Feve

Fachada traseira da Estación de Bilbao-Concordia

Estación de ferrocarril de FEVE en Santander

Tren de proximidade de FEVE en Mieres (Asturias)

Ferrocarril Santander - Liérganes

Ferrocarriles de Vía Estrecha (FEVE) era unha compañía pública de ferrocarril de España, que operaba nas comunidades de Galicia, Asturias, Cantabria, País Vasco, Castela e León e Rexión de Murcia sobre una importante rede de 1.250 km formada en 1965, recollendo a explotación dos distintos ferrocarrís de vía estreita en España, que ata devandito ano achábanse englobados na empresa tamén estatal EFE (Explotación de Ferrocarriles por el Estado). Ao longo da súa historia, FEVE chegou a posuír simultáneamente ferrocarrís de cinco largos de vía distintos: 1.435 mm, 1.062 mm, 1.000 mm, 915 mm e 750 mm.

A compañía desapareceu o 31 de decembro de 2012 debido á unificación dos operadores estatais de vía estreita e vía ancha. A infraestrutura foi transferida a Adif e a explotación dos trens a Renfe Operadora.

Historia

A rede de FEVE formábana as liñas das antigas compañías Sociedad General de Ferrocarriles Vasco-Asturiana, Ferrocarriles Económicos de Asturias, Ferrocarril de Langreo, Ferrocarril de Carreño, Ferrocarril Cantábrico, Ferrocarril Santander-Bilbao, Ferrocarril de La Robla, Ferrocarril Cartagena-Los Blancos, ademais do Ferrocarril Ferrol-Xixón, construído integramente polo Estado.

A liña de maior lonxitude que posuía a compañía ten 330 km, o coñecido Ferrocarril de La Robla. Orixinalmente ía de La Robla (León) a Bilbao e foi construída para facer chegar carbón da minería leonesa ata a siderurxia biscaíña. Debido ó peche dos altos fornos este tren perdeu o seu sentido e optouse por construír o ramal Matallana-León para darlle ó ferrocarril unha nova oportunidade de facer servizos rexionais entre León e Bilbao. Actualmente o tramo entre Matallana e La Robla non presta servizo de viaxeiros. É a máis longa de Europa de vía métrica, percorrendo a montaña oriental leonesa, o norte da provincia de Palencia, o sur de Cantabria e o norte da provincia de Burgos.

A principal liña de FEVE na Cornixa Cantábrica era a que conecta Ferrol con Bilbao a través das provincias de Cantabria, Asturias e Lugo. Así mesmo conectaban con esta liña xeral diversas liñas menores e ramais, onde prestaban servizo como norma xeral trens de proximidade. Estas liñas e ramais eran, en Asturias, as liñas Trubia - Mieres - Collanzo, Pravia - San Esteban, Xixón - Laviana, Xixón - Avilés - Cudillero e Ferrol - Xixón. En Cantabria existía un ramal que comunicaba Liérganes con Orejo, estación do tramo Bilbao - Santander. Tamén existían diversos ramais industriais que comunicaban a rede xeral de FEVE con cargadeiros de industrias particulares e portos marítimos.

FEVE tamén era titular da liña internacional Ponte Internacional/Nazioarteko Zubia (en Irún)-Hendaia, popularmente coñecida como "O Topo", aínda que a explotación estaba cedida a EuskoTren. En Asturias e Cantabria FEVE contaba cunha importante rede de liñas de proximidade. Ademais, posuía en Murcia a liña entre Cartagena e Los Nietos.

Nos últimos anos da súa existencia, unha parte significativa da rede fora transferida ás comunidades autónomas, que a xestionaban a través de empresas públicas:

• EuskoTren - opera no País Vasco.
• FGC - dá servizo á área metropolitana de Barcelona.
• FGV - opera na Comunidade Valenciana.
• SFM - opera dúas liñas en Mallorca.

FEVE estaba especializada en transporte de mercancías e rexional e de proximidade de pasaxeiros. O servizo estrela da compañía era o tren turístico de luxo Transcantábrico, que funciona desde 1982. Realiza o traxecto Santiago de Compostela (en autobús ata Ferrol)-Ferrol-Bilbao-León.

Supresión

En 2005 FEVE, ante o novo escenario ferroviario español protagonizado pola liberalización e a apertura á competencia (da que FEVE queda exenta inicialmente) aínda que teña a consideración de liña de interese xeral, o ente público emprende un plan estratéxico que marca as pautas para a empresa a medio prazo para iniciar o proceso de liberación ferroviario que obriga a Unión Europea. O plan fai fincapé na optimización dos recursos humanos e na especialización por sectores, polo que se crean as direccións-xerencias (similares ás UNs de Renfe Operadora), que se especializarán nos seus correspondentes mercados. O plan estratéxico ten como fin aumentar o índice de cobertura da empresa 12 puntos ata situalo no 45%, destacando a procura de ingresos mediante a captación de tráficos de tipo turístico e de novos clientes en mercancías, así como a súa consolidación en viaxeiros de trens de proximidade e rexionais.

