Darío Xohán Cabana

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Darío Xohán Cabana
Darío Xohan Cabana 3.jpg
Darío Xohán Cabana en 2010.
Datos persoais
Nacemento 19 de abril de 1952 (63 anos)
Lugar Roás (Cospeito) Galicia Galicia
Falecemento
Lugar
Soterrado {{{soterrado}}}
Soterrada {{{soterrada}}}
Residencia {{{residencia}}}
Nacionalidade {{{nacionalidade}}}
Cónxuxe
Fillos {{{fillos}}}
Relixión {{{relixión}}}
Actividade
Lingua {{{lingua}}}
Lingua Galego
Período {{{período}}}
Movemento {{{movemento}}}
Xéneros poesía, narrativa, literatura infanto-xuvenil, ensaio
Princ. obras {{{obras}}}
Alma mater {{{alma_mater}}}
Estudos {{{estudos}}}
Ocupación {{{ocupación}}}
Profesión {{{profesión}}}
Organización {{{organización}}}
Cargos {{{cargos}}}
Premios {{{premios}}}
[[Ficheiro:{{{sinatura}}}|centro|150px]]
{{{web}}}

{{{notas}}}

Darío Xohán Cabana Yanes, nado en Roás (Cospeito) o 19 de abril de 1952, é un escritor galego.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Fillo de labregos partidarios da Fronte Popular, criouse na ideoloxía comunista do seu pai, e desde 1968 milita na esquerda nacionalista. Na década de 1970 colaborou con Xosé María Álvarez Blázquez en Edicións Castrelos. Despois, nos 80 pasou un tempo en Corcubión e despois entrou a traballar mediante oposición como funcionario no concello de Lugo, onde segue na actualidade, Foi, antes, liberado sindical e garda municipal. É membro do Consello de Redacción de A Trabe de Ouro.

Cursou o Bacharelato en Lugo, e entre 1970 e 1975 traballou en Vigo con Xosé María Álvarez Blázquez en Edicións Castrelos. De volta en Lugo traballou como vendedor de libros a domicilio, e entre 1978 e 1982 estivo como liberado pola Central Sindical Nacionalista. Entre 1983 e 1987 traballou en Corcubión como garda municipal, e nese ano regresou a Lugo como funcionario do concello. Vive en Romeán.

Desde o 22 de abril de 2006 é académico da Real Academia Galega. O seu discurso de ingreso De Manuel María a Ferrín: a grande xeración, foi respondido por Xosé Luís Méndez Ferrín.

Casou en 1974 e ten unha filla e un fillo.

Obra[editar | editar a fonte]

Darío Xohán Cabana 2.jpg

Nos seus comezos publicou case exclusivamente poesía, e a partir de 1989 pasou a publicar principalmente narrativa. Colabora na prensa, e desde 1987 fai a diario a encrucillada en lingua galega de La Voz de Galicia.

Poesía[editar | editar a fonte]

  • Home e terra (Ed. Xistral, 1970).
  • Verbas a un irmao (Edición de autor, 1970).
  • Romanceiro da Terra Cha (Ed. Castrelos, 1973).
  • Elexía nunha escuridade mortal (Ed. Roi Xordo, 1974).
  • Mortos por que Galicia viva (Ed. Roi Xordo, 1974). Asinado co pseudónimo Daniel Méndez.
  • Ábrelle a porta ó día (Edicións do Castro, 1981).
  • A fraga amurallada. (Ed. Limbo, 1983).
  • VIII Fragmentos (Sotelo Blanco, 1987).
  • Amor e tempo liso (Sotelo Blanco, 1987).
  • Cantigas de amor vilao (Galaxia, 1987).
  • Patria do mar (Ir Indo, 1989).
  • Antoloxía poética (Diario 16 de Galicia, 1992).
  • Recolleita (El Correo Gallego, 1992)
  • Cinco lendas (Deputación de Lugo, 1993).
  • Canta de cerca a morte (Galaxia, 1994).
  • Vinte cadernos: Poemas 1969-2002 (Xerais, 2003).
  • Cabalgada na brétema (Galaxia, 2006).

Narrativa[editar | editar a fonte]

  • Noticias dunha aldea (Castrelos, 1973).
  • Galván en Saor (Xerais, 1989).
  • Fortunato de Trasmundi (Xerais, 1990)
  • Libro dos moradores (Ir Indo, 1990).
  • Cándido Branco e o Cabaleiro Negro (Xerais, 1992).
  • Vidas senlleiras (Xerais, 1992).
  • Cerco de ferro (Nigra, 1994).
  • O cervo na torre (Xerais, 1994).
  • Morte de rei (Xerais, 1996).
  • Mitos e memorias (Xerais, 2003).
  • A chegada a Lugo do primeiro tren (Concello de Lugo, 2005).

Literatura infanto-xuvenil[editar | editar a fonte]

  • As aventuras de Breogán Folgueira (Xerais, 1990).
  • Chirlo merlo na figueira (Sotelo Blanco, 1990).
  • O avión de Cangas (Xerais, 1992).
  • As viaxes do principe azul (Galaxia, 1993).
  • O milagre das estrelas (Xerais, 1993).
  • O castrón de ouro (Edicións S. M., 1994).
  • Chucho Cacho (Xerais, 1994).
  • Inés e a cadela sabia (Edebé-Rodeira, 2000).
  • Dende o Himalaia a Ceilán (Galaxia, 2004).

