Paquistán

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
اسلامی جمہوریۂ پاکستان
Islami Yamahuriat Pakistan
República Islámica de Paquistán
Bandeira de Paquistán Emblema de Paquistán
Bandeira Emblema
Lema: Iman, Aktad, Nizam (Urdú: «Fe, Unidade, Disciplina»")
Himno nacional: Pak sarzamin shad bad
 
Pakistan (orthographic projection).svg
 
Capital
 • Poboación
Islamabad
1.151.868 (2011)
Cidade máis poboada Karachi
Linguas oficiais
Urdú e inglés
Forma de goberno República Islámica / semipresidencialista
Mamnoon Hussain
Nawaz Sharif
Independencia
- Declarada
Do Reino Unido (Raj Británico)
14 de agosto de 1947
Superficie
 • Total
 • % auga
Fronteiras
Costas
Posto 34º
803.940 km²
n/d
3.621 km km
2.389 km km
Poboación
 • Total
 • Densidade
Posto 6º
197.361.691 (2011) [1].
n/d
PIB (nominal)
 • Total (2006)
 • PIB per cápita
Posto 45º
US$ 128.996 millóns
US$ 830 (2006)
PIB (PPA)
 • Total (2006)
 • PIB per cápita
Posto 26º
US$ 422.943 millóns
US$ 2.722 (2006)
IDH (2007) 0,551 (136º) – Medio
Moeda Rupia paquistaní
Xentilicio Paquistaní
Fuso horario UTC+5
Dominio de Internet .pk
Prefixo telefónico +92
Prefixo radiofónico APA-ASZ
Código ISO 586 / PAK / PK
Membro de: ONU, SAARC, OMT, OCE
Tódolos países do mundo

Paquistán (en urdú پاکستان) En-us-Pakistan.ogg En-us-Pakistan.ogg , e oficialmente República Islámica de Paquistán, (en urdú اسلامی جمہوریۂ پاكستان), é un estado de Asia Meridional. Cunha poboación de 180 millóns de habitantes, é o sexto país máis poboado do mundo. Ten unha área de 796.095 km2, o que o sitúa no número 36 en tamaño. Está localizado nunha rexión moi importante estratexicamente, cunha costa de 1046km ó longo do Mar Arábigo e do Golfo de Omán no sur. Limita coa India polo leste, con Afganistán polo norte o polo oeste, con Irán polo suroeste e con China polo nordeste. Está separado de Taxiquistán polo territorio afgán do Corredor de Wakhan.

O territorio do moderno Paquistán foi o fogar de varias culturas antigas, incluíndo a neolítica Mehrgarh e a civilización do val do Indo da Idade do Bronce. O territorio tivo varios reinos gobernados por pobos de diferentes crenzas e culturas, como hindús, persas, indogregos, islámicos, turco-mongois, afgáns e sikh. A área foi dominada por varios imperios e dinastías, como o Imperio Maurya da India, o Imperio Aqueménida persa, Alexandre o Grande, o Califato Omeia árabe, o Imperio Mongol, o Imperio Mogol, e Imperio Durrani, o Imperio Sikh e o Imperio Británico. Como resultado do Movemento de Paquistán liderado por Muhammad Ali Jinnah e da loita da India pola independencia, Paquistán acadou a independencia en 1947 como unha nación das rexións da India con maioría musulmá. Inicialmente un dominio, Paquistán adoptou unha nova constitución en 1956, converténdose nunha República Islámica. A guerra civil de 1971 debeu na secesión do leste do país nun novo país, Bangladesh.

Paquistán é unha república parlamentaria federal que consta de catro provincias e catro territorios federais. É un país etnica e lingüisticamente diverso, que tamén posúe unha gran diversidade na súa xeografía e fauna. É unha potencial media e rexional,[2][3] e posúe a sétima maior forza armada do mundo e armas nucleares, sendo a única nación do mundo musulmán, e a segunda de Asia Meridional, con esa clase de armas. A súa historia despois da independencia está caracterizada por períodos de goberno militar, inestabilidade política e conflitos coa veciña India. O país enfróntase a problemas como a sobrepoboación, o terrorismo, a pobreza, o analfabetismo e a corrupción. É un membro fundador da Organización da Conferencia Islámica e é membro das Nacións Unidas, da Commonwealth de Nacións, dos Próximos once, da SAARC e da OCE.

