Gatiña

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Gatiña
Genista anglica
Genista anglica
Clasificación científica
Reino: Plantae
División: Magnoliophyta
Clase: Magnoliopsida
Orde: Fabales
Familia: Fabaceae
Subfamilia: Faboideae
Tribo: Genisteae
Xénero: 'Genista'
Especie: ''G. anglica''
Nome binomial
''Genista anglica''
L.

A gatiña ou piorno espiñento[1] (Genista anglica) é un piorno (familia das fabáceas) que medra en Europa. En Galiza aparece no sur do país.

Ilustración

Descrición[editar | editar a fonte]

Mato espiñento (por iso tamén recibe o nome de toxo bravo), ergueito e con espiños moi magros de 1 a 2 cm de lonxitude. Flores amarelas duns 8 mm de lonxitude, en pequenos acios. Pode ter follas aparentemente simples ou a dos tallos estériles ás veces con 3 folliñas, case sentadas. Rosea dende o inverno e toda a primavera.[2]

Hábitat[editar | editar a fonte]

Medra en piorneiras e uceiras húmidas, prados enchoupados e lamazais en substratos acedos dende o piso inferior deica uns 2.000 m. Mestúrase acotío coa carroucha das brañas (Erica tetralix), alternando con brañas e lameiros de especies coma a herba das brañas (Nardus stricta) e o sedio (Molinia caerulea).

Distribución[editar | editar a fonte]

Oeste e centro de Europa (nas illas Británicas aparece en Cornualles, Gales e no leste de Escocia), Italia e noroeste de África. Na Península Ibérica está amplamente repartida sobre todo polo norte, centro e oeste, sende frecuente en Galiza. Nas montañas de Burgos, Soria, Palencia, León, Segovia, Ávila[3] e Guadalaxara.

Taxonomía[editar | editar a fonte]

Genista anglica foi descrita por Carl von Linné e publicado en Species Plantarum 2: 710. 1753.[4]

Etimoloxía

Genista: procede do latín vulgar genĕsta, que, á súa vez, deriva do nome latino clásico da planta genista, que dá nome ao xénero. Téñase en conta que o termo xesta (procedente de genista) é máis comunmente empregado en galego para se referir ás especies do xénero achegado Cytisus.Os reis e raíñas Plantagenet de Inglaterra tomaron o seu nome, planta Genesta ou plante genest, en alusión a unha historia que, cando Guillerme o Conqueridos se embarcou rumbo a Inglaterra, arrincou unha planta que se mantiña firme, tenazmente, a unha rocha e meteuna no seu casco como símbolo de que el tamén sería tenaz na súa arriscada tarefa. A planta foi a chamada planta genista en latín. Porén Guillerme o Conqueridor chegou moito anttes dos Plantagenet e en realidade foi Godofredo de Anjou quen foi alcumado o Plantagenet, porque levaba un ramo de flores amarelas de xesta no seu casco coma unha insignia (genêt é o nome en francés da xesta), e foi o seu fillo, Henrique II, o que se converteu no primeiro rei Plantagenet. Outras explicacións históricas son que Geoffrey plantou este arbusto coma unha cuberta de caza ou que el usábaa para se zoscar a si mesmo. Non foi até que Ricardo de York, o pai dos dous reis Eduardo IV e Ricardo III, cando os membros desta familia adoptaron o nome de Plantagenet, e despois se aplicou retroactivamente aos descendentes de Godofredo I de Anjou como o nome dinástico.[5]

anglica: epíteto xeográfico que alude á súa localización en Inglaterra.[6]

Sinonimia
Citoloxía

Números cromosomáticos de Genista anglica (Fam. Leguminosae) e táxones infraespecificos: 2n=48[7][8]

Sinonimia
  • Telinaria anglica (L.) C.Presl in Abh. Königl. Böhm. Ges. Wiss. ser. 5 3: 566 (1845)
  • Listera anglica (L.) Fourr. in Ann. Soc. Linn. Lyon ser. 2 16: 357 (1868), nom. illeg.
  • Genista minor Lam., Fl. Franç. ed. 2 2: 615 (1795), nom. illeg.[8]
  • Genista ancistrocarpa Spach[9]

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. O nome piorno espiñento tamén se refire á especie Genista hystrix)
  2. López González, Ginés A.. Guía de los árboles y arbustos de la Península Ibérica e Baleares (3ª ed.). ISBN 10: 84-8476-312-9.
  3. Oria de Rueda, J.A.; Diez J. (2003). Guía de árboles y arbustos de Castilla y León (2ª ed.). ISBN 84-95018-46-2.
  4. "Gatiña". Tropicos.org. Missouri Botanical Garden. http://www.tropicos.org/Name/13019211.
  5. [http://www.calflora.net/botanicalnames/pageG.html En N
  6. En Epítetos Botánicos
  7. Contribuiçao para o conhecimento citotaxonómico das spermatophyta de Portugal. IX. Cruciferae Fernandes, A., M. F. Santos & M. Queirós. Bol. Soc. Brot. ser. 2 51: 137-186 (1977).
  8. 8,0 8,1 "Gatiña". Real Jardín Botánico: Flora Ibérica. http://www.floraiberica.es/v.2.0/PHP/cientificos2.php?gen=Genista&espe=anglica&infra=&autabre=L.&familia=Leguminosae. Consultado o 10 de decembro de 2010.
  9. [http://www.theplantlist.org/tpl/record/ild-8379 Gatiña en The Plant List
  • Species Plantarum 2:710. 1753
  • USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Germplasm Resources Information Network - (GRIN) [Data from 07-Oct-06]. [1]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Gatiña Modificar a ligazón no Wikidata
Wikispecies-logo.svg
Wikispecies posúe unha páxina sobre: Gatiña

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  1. Greuter, W. et al. (Eds.) (1989) Med-Checklist Vol. 4 (published)
  2. Heywood, V.H. & Ball, P.W. (1968) Leguminosae. In: Flora Europaea Vol. 2. ed. Tutin, T.G. et al.
  3. Linnaeus, C. von (1753) Sp. Pl.
  4. Polunin, O. & Smythles, B.E. (1973) Fls. of South-West Europe. Oxford Univ. Press
  5. Ross-Craig, S. (1954) Drawings of British Plants Part VII. Reprinted 1979, Vol 3.
  6. Polunin, O. (1969) Flowers of Europe.O.U.P.
  7. Stace, C. (1991) New Flora of the British Isles. Cambridge Univ. Press
  8. Chittenden, F.J. (1951) The RHS Dictionary of Gardening II. Oxford Univ. Press
  9. Maire, R. (Quezel, P., Ed.) (1987) Flore de l'Afrique du Nord, Vol. 16. Dicots. Leguminosae, part.
  10. Vicioso, C. (1953) Genisteas Espaniolas 1. Min. de Agric. Madrid No. 67
  11. Raynaud, C. (1979) Naturalia Monspel. Ser. Bot. 28: 1-52 Genista au Maroc.
  12. Dominguez, E. (1987) Pap. in Flora Vasc. de Andalucia Occ. Ketres, Barcelona