Froito

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
Froitos (cinorrodons) dunha roseira (peros de can)

En botánica, o froito é o órgano procedente da flor, ou de partes dela, que contén ás sementes ata que estas maduran e logo contribúe a ciscalas.[1] Desde un punto de vista ontoxenético, o froito é o ovario desenvolvido e maduro das plantas con flor. A parede do ovario se engrosa ao transformarse na parede do froito e denomínase pericarpo, cuxa función é protexer ás sementes. Con frecuencia participan tamén na formación do froito outras partes da flor ademais do ovario, por exemplo o cáliz ou o receptáculo.[2]

O froito é outra das adaptacións, conxuntamente coas flores, que contribuíu ao éxito evolutivo das anxiospermas. Así como as flores atraen insectos para que transporten pole, tamén moitos froitos tratan de atraer animais para que dispersen as súas sementes. Si un animal come un froito, moitas das sementes que este contén percorren o tracto dixestivo do animal sen sufrir dano, para despois caer nun lugar idóneo para a súa xerminación. Con todo, non todos os froitos dependen de ser comestibles para dispersarse. Outros, como os abrullos, dispersanse aferrándose ao pelaxe dos animais. Algúns forman estruturas aladas para poder dispersarse co vento, como os pradairos. A variedade de tipos de froitos que desenvolveron as anxiospermas a través da súa evolución permitiulles invadir e conquistar todos os hábitats terrestres posibles.[3][4]

Nas plantas ximnospermas e nas plantas sen flores non hai verdadeiros froitos, aínda que a certas estruturas reproductivas como os piñóns dos piñeiros, comúnmente tómeselles por froitos.[5]

Moitas plantas cultívanse porque dan certos froitos comestibeis e a miúdo fragantes, saborosos e apetecíbeis chamados froitas.[6]

O termo "froito"[editar | editar a fonte]

Non hai unha única terminoloxía que se adapte exactamente á enorme variedade dos froitos das plantas. A terminoloxía gastronómica para os froitos e a froita é inexacta, variando moito dunha lingua a outra, e non sendo totalmente equivalentes en cada caso, o que ofrece difícil solución. Porén, convén facer algunhas distincións:

  • Existe o termo pseudocarpo (froito falso), ou falsa froita, que se aplica ás veces a froitos como o figo (que é un froito múltiple e falso a un tempo) ou a unha estrutura vexetal que asemella a unha froita, pero que non provén dunha única flor ou varias flores.
  • Certas ximnospermas, como o teixo, teñen arilos carnosos que parecen froitos e algúns tipos de cimbros teñen conos carnosos e semellantes ás bagas.
  • O termo "froito" tamén ten sido usado inapropiadamente para nomear os conos femininos que conteñen as sementes de moitas coníferas.

Función[editar | editar a fonte]

Os froitos son a forma que teñen as plantas con flores ou anxiospermas de protexer e diseminar as súas sementes. Polo tanto, e a pesar da diversidade da orixe e do aspecto do froito, este cumpre tres funcións vitais para a reprodución da planta:

  • Conter e protexer a semente.
  • Atraer ós animais susceptibles de dispersar esas mesmas sementes.
  • Contribuír á dispersión da semente.

As dúas últimas funcións aquí sinaladas están intimamente ligadas, pois canto máis atractivo resulta o froito, máis probabilidades ten de atraer os animais que os comen e dispersan logo as súas sementes. Isto contribúe á reprodución selectiva daquelas plantas que produzan os mellores froitos e de aí que, polo xeral, os froitos sexan de cores vivas e atractivas, ou teñan aromas atraíntes.

Moitos froitos teñen ademais unha grande importancia económica como fonte de alimentación para o ser humano. Os froitos comestibles para o home son chamados comunmente froitas.

