Giorgio Agamben
Na Galipedia, a wikipedia en galego.
Giorgio Agamben (Roma, 1942) é un filósofo italiano.
Índice |
[editar] Biografía
Agamben naceu en Roma no 1942. Doutorouse na Universidade de Roma cunha teses do pensamento político de Simone Weil. Ampliou a súa lingüística e mediavelística en París. En 1974 e 1975 realizou investigacións no Warburg Institute de Londres sobre a relación entre a linguaxe e a pantasma no concepto medieval de melancholia. Profesor de estética nas universidades italianas de Macerata (1988-93), Verona (1993-2003) e Venecia (2003), e visitante de diversas universidades europeas e norteamericanas. No ano 2003 foi nomeado Distinguished Professor na New York University, pero depois rexeitou o encargo en protesta pola política exterior e migratoria da administración norteamericana. Dirixiu a edición italiana das Obras completas de Walter Benjamin para a Editorial Einaudi de Turín.
[editar] Pensamento
No seu pensamento están presentes influencias, entre outras, de Benjamin, Heidegger, de quen foi discípulo en distintos seminarios, e Foucault, a cuxa concepción da biopolítica da continudade. A súa creación intelectual estivo inicialmente centrada na teoría da literatura e na crítica da arte, xirando progresivamente cara a filosofía política, da que son o máis claro expoñente os diversos volúmenes do seu Homo sacer.
[editar] Homo sacer
Entre as súas obras destaca Homo Sacer que enuncia unha filosofía política na que estuda as relacións entre o dereito, poder soberano e as expresións cívico-sociales deste último. Crítico da sociedade contemporánea, que analiza desde un enfoque que rompe cos paradigmas constitucionalistas do Estado de dereito, o seu pensamento da continuidade ás formulacións de Benjamin e Foucault, dous autores centrais no discurso argumental, no que fai unha descrición dramática do cidadán desposuido, diminuido a unha condición política vexetativa, onde as expresións de participación política foron esterilizadas.
Retoma a distinción aristotélica entre zoe e bios, conceptos descritivos da vida espida de atributos e vida digna, advirte como na sociedade contemporánea, onde abundan os grupos humanos baixo mínimos (emigrantes, refuxiados, deportados, etcétera) redescúbrese o homo sacer, a vida espida, a realidade biolóxica desprovista de toda condición cívica... Unha proxeción da biopolítica enunciada por Foucault, como forma degradada da democracia política e expresión do poder sobre un conxunto social no tanto de ciudadáns como de seres vivos. A crítica e o pesimismo de Agamben chegan a establecer unha liña de continuidade entre as formas políticas dictatoriais como o nazismo e o fascismo cos modelos democráticos occidentais dos nosos días, onde os dispositivos de poder, nos que mete aos medios de comunicación, absorben, modelan e xestionan a soberanía. O denominador común, antes e agora, é a capacidade de reducir a condición humana a vida núa e impoñer estados de excepción, esto é, atribuir ou desatribuir a condición cívica, gradualizala e redefinirla, con casos límite como o dos prisioneiros da base norteamericana de Guantánamo, sinala Agamben. As formas totalitarias que se esconden baixo a pel da democracia coñecen modalidades onde o Estado de dereito prescinde do dereito e xustifica os estados de excepción como mecanismos de defensa da democracia. É o que Agamben, que pon como exemplo a política presidencial de George Bush, denomina “guerra civil legal”.
Non obstante, o ser humano distínguese na súa capacidade de comunicar como a de imaxinar, que é a verdadeira fonte e radica a posibilidade de facer fronte á indixencia política, recuperar a vida digna e os atributos cívicos.
[editar] O que queda de Auschwitz. O arquivo e o testigo. Homo Sacer III
Nesta obra fala do problema das circunstancias históricas (materiais, técnicas, burocráticas, xurídicas...) nas que tivo lugar o exterminio dos xudeos pode considerarse hoxe suficientemente aclarado, grazas as investigacións, cada vez mellores a máis amplas, que se dan cita neste ámbito. Pero a situación é moi distinta polo que fai o ó significado ético e político do exterminio e ata a propia compresión humana do sucedido; é dicir, no último caso un verdadeiro intento de comoprensión global, senón que carecemos incluso de algo que nos permita acercarnos ó sentido e ás razóns do comportamento dos verdugos e das súas vítimas, cuxas palabras no seguen parecendo, un misterio. Entre o querer comprender demasiado apurado de aqueles que dispoñen de explicacións para todo e a negativa a comprender dos sacralizadores a calquera precio, esta obra opta por un terceiro camiño; trata de escoitar as voces dos testigos, como a laguna do intestimoniable, a presenza sen rostro que todo testimonio contén necesariamente, a de aqueles que tocaron fondo, os musulmáns.
