo de terra ou proteles (Proteles cristata, mentres que as "hienas trituradoras de ósos", cuxos membros existentes hoxe son a hiena pinta (Crocuta crocuta), a hiena riscada ou listada (Hyaena hyaena) e a hiena parda (H. brunea), convertéronse nos principais preeiros de Eurasia e África.[6]

Características[editar | editar a fonte]

Conformación do corpo[editar | editar a fonte]

Hiena parda (Hyaena brunnea).
Lobo de terra (Proteles cristata).
Cranio de hiena pintaa. Nótense os dentes carniceiros desproporcionadamente grandes e os premolares adaptados para romperen ósos.
Cranio de lobo de terra. Nótense os molares e dentes carnixeiros bastante reducidos, carácter prestado dos insectívoros.

Os hiénidos son bastante grandes, cos torsos relativamente curtos, e con aparencia dun lobo, pero cos cuartos traseiros baixos en relación coa cruz, de modo que as costas descenden en forma notábel cara a atrás. Os membros anteriores son longos, e os posteriores moi curtos. O pescozo é ancho e curto. O seu cranio aseméllase superficialmente ao dos grandes cánidos, pero é moito máis grande e pesado, e coa rexión facial máis curta. Son dixitígrados, coas extremidades anteriores e posteriores dotadas de catro dedos cada unha con almofadiñas plantares avultadas.[7] Como os cánidos, os hiénidos teñen uñas curtas, romas e non retráctiles.[8] As orellas son longas e teñen bordos basais simples e carcen de bursa marxinal.[8] A columna vertebral, incluíndo as vértebras cervicais, teñen mobilidade limitada. Os hiénidos non teñen baculum.[9] Posúen un par adicional de costelas en comparación cos cánidos, e a llngua é parecida á dos felidos e vivérridos.[10] Na maioría das especies os machos son maiores que as femias,[11] a excepción da hiena pinta, especie na que a femia supera en peso e domina ao macho. Nesta última, e tamén a diferenza dos outros hiénidos, os xenitais externos aseméllanse bastante aos machos.[12]

Pelaxe[editar | editar a fonte]

A súa pelaxe é escasa e grosa, e está moi pouco desenvolvifa, e mesmo ausente, na rexión ventral. A maioría das especies teñen unha melena de pelo longo que se estende sobre a cruz ou sobre a cabeza.[7] A excepción da hiena pinta, os hiénidos teñen capas raiadas probabelmente herdadas dos seus antepasados vivérridos.[13]

Dentición[editar | editar a fonte]

A súa dentición é similar á dos félidos, pero está máis especializada para comer preas e triturar ósos. Os dentes carniceiros, especialmente os superiores, son moi fortes e están desprazados cara a atrás, cara ao punto de maior presión da mandíbula. Os outros dentes, a excepción dos molares superiores subdesenvolvidos, son fprtes, con bases amplas e bordos cortantes. Os dentes cauios son cirtos, pero grosos e robustos.[9] Labiolingualmente, as súas mandíbulas son máis fortes comparando os dentes cairos cos dos cánidos, dado que os hiénidos rompen ósos cos seus dentes anteriores e premolares, a diferenza dos cánidos, que o fan cos seus molares poscarniceiros.[14] A forza das súas mandíbulas é tal que se rexistrou que as hienas pints e as ricadas poden matar a un can cunha soa trabada no pescozo sen romperlle a pel.[15] [16] A hiena pinta é famosa pola súa forte trabada en relación co seu peso, pero outros animais tamén son proporcionalmente fortes (incluíndo o demo de Tasmania).[17] [18] O lobo de terra ou`proteles ten molares moi reducidos, algunhas veces ausentes nos adultos, pero de calquera forma ten a mesma dentición que as outras tres especies.[19]

A fórmula dental das especies dos hiénidos é: 3.1.4.1 / 3.1.3.1.

Glándulas exócrinas[editar | editar a fonte]

Os hiénidos non teñen glándulas odoríferas no perineo, pero teñen grandes bolsas de pel carente de pelo situadas ao redor do orificio anal. Grandes glándulas anais ábrense dentro e na parte superior do ano. Moitas glándulas sebáceas están presentes entre os orificios das glándulas anais e por riba delas.[8] Estas glándulas producen unha secreción cremosa branca que se adhire aos caules das herbas. O cheiro desta secreción é moi forte, ten olor a xabón barato en ebulición ou queimado, e pode ser detectado polos humanos a varios metros co vento a favor.[20] As secrecións serven principalmente para marcar o territorio, aínda que tanto o lobo de terra[13] como a hiena riscada[21] a segregan ao seren atacados.

