Henrique Monteagudo

Henrique Monteagudo
Nacemento:	26 de novembro de 1959 (53 anos) Esteiro (Muros) Galicia
Lingua:	Galego
Xénero(s):	ensaio
Cónxuxe(s):	Dolores Vilavedra

Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Monteagudo.

Xosé Henrique Monteagudo Romero, nado en Esteiro (Muros) o 26 de novembro de 1959, é un sociolingüísta galego, profesor na USC desde 1982 e membro numerario da Real Academia Galega.

Traxectoria

Henrique Monteagudo licenciouse en filoloxía hispánica (galego-portugués) pola Universidade de Santiago de Compostela (1981) e foi profesor na mesma e investigador do ILG desde 1982. En 1995 doutorouse pola Universidade de Santiago de Compostela e desde ese momento foi profesor titular de Filoloxía Galega en Santiago. Tamén foi profesor nas universidades de Birmingham (como 'Assistant Lectores'), na City University of New York (1996) e na de Lisboa (1998). Actualmente é coordinador da Sección de Lingua Galega do Consello da Cultura Galega e director do Arquivo de Planificación e Normalización Lingüística. Monteagudo é co-coordinador do Informe sobre Política Lingüística e Normalización en Galicia da Sección de Lingua Galega do CCG desde 1998 e forma parte do Consello de Redacción da revista Grial desde 1989, e co-director da mesma desde 1993.

O 30 de abril de 2010 foi elixido académico numerario da Real Academia Galega, para ocupar así a vacante de Antonio Gil Merino.

É membro do partido político Compromiso por Galicia.

Predecesor: Xosé Luís Axeitos Agrelo

Secretario da RAG 2013-

Sucesor: No cargo

Publicacións destacadas

Ten publicado traballos sobre literatura galega medieval, historia externa da lingua, planificación lingüística e gramática e lexicografía galegas e, entre as súas publicacións destacan:

Ensaio

• Ideas e debates sobre a lingua: Alfonso D. Rodríguez Castelao e a tradición galeguista (1995, Galaxia).
• O son das ondas: Mendiño, Martín Codax, Johán de Cangas, xograres da beiramar (1998, Galaxia).
• Castelao (1999, Xunta de Galicia).
• Historia Social da Lingua Galega (1999, Galaxia).
• Castelao: Defensa e ilustración do idioma galego (2000, Galaxia).
• Letras primeiras. O foral de Caldelas, a emerxencia da escrita en galego e os primordios da lírica trobadoresca (2008, Fundación Barrié).
• As razóns do galego (2009, Galaxia).

Edicións

• Cancionero de Payo Gómez Chariño, de Armando Cotarelo Valledor (1984, Xunta de Galicia).
• A romaría de Xelmírez, de Ramón Otero Pedrayo (1991, Galaxia).
• Antoloxía da prosa literaria galega medieval (1994, Tórculo).
• De viva voz Castelao: conferencias e discursos (1996, Fundación Castelao).
• Os dous de sempre, de Castelao (2001, Galaxia).
• Catálogo de algunos libros curiosos y selectos, para la librería de algún particular, de Martín Sarmiento, 2002, Toxosoutos.
• Cantigas de Santa María, de Afonso X o Sabio (2003, Consello da Cultura Galega).
• De historia natural y de todo género de erudición: obra de 660 pliegos, de Martín Sarmiento (2008, Consello da Cultura Galega).
• O espertar da conciencia galega. Galeguismo, cultura e identidade: ensaios e artigos dispersos (1950-1990), de Ramón Piñeiro (2009, Galaxia).
• “En cadea sen prijon”. Cancioneiro de Afonso Paez (2013, Xunta de Galicia).