Etimoloxía[editar | editar a fonte]

O nome Pakistan significa literalmente "Terra dos puros" en urdú e persa. Foi acuñado en 1933 como un acrónimo (Pakstan) ideado por Choudhry Rahmat Ali, un activista do Movemento de Paquistán.[4] Está formado a partir das iniciais das rexións do país: Punjab, Afgania, Kashmir (Caxemira en galego), o Sind e o Baluchistán.[5][6][7] A letra i foi incorporada para facer máis doada a pronunciación e dotar do seu significado ó nome.[8]

Historia[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Historia de Paquistán.

A historia de Paquistán, que no período que precede a fundación da nación en 1947, é compartida por Afganistán, India e Irán, pódese datar ata os comezos da vida humana no sur de Asia.

Efixie de pedra dun rei sacerdote, atopada en Mohenjo-Daro e exposta no Museo nacional de Paquistán, en Karachi.

A rexión actual de Paquistán serviu como terra fértil para algunhas das máis importantes civilizacións do sur de Asia e como porta de entrada do subcontinente a Oriente medio e Asia Central. Paquistán é fogar dalgúns dos máis importantes sitios arqueolóxicos, incluíndo os restos máis antigos de homínidos do Paleolítico no sur de Asia, localizados no val do río Soan. Localizada na primeira ruta de migración costeira do homo sapiens ó saír de África, a rexión foi habitada dende moi cedo por humanos modernos.

Os vindeiros séculos viron á rexión absorber moitas influencias doutras culturas, cuxas representacións pódense atopar no lugar de Taksila, representando o período budista, o sitio greco-budista de Takht-i-Bahi, os monumentos islámicos-sindhi de Thatta, pertencentes ó século XIV, e os monumentos mogois construidos no século XVII no forte Lahore. Dende o s. XVIII, a rexión foi dominada pola Compañía Británica das Indias Orientais, dando como resultado 90 anos de continuo dominio británico, e rematando coa creación de Paquistán en 1947, a través dos esforzos, do poeta nacional Allama Iqbal e o fundador do país, Muhammad Ali Jinnah. Dende entón, experimentou gobernos democráticos e militares, dando como resultado períodos dun importante crecemento económico e militar e tamén outros de inestabilidade; deste último o máis significativo foi o que resultou na secesión, en 1971, do leste de Paquistán, que se convertería en Bangladesh.

División administrativa[editar | editar a fonte]

O Paquistán está organizado administrativamente en 4 provincias, 3 territorios federais e un estado autónomo.

  • Provincias:
  • Territorios:
  • Estado autónomo:
  • Caxemira Libre (en caxemiro Azad Kashmir ou Azad Jammu aur Kashmir (AJK))


Bandeira Entidade Nome en
Urdú
Capital Área Poboación Linguas Oficiais
Pk baluchnatall.gif Baluchestán بلوچستان Queta 347.190 km² 10.247.362 (2008) baluche, urdú
Flag of Khyber Pakhtunkhwa.svg Provincia da Fronteira do Noroeste شمال مغربی سرحدی صوبہ Pexauar (Peshawar) 74.521 km² 20.215.000 (2008) Paxtún, urdú
Pk)punjab.gif Panxab پنجاب Lahore 205.344 km² 81.845.433 (2008) panxabés , urdú
Flag of Sindh.svg Sind سندھ Carachi (Karachi) 140.914 km² 46.378.000 (2008) sindés, urdú
Proposed Flag of Islamabad Capital Territory.svg Islamabad وفاقی دارالحکومت Islamabad 1.165,5 km² 955.629 (2008) inglés, urdú
Flag of Pakistan.svg Áreas tribais وفاقی قبائلی علاقہ جات Pexauar 27.220 km² 6.500.000 (2008) Paxtún, urdú
Flag of Azad Kashmir.svg Caxemira Libre آزاد کشمیر Muzafarabad (Muzaffarabad) 13.297 km² 4.567.982 (2008) caxemiro, urdú
Flag of Pakistan.svg Territorios do Norte شمالی علاقہ جات Guilguit (Gilgit) 72.496 km² 1.800.000 (2008) inglés, urdú