O 20 de xullo de 2012, apróbase o Real Decreto-lei 22/2012, de 20 de xullo, polo cal FEVE queda extinguida o día 31 de decembro de 2012 e subrógase a Adif a infraestrutura e a Renfe Operadora a explotación dos trens. Desta forma unifícanse as redes nacionais de vía ancha e vía estreita.

Servizos

Servizos de proximidades

A maioría do tráfico de FEVE concentrábase en pasaxeiros de proximidades, sendo o núcleo con maior número de usuarios o de Asturias, mentres que as liñas con máis tráfico eran as correspondentes a Cantabria, con preto de 2 millóns de usuarios cada unha.

Ferrol

• F1: Ferrol-Ortigueira

Asturias

• F4: Xixón-Cudillero
• F5: Xixón-El Berrón-Laviana
• F6: Oviedo-El Berrón-Infiesto Apeadero
• F7: Oviedo-Trubia-San Esteban de Pravia
• F8: Baiña-Mieres-Collanzo
• F9: Xixón-Oviedo-Trubia

Santander

• S1: Santander-Cabezón de la Sal
• S2: Santander-Liérganes

Bilbao

• B1: Bilbao-Concordia - La Calzada

León

• L1: León-Cistierna-Guardo Apeadero

Cartagena

• C1: Cartagena-Los Nietos

Rexionais e interrexionais

• Galicia - Asturias.
  • R-1 Ferrol - Oviedo
  • R-1a Ferrol - Ribadeo
  • R-1b Oviedo - Navia

• Asturias - Cantabria.
  • R-2 Oviedo - Santander
  • R-2a Oviedo - Llanes

• Cantabria - País Vasco.
  • R-3 Santander - Bilbao-Concordia
  • R-3a Santander - Marrón
  • R-3b Bilbao-Concordia - Carranza

• Castela e León - País Vasco.
  • R-4 León - Bilbao-Concordia

Trens turísticos de luxo

• Transcantábrico

Tren turístico na estación de Liérganes (Cantabria)

Artigo principal: Transcantábrico.

Servizo turístico de luxo entre os meses de maio e outubro. Existen dúas circulacións, iniciando cada unha o seu percorrido en León e Ferrol respectivamente cada semana.
O percorrido ten unha duración dunha semana visitando os principais atractivos turísticos do norte peninsular.

• Tren Al Andalus
• Expreso de La Robla
• Trens Turísticos do Norte

Material rodante

Locomotoras

Modelo	Imaxe	N° de serie	Fabricante	Ano	Notas
Serie 1000		1021-1063	Alsthom, Levallois-Perret	1955	Algunhas transformadas en Serie 1900.
Serie 1100		1101-1121	Creusot - SECN, Sestao	anos 1950
Serie 1200		1201-1210	Batignolles - CAF, Beasain	años 1950	Adquiridas polo Ministerio de Obras Públicas para varias compañías de vía estreita, después usadas por FEVE.
Serie 1300		1318-1325	SECN, Sestao	1966	A 1322 está exposta en Cistierna. Vehículo de maniobras.
Serie 1500		1501-1510 1511-1515	General Electric, Eire Babcock & Wilcox, Sestao	1964 1974	Coñecidas como GECo. A 1514 vendida a Arxentina.
Serie 1600		1651-1660	M.T.M., Barcelona	1981	Baixo licenza Alsthom.
Serie 1900		1901-1917	FEVE, El Berrón CAF-Sunsundegui, Alsasua	2002	Reconstruidas a partir das Serie 1000.

NOTA: En negro, modelos que continúan en activo.

Automotores

Modelo	Imaxe	N° de serie	Fabricante	Ano	Notas
Serie 2400		2401-2479	MTM, Barcelona	1983	Adquiridos por FEVE para outras líñas. Varios vendidos a Costa Rica.
Serie 2600		2601-2624	CAF-Sunsundegui, Alsasua	1994	Fabricados a partir da reconstrución de unidades da serie 2300.
Serie 2700		2701-	CAF-Sunsundegui, Alsasua	2009	Modelo de nova construción. 23 unidades encargadas.
Serie 2900		2901-	CAF-Sunsundegui, Alsasua	2009	Modelo de nova construción. Derivado do 2700.

Unidades eléctricas

• Serie 3300 de FEVE (foron da Serie 3500)
• Serie 3500 de FEVE
• Serie 3600 de FEVE
• Serie 3800 de FEVE

Imaxes de estacións e apeadeiros en Galicia

• 

  Estación de Xuvia.

• 

  Estación de Xuvia.

• 

  Apeadeiro de Pedroso.

Véxase tamén

Ligazóns externas

• FEVE
• Estacións de Tren de España