Obras colectivas

• Lingua galega: 1 BUP (1984, Xerais).
• Aspectos sociolingüísticos do bilingüismo en Galicia (1986, Xunta de Galicia).
• Gramática galega (1986, Galaxia). Con Rosario Álvarez e Xosé Luís Regueira.
• A poesía lírica galego-portuguesa, de Giuseppe Tavani (1986, Galaxia). Co-tradutor con Rosario Álvarez.
• Diccionario galego-castelán (1988, Galaxia).
• Contos da xustiza (1991, Ir Indo).
• Escritores galegos contemporáneos. Participantes no encontro de escritores galegos e portugueses en Compostela, (setembro 1991) (1991, Xunta de Galicia). Coordinación con Pilar Vázquez Cuesta e Fernando Dacosta.
• A vida e o tempo de Diego Xelmírez, de R. A. Fletcher (1992, Galaxia). Tradución con María Xesús Lama López.
• Follas novas, de Rosalía de Castro (1993, Galaxia). Editor, con Dolores Vilavedra.
• Nivel soleira: versión provisional (1993, Xunta de Galicia).
• Dicionario da literatura galega. I. Autores, 1995, Galaxia.
• Estudios de sociolingüística galega (1995, Galaxia).
• Día das Letras Galegas 1996: Xesús Ferro Couselo (1996, Universidade de Santiago de Compostela).
• Xesús Ferro Couselo. 1906-1975: unha fotobiografía (1996, Xerais). Con Marcos Valcárcel, Xesús Alonso Montero e Ramón Villares.
• Dicionario da literatura galega. II. Publicacións periódicas (1997, Galaxia).
• Galego, 2 BUP (1998, Xerais).
• A lagarada. O desengano do prioiro, de Ramón Otero Pedrayo (1998, Galaxia).
• Tres poetas medievais da Ría de Vigo: Martín Codax, Mendiño e Johán de Cangas (1998, Galaxia).
• Lingua COU (1999, Xerais).
• Novas voces da poesía galega: recital (2000, Consello da Cultura Galega).
• Para ler a Castelao. I. II (2000, Galaxia).
• Galicia: unha luz no Atlántico (2001, Xerais).
• Elaboración e difusión da lingua (2002, Consello da Cultura Galega). Coordinador, con Xan Bouzada.
• A normalización lingüística a debate (2002, Xerais).
• O proceso de normalización do idioma galego 1980-2000. Volume I, II, III (2002, Consello da Cultura Galega). Coordinador con Xan Bouzada.
• Sobre a lingua galega: antoloxía, de Martín Sarmiento (2002, Galaxia).
• Homenaxe a don Paco del Riego, fillo adoptivo de Nigrán, 2003, Edicións do Cumio.
• Actas do I Congreso Internacional "Curros Enríquez e o seu tempo" (Celanova, 2001) (2004, Consello da Cultura Galega).
• Norma lingüística e variación: unha perspectiva desde o idioma galego (2005, ILG/Consello da Cultura Galega).
• A sociedade galega e o idioma. A evolución sociolingüística de Galicia (1992-2003) (2005, Consello da Cultura Galega).
• A edición da Poesía Trobadoresca en Galiza (2008, Baía Edicións).
• De verbo a verbo: documentos en galego anteriores a 1260 (2009, Universidade de Santiago de Compostela). Con Ana Isabel Boullón Agrelo.
• Sociedades plurilingües: da identidade á diversidade (2009, Consello da Cultura Galega).
• Fermín Penzol. Unha obra para un país (2010, Galaxia).

Ademais, ten editado textos de Rosalía de Castro, Castelao e Ramón Otero Pedrayo e os seus traballos publícanse en revistas especializadas como Grial, Verba, Coloquio/Letras (de Lisboa), Signo y Seña (de Buenos Aires), Portuguese Studies (de Cambridge), entre outras.

Premios e recoñecementos

• 1º Premio de "Ensayo sobre las lenguas y literaturas gallega, vasca y catalana", da Universidade Nacional de Educación a Distancia (Madrid), 1998.
• Premio Losada Diéguez de investigación (2000).
• Premio da Crítica Galicia, na sección de Investigación, en 2009, pola obra Letras primeiras. O Foral de Caldelas. A emerxencia da escrita en galego e os primordios da lírica trobadoresca.

Véxase tamén

Ligazóns externas

• Biografía
• Ficha do autor na AELG
• A sociedade galega e o idioma. Evolución sociolingüística de Galicia (1992-2003), obra de varios autores dirixida por Henrique Monteagudo e Anxo Lorenzo