Evolución da división administrativa de Paquistán[editar | editar a fonte]

División Actual Antiga divisón administrativa
Provincia de Baluchestán
  • Provincia dos Comisionados Xefes do Baluchestán
  • Unión de Estados do Baluchestán
  • Enclave de Guadar/Gwadar
Provincia da Fronteira do Noroeste
  • Antiga provincia da Fronteira do Noroeste
  • Estados de Amb, Chitral, Dir e Swat
Provincia do Panxab
  • Antiga provincia do Panxab Occidental
  • Estado de Bahaualpur/Bahawalpur
Provincia de Sind
  • Antiga provincia de Sind
  • Estado de Cairpur/Khairpur
  • Antigo Territorio da Capital Federal
Territorio da Capital de Islamabad
  • 906 km² da antiga provincia do Panxab Occidental
Áreas do Norte (ou Áreas Setentrionais)
  • Axencia para o Guilguit / Gilgit
Áreas Tribais
  • 7 distritos da NWFP e 6 zonas fronteirizas
Caxemira Libre
  • 8 distritos do antigo Territorio do Norte

Xeografía[editar | editar a fonte]

Mapa de Paquistán.
Artigo principal: Xeografía de Paquistán.

Paquistán está situado no sur do continente asiático e linda ao noroeste con Afganistán, ao nordés coa China, ao leste coa India, ao oeste con Irán e ao sur co Océano Índico. O seu principal río é o Indo, o cal flúe por Punjab até desembocar no mar Arábigo. Contra o norte e o occidente do territorio localízase unha rexión montañosa, na cal están algúns dos cumes máis altos do mundo. O sueste paquistaní, especialmente cara á fronteira coa India, é unha rexión desértica.

Economía[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Economía de Paquistán.

Demografía[editar | editar a fonte]

Evolución da demografía entre 1961 e 2003 (cifra da FAO, 2005). Poboación en millóns de habitantes.

Relixión[editar | editar a fonte]

A mesquita nacional de Paquistán, Mesquita Faisal, construída en 1986 polo arquitecto turco Vedat Dalokay por conta do rei saudita Faisal bin Abdul-Aziz.

Paquistán é o segundo país islámico por poboación[9] e o segundo con máis poboación xiíta no mundo[10]. Arredor do 97% dos paquistanís son musulmáns, a maioría sunnitas, estimándose os xiítas entre o 5 e o 20%[11][12]. Un 2,3% son ahmaditas[13], que oficialmente non son considerados musulmáns desde a emenda constitucional de 1974.[14]. Hai tamén varias comunidades coranistas, que só aceptan o Corán rexeitando a Hadîth (tradición)[15][16]. A vilencia sectaria entre denominacións musulmáns aumentou nos últimos anos, con 400 mortos entre os xiítas só en 2012 pero tamén chamados á fin desa violencia e apelando á unidade entre xiítas e sunnitas contra ela[17][18]. Os ahmaditas son particularmente perseguidos, en especial desde a emenda constitucional de 1974 e mesmo en 1984 prohibíronlle denominar os seus templos como mesquitas[19]. En 2012 un 12% dos musulmáns paquistanís considerábanse só musulmáns, sen pertencer a ningunha denominación particular.[20]

O islam sincretizou nalgún grao as crenzas preislámicas, resultando nunha relixión con algunhas tradicións diferentes ás do mundo árabe[21]. O sufismo, unha tradición mística islámica ten unha longa historia no país e é moi popular, con dous santuarios de místicos sufís con longa tradición, os de Alí Hajweri en Lahore (ca. XII)[22] e Shahbaz Qalander en Sehwan.

Tras o islam as outras dúas grande relixións son o hinduísmo e o cristianismo con arredor de 2.800.000 de fieis cada unha en 2005.[23]. Tamén hai seguidores da Fe Bahá'í, uns 30.000, do sikhismo, budismo e zoroastrianismo, con arredor de 20.000 seguidores cada un[11] e uns poucos xainistas. A maioría dos cristiáns son descendentes de conversos das castas baixas hinduístas punxabís durante a época colonial británica, fóra do Punxab os cristiáns só teñen presenza nos centros urbanos. Unha excepción é a comunidade católica de Karachi que ten a súa orixe en emigrantes procedentes de Goa mais en támiles establecidos na cidade entre a na primeira metade do século XX.