Estrutura: partes do froito[editar | editar a fonte]

Nun froito carnoso pódense observar as seguintes partes:

  • O pericarpo, que á súa vez, está subdividido en tres zonas ou capas:
  1. Epicarpo: é a parte máis externa, o que normalmente chamamos pel ou tona, casca ou codia.
  2. Mesocarpo: parte intermedia, coñecida como pulpa ou carne do froito. Está composta por tecidos que poden ser máis ou menos brandos e conter unha cantidade variable de auga, o que determinará que o froito sexa zumarento en maior ou menor medida. Estes tecidos vexetais son de tipo parenquimático, é dicir, que son de orixe moi primitiva: de feito, son un dos tipos de tecido máis primitivos que se poden atopar en calquera planta.
  3. Endocarpo: capa leñosa que constitúe a pel ou casca que recobre a semente.
  • Semente, constituída por dúas capas:
  1. Tegumento, que pode ser máis ou menos leñoso.
  2. Améndoa: órgano de reserva de nutrintes para o momento da xerminación da semente.

Formación[editar | editar a fonte]

O froito fórmase a partir da flor, unha vez polinizada e fecundada. A formación do froito resulta da transformación do pistilo tras a súa fecundación, ou ás veces incluso sen fecundación (nese caso, falamos de partenocarpia). Velaquí unha descrición máis concreta das transformacións sufridas pola flor:

  • A parede do ovario (a parte do pistilo que contén o óvulo) é a que se transforma na parede do froito, denominada pericarpio, cubrindo a semente.
  • A epiderme externa desta parede será o epicarpo, mentres que o parénquima dará lugar ó mesocarpo.
  • Finalmente, a epiderme interna formará o endocarpo. Dependendo das transformacións desta parede, obtéñense os diferentes tipos de froitos.

Nalgúns casos, o froito pode ter unha orixe máis complexa, resultando de:

  • Unha transformación doutras partes da flor, en particular, do receptáculo floral. Nese caso, fálase de falso froito. Os exemplos máis coñecidos de falso froito son a mazá ou o amorodo.
  • Ou ben da transformación de varias flores dunha inflorescencia. Un exemplo é o caso do froito da moreira, a amora, ou a piña.

Tipos de froito[editar | editar a fonte]

En botánica distínguense:

Os froitos carnosos[editar | editar a fonte]

Os froitos secos[editar | editar a fonte]

Froitos secos dehiscentes (que abren ó maduraren, liberando as sementes):

  1. Cápsula con dehiscencia por fendeduras (ou septicida) : cólquico, tabaco, xenciana.
  2. Cápsula xeradora de lóculos: tulipán, lirio, violeta.
  3. Sílicua, ou cápsula con dehiscencia paraplacentaria. Este é un froito característico das brassicáceas, que engloban especies como o repolo, a colza, a mostaza, o ravo ou o berro.
  4. Pixidio, tipo de cápsula con dehiscencia circular: pimpinela.
  5. Cápsula con dehiscencia apical: caravel, mapoula.

Froitos secos indehiscentes (que non abren):

Froitos agregados[editar | editar a fonte]

Infrutescencias[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Strassburger, E. 1994. Tratado de Botánica. 8.ª edición. Omega, Barcelona, 1088 p. ISBN 84-7102-990-1
  2. Esau, K. 1988. Anatomía de las plantas con semilla. Ed. Hemisferio Sur. ISBN 950-004-233-9
  3. Audesirk, T. G., B. E. Byers, H. J. Escalona García, R.L. Escalona García. 2003. Biología: la vida en la Tierra. Pearson Educación, ISBN 970-26-0370-6, 9789702603702, pag. 423.
  4. Dilcher, D. 2000. Colloquium Paper: Toward a new synthesis. Major evolutionary trends in the angiosperm fossil record. PNAS 97:7030-7036
  5. Roth, I. 1977. Fruits of Angiosperms. In: Encyclopedia of Plant Anatomy, XVI, 675 pages,. ISBN 978-3-443-14010-6.
  6. Sormani, M.I., De Francesco, V., Biondini, M. y González, C. El Fruto. Gabinete de Botánica del Colegio Nacional Buenos Aires, Universidad de Buenos Aires. Consultado o 10 de novembro de 2009.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]