Clasificación[editar | editar a fonte]

Bioloxía[editar | editar a fonte]

Hábitat e distribución[editar | editar a fonte]

Costumes[editar | editar a fonte]

Evolución[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. hiena no dicionario da RAG.
  2. Rosevear, 1974, p. 341.
  3. Mills & Hofer, 1998, p. IV.
  4. Kowalski, 1981, pp.454-455.
  5. Dorst & Dandelot, 1973, p. 130.
  6. 6,0 6,1 Rosevear, 1974, pp. 343-344.
  7. 7,0 7,1 Heptner e Sludskii, 1992, p. 3
  8. 8,0 8,1 8,2 Pocock, 1941, pp. 62–63
  9. 9,0 9,1 Heptner e Sludskii, 1992, pp. 4–5
  10. Holl, William & Wood, Neville The Analyst: a quarterly journal of science, literature, natural history, and the fine arts, Volume 10, p. 59, Simpkin & Marshall, 1840.
  11. Mills e Hofer, 1998, p. 21
  12. Kruuk, 1972, pp. 210–211
  13. 13,0 13,1 Macdonald, David, 1992, pp. 119–144.
  14. Mandibular force profiles of extant carnivorans and implications for the feeding behaviour of extinct predators. 2005. pp. 249–270. DOI:10.1017/S0952836905007430.
  15. Johnson, Daniel (1827) Sketches of Indian Field Sports: With Observations on the Animals; Also an Account of Some of the Customs of the Inhabitants; with a Description of the Art of Catching Serpents, as Practised by the Conjoors and Their Method of Curing Themselves when Bitten: with Remarks on Hydrophobia and Rabid Animals p. 45-46, R. Jennings, 1827
  16. Stevenson-Hamilton, James (1917) Animal life in Africa, Vol. 1, p.95, London: William Heinemann
  17. Ancient Worlds News - Marsupial has the deadliest bite - 04/04/2005.
  18. Wroe, S, McHenry, C, and Thomason, J. (2005). Bite club: comparative bite force in big biting mammals and the prediction of predatory behaviour in fossil taxa.. DOI:10.1098/rspb.2004.2986. PMC 1564077. PMID 15817436. //www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=1564077.
  19. Richardson, Philip K.R. & Bearder, Simon. The Encyclopedia of Mammals. Macdonald, D.. ISBN 0-87196-871-1.
  20. Kruuk, 1972, p. 222
  21. Heptner e Sludskii, 1992, p. 38

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Hiena Modificar a ligazón no Wikidata
Wikispecies-logo.svg
Wikispecies posúe unha páxina sobre: Hiena

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Dorst, J. & Dandelot, P. (1973): Guía de campo de los mamíferos salvajes de África, Barcelona: Ediciones Omega, S. A.
  • Haltenorth, T. & Diller, H. (1986): A Field Guide of the Mammals of Africa including Madagascar. London: William Collins Sons & Co Ltd. ISBN 0-0021-9778-2.
  • Heptner, V. G. & Sludskii, A. A. (1992): Mammals of the Soviet Union: Carnivora (hyaenas and cats), Volume 2. Washington, D.C.: Smithsonian Institution Libraries and National Science Foundation. Ver texto completo.
  • Kowalski, K. (1981): Mamíferos. Manual de teriología. Madrid: H. Blume Ediciones. ISBN 84-7214-229-9.
  • Macdonald, David (1992): The Velvet Claw: A Natural History of the Carnivores. New York: Parkwest. ISBN 0-5632-0844-9.
  • Mills, Gus & Hofer, Heribert (1998): Hyaenas: status survey and conservation action plan. IUCN/SSC Hyena Specialist Group. ISBN 2-8317-0442-1.
  • Pocock, R. I. (1941): Fauna of British India: Mammals Volume 2 Taylor and Francis.
  • Rosevear, Donovan Reginald (1974): The carnivores of West Africa. London: Trustees of the British Museum (Natural History). ISBN 0-5650-0723-X.
  • Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (eds.) (2005): Mammal Species of the World - A Taxonomic and Geographic Reference. Third edition. Baltuimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press, 2 vols. ISBN 0-8018-8221-4.

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]