Cultura e sociedade[editar | editar a fonte]

Artigo principal: Cultura de Paquistán.
Camión artíctico de Paquistán, un elemento único da cultura do país.

A sociedade paquistaní é moi xerárquica, con gran importancia das etiquetas culturais locais e os valores tradicionais islámicos que gobernan a vida persoal e política. A unidade familiar básica é a familia extensa,[24] malia que hai un crecemento cara as familias nucleares por razóns socioeconómicas.[25] O traxe tradicional tanto para homes como para mulleres é o Shalwar Kameez; os pantalóns e as camisolas son populares tamén entre os homes.[26] A clase media medrou ata os 35 millóns de habitantes, e a clase alta e media alta acadou os 17 millóns nas últimas décadas.[27] As festas de Paquistán, como o Eid ul-Fitr, Eid al-Adha e o Ramadán son relixiosas na súa orixe.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. "Pak population increased by 46.9% between 1998 and 2011". The Times of India. 29 de marzo de 2012. http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-29/pakistan/31253998_1_population-gilgit-baltistan-balochistan. Consultado o 7 de setembro de 2013.
  2. Barry Buzan (2004). The United States and the great powers: world politics in the twenty-first century. Polity. pp. 71, 99. ISBN 978-0-7456-3374-9. http://books.google.com/books?id=XvtS5hKg9jYC&pg=PR8. Consultado o 27 de decembro de 2011.
  3. Hussein Solomon. "South African Foreign Policy and Middle Power Leadership". http://wayback.archive.org/web/20020624231948/http://www.iss.co.za/Pubs/Monographs/No13/Solomon.html. Consultado o 27 de decembro de 2011.
  4. Choudhary Rahmat Ali (28 de xaneiro de 1933). "Now or never: Are we to live or perish for ever?". Columbia University. http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00islamlinks/txt_rahmatali_1933.html. Consultado o 4 de decembro de 2007.
  5. Choudhary Rahmat Ali (28 de xaneiro de 1933). "Now or Never. Are we to live or perish forever?". http://en.wikisource.org/wiki/Now_or_Never;_Are_We_to_Live_or_Perish_Forever%3F.
  6. S.M. Ikram (1 de xaneiro de 1995). Indian Muslims and partition of India. Atlantic Publishers & Dist. pp. 177–. ISBN 978-81-7156-374-6. http://books.google.com/books?id=7q9EubOYZmwC&pg=PA177. Consultado o 23 de decembro de 2011.
  7. Rahmat Ali. "Rahmat Ali ::Now or Never". The Pakistan National Movement. p. 2. http://www.chaudhryrahmatali.com/now%20or%20never/index.htm. Consultado o 14 de abril de 2011.
  8. Roderic H. Davidson (1960). "Where is the Middle East?". Foreign Affairs 38 (4): pp. 665–675. DOI:10.2307/20029452.
  9. Robert U. Ayres (1998). Turning Point: The End of the Growth Paradigm.. James & James publishers. p. 63. ISBN 1-85383-439-4.
  10. "Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population". Pew Research Center. outubro de 2009. Arquivado do orixinal o 27 de marzo de 2010. https://web.archive.org/web/20100327201319/http://pewforum.org/Muslim/Mapping-the-Global-Muslim-Population%286%29.aspx. Consultado o 9 de xuño de 2010.
  11. 11,0 11,1 "Pakistan — International Religious Freedom Report 2008". United States Department of State. 2008. http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2008/108505.htm. Consultado o 28 de agosto de 2010.
  12. "Field Listing :: Religions". The World Factbook. Central Intelligence Agency. 2010. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=Pakistan&countryCode=pk&regionCode=sas&#pk. Consultado o 24 de agosto de 2010.
  13. "Ahmadis of Pakistan". faqs.org. http://www.faqs.org/minorities/South-Asia/Ahmadis-of-Pakistan.html. Consultado o 24 de xullo de 2010.
  14. "International Religious Freedom Report 2008: Pakistan". US State Department. http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2008/108505.htm. Consultado o 24 de xuño de 2010.