Así Auschwitz, xa no só se presenta como o campo da morte senón como o lugar dun experimento aínda impensado no que as características entre o humano e o inhumano se difuminan. Sometida a proba de Auschwitz, a enteira reflexión moral do noso tempo mostra a súa completa insuficiencia, e o que entre a súas ruínas aparece o perfil incerto dunha nova terra ética: a do testimonio. Remata a obra cunha cita de Bronislaw Goscinski onde aparecen unha serie de preguntas que falan dos musulmáns, onde se presentan como persoas sen dereitos e considerados cans vagabundos cuxa única salvación é o crematorio.
A figura intelectual de Agamben impónese a través do seus traballos de filosofía política, os seus numerosos libros e artículos testemuñan unha multiplicidade de intereses: a Lingüística, a Literatura medieval e renacentista, o Dereito, a Teoloxía e, en particular, a Estética. En cada un destes campos sabe combinar, xunto a una exquisita erudición, a contextualización filolóxica e histórica de textos e autores coa análise conceptual precisa e novedosa.
Agamben non abandona a reflexión lingüística como unha maneira de construir unha ontoloxía do presente. Infanzia e storia articula unha teoría da historia e da experiencia de base benjaminiana (Agamben é director, a partir de 1979, da edición italiana das obras completas de Benjamin), con profundos lazos coa teoría lingüística que lle é contemporánea (Emile Benveniste, sobre todo). Infancia e historia é un “ensaio sobre a destrucción da experiencia”.
Nas dúas obras anteriores de Agamben refléxanse dúas ideas principais:
No primeiro lugar, se hai un incremento do control político sobre as nosas vidas, este control xa non se desarrolla a través dos aparatos tradicionais de control e sometemento (a Xustiza, a policía, etc., que supoñen a existencia dos individuos en tanto ciudadáns) senón a través de mecanismos que despoxan previamente ós individuos de todo dereito ou etiqueta xurídica: a nutrición, os sistemas sanitarios (a mesma definición de “morte cerebral” é un dispositivo que fai dos corpos meros bancos de órganos), a eutanasia e o control da natalidade.
En segundo termo, existe un paradoxo xurídica que pode deixar ó suxeito dentro e fóra da lei ó mesmo tempo. Fóra da lei, deixa de ser un suxeito xurídico e transfórmase nunha mera existencia, unha “nuda vida”, tal e como os campos (de concentración e de exterminio) o demostran. Alí onde houbo existencia política habería agora nuda vida, que non sería senón a traducción moderna do homo sacer
[editar] Obras
- L'uomo senza contenuto, 1970. O home sen contido
- Stanze. La parola e il fantasma nella cultura occidentale, 1979 Estancias
- Infanzia e storia. Distruzione dell'esperienza e origine della storia, 1979
- Il linguaggio e la morte, 1982
- La fine del pensiero, 1982
- Idea della prosa, 1985
- La comunità che viene, 1990 A Comunidade que ven
- Bartleby, la formula della creazione, 1993 (con Gilles Deleuze)
- Homo sacer. Il potere sovrano e la nuda vita, 1995
- Mezzi senza fine. Note sulla politica, 1996
- Categorie italiane, 1996
- Image et mémoire, 1998
- Quel che resta di Auschwitz. L'archivio e il testimone, 1998
- Il tempo che resta, 2000
- L'aperto. L'uomo e l'animale, 2002
- L'ombre de l'amour, 2003 (con Valeria Piazza)
- Stato di Eccezione, 2003
- La potenza del pensiero. Saggi e conferenze, 2005
- Profanazioni, 2005
- Che cos'è un dispositivo?, 2006
- Ninfe, 2007
- Il regno e la gloria. Per una genealogia teologica dell'economia e del governo. Homo sacer. Vol 2/2, 2007
[editar] Véxase tamén
[editar] Bibliografía
-
- Agamben, Giorgio. Homo Sacer. El poder soberano y la nuda vida. 1998. Valencia: Pre-Textos. ISBN 84-8191-206-9.
- Lo que queda de Auschwitz