  15. "South Asian Media Net". South Asian Free Media Association. Arquivado do orixinal o 18 de maio de 2011. https://web.archive.org/web/20110518210117/http://www.southasianmedia.net/profile/pakistan/pk_leadingpersonalities_literature.cfm#gap. Consultado o 31 de outubro de 2010.
  16. "Can Sufi Islam counter the Taleban?". BBC. 24 de febreiro de 2009. http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/7896943.stm. Consultado o 20 de maio de 2010.
  17. "2012 bloodiest year for Shias in Pakistan". AFP. 19 de febreiro 2013. http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5jURPF9QMucM4uQY2KbI9ou-ip-RA. Consultado o 16 de marzo de 2013.
  18. "Bomb kills four at Pakistan Shiite funeral: police". The Times of India. 17 de xaneiro de 2013. http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-01-17/pakistan/36393344_1_shias-bloodiest-year-ali-dayan-hasan. Consultado o 17 de xameiro de 2013.
  19. New Approaches to the Analysis of Jihadism: Online and Offline – Page 38, Rüdiger Lohlker – 2012
  20. Chapter 1: Religious Affiliation consultado o 4 de setembro de 2013
  21. Ishtiaq Ahmed (12 de agosto de 1999). "South Asia". Islam Outside the Arab World. Ingvar Svanberg, David Westerlund. pp. 201–222. ISBN 978-0700711246.
  22. Amer Morgahi (2011). "An emerging European Islam: The case of the Minhaj ul Quran in the Netherlands". Producing Islamic Knowledge: Transmission and Dissemination in Western Europe. Martin van Bruinessen, Stefano Allievi. p. 47. ISBN 978-0415355926. http://books.google.com.pk/books?id=WO-5e-HSdOoC&pg=PA47. Consultado o 30 de xullo de 2013.
  23. "Country Profile: Pakistan" (PDF). Library of Congress. 2005. pp. 2, 3, 6, 8. http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Pakistan.pdf. Consultado o 28 de decembro de 2011.
  24. "Pakistan- Language, Religion, Culture, Customs and Etiquette". Kwint Essential. http://www.kwintessential.co.uk/resources/global-etiquette/pakistan.html.
  25. Anwar Alam (2008). "Factors and Consequences of Nuclearization of Family at Hayatabad Phase-II, Peshawar". Sarhad J. Agric. (Department of Sociology and Anthropology, University of Peshawar) 24 (3). http://www.aup.edu.pk/sj_pdf/FACTORS%20AND%20CONSEQUENCES%20OF%20NUCLEARIZATION.pdf. Consultado o 21 de abril de 2012.
  26. Erro no código da cita: Etiqueta <ref> non válida; non se forneceu texto para as referencias de nome taxila
  27. Irfan Husain (17 de abril de 2010). "The rise of Mehran man". Dawn. Pakistan News. Arquivado do orixinal o 25 de novembro de 2010. https://web.archive.org/web/20101125011513/http://news.dawn.com/wps/wcm/connect/dawn-content-library/dawn/the-newspaper/columnists/irfan-husain-the-rise-of-mehran-man-740. Consultado o 25 de xullo de 2010.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Ahmed, Akbar (1997). Jinnah, Pakistan and Islamic Identity: The Search for Saladin. Routledge. ISBN 978-0-415-14966-2
  • Cohen, Stephen Philip (2006). The Idea of Pakistan. Brookings Institution Press ISBN 978-0-8157-1503-0
  • Lieven, Anatol (2012). Pakistan: A Hard Country. PublicAffairs. ISBN 978-1-61039-145-0
  • Malik, Hafeez (2006). The Encyclopedia of Pakistan. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-597735-6
  • Malik, Iftikhar (2005). Culture and Customs of Pakistan (Culture and Customs of Asia). Greenwood. ISBN 978-0-313-33126-8
  • McCartney, Matthew (2011). Pakistan – The Political Economy of Growth, Stagnation and the State, 1951–2009 Routledge. ISBN 978-0-415-57747-2
  • Raja, Masood Ashraf (2010) [1857–1947]. Constructing Pakistan: Foundational Texts and the Rise of Muslim National Identity. Oxford. ISBN 978-0-19-547811-2
  • Spear, Percival (2007). India, Pakistan and the West. Read Books Publishers. ISBN 1-4067-1215-9

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]