Ensaio[editar | editar a fonte]

Tradución[editar | editar a fonte]

A partir de 1984 adicouse á tradución de poesía da lingua italiana, respectando a métrica e a rima orixinal. Recibiu o Premio Otero Pedrayo e a Medalla de Ouro do Concello de Florencia pola tradución da obra A Divina Comedia de Dante. A tradución da Vida Nova recibiu o premio Ramón Cabanillas.

Obras colectivas[editar | editar a fonte]

Texto de Darío X. Cabana nunha xardieira en Vilalba.
  • Os novísimos da poesía galega (Akal, 1973).
  • I Festival de Poesía no Condado (S. C. D. Condado, 1981).
  • II Festival da Poesía do Condado (S. C. D. Condado, 1982).
  • III Festival da Poesía no Condado (S. C. D. Condado, 1983).
  • O quiquiriquí e outras narracións (Edicións do Castro, 1983).
  • IV Festival da Poesía no Condado (S. C. D. Condado, 1984).
  • Escolma de poesía galega (1976-1984) (1984, Sotelo Blanco).
  • Os escritores lucenses arredor de Ánxel Fole (Concello de Lugo, 1986).
  • VI Festival da Poesía no Condado (S. C. D. Condado, 1986).
  • VII Festival da Poesia no Condado (S. C. D. Condado, 1987).
  • VIII Festival da Poesia no Condado. Escolma Poética (S. C. D. Condado, 1988).
  • Sede central. 1 (Clube Cultural Adiante, 1988).
  • X Festival da Poesia no Condado. Escolma Poética (S. C. D. Condado, 1990).
  • XI Festival da Poesia no Condado (S. C. D. Condado, 1991).
  • Contos da xustiza (Ir Indo, 1991).
  • XIII Festival da Poesia no Condado (S. C. D. Condado, 1993).
  • Aí está o conto (Xunta de Galicia, 1993).
  • Desde mil novecentos trinta e seis: homenaxe da poesía e da plástica galega aos que loitaron pola liberdade (Edicións do Castro, 1995).
  • O Mundo de Fiz: Escolma da poesía de Fiz Vergara Vilariño, (Citania de Publicacións, 1995). Coeditor con Xavier Rodríguez Barrio.
  • Relato contemporáneo (Xerais, 1995).
  • Unha liña no ceo (58 narradores galegos 1979-1996) (Xerais, 1996).
  • A poesía é o gran milagre do mundo (PEN Clube de Galicia, 2001).
  • Poetas e Narradores nas súas voces (Vol. I) (Consello da Cultura Galega, 2001).
  • Intifada. Ofrenda dos poetas galegos a Palestina (Fundación Araguaney, 2003).
  • Narradio. 56 historias no ar (Xerais, 2003).
  • Negra sombra. Intervención poética contra a marea negra (Espiral Maior, 2003).
  • Xuro que nunca volverei pasar fame: poesía escarlata (Difusora, 2003).
  • 23 poetas cantan a don Antonio Machado (Hipocampo, 2004).
  • Cartafol poético para Alexandre Bóveda (Espiral Maior, 2006).
  • De Manuel María a Ferrín: a grande xeración (Real Academia Galega, 2006). Con Xosé Luís Méndez Ferrín.
  • Poemas pola memoria (1936-2006) (Xunta de Galicia, 2006).
  • Volverlles a palabra. Homenaxe aos represaliados do franquismo (Difusora, 2006).
  • Poemas coruñeses: antoloxía de textos poéticos dos séculos XIX e XX sobre a Coruña (Espiral Maior, 2008).
  • Marcos Valcárcel. O valor da xenerosidade (Difusora, 2009).
  • En defensa do Poleiro. A voz dos escritores galegos en Celanova (Toxosoutos, 2010).
  • Tamén navegar (Toxosoutos, 2011).
  • Urbano. Homenaxe a Urbano Lugrís (A Nave das Ideas, 2011).
  • Cartafol de soños, homenaxe a Celso Emilio Ferreiro no seu centenario (1912-2012) (2012).
  • Dez anos de poesía nas Pontes (2013, Galebook).
  • Versos no Olimpo. O Monte Pindo na poesía galega (2013, Toxosoutos).

Premios[editar | editar a fonte]

  • Premio de Poesía Cidade de Ourense en 1982, por A fraga amurallada.
  • Premio Celso Emilio Ferreiro do Concello de Santiago no 1983, por Patria do mar.
  • Premio de Poesía Cidade de Ourense en 1986, por VIII fragmentos.
  • Premio Celso Emilio Ferreiro no 1986, por Amor e tempo liso.
  • Premio Xerais de novela en 1989, por Galván en Saor.
  • Medalla de ouro do concello de Florencia (Italia) en 1991, pola súa tradución do Cancioneiro e a Divina Comedia.
  • Premio Cidade de Lugo en 1992, por Vidas senlleiras.
  • Premio Barco de Vapor en 1993, por O castrón de ouro.
  • Premio de poesía Martín Codax en 1994, por Canta de cerca a morte.
  • Premio Xerais de novela en 1994, por O cervo na torre.
  • Premio da AELG á mellor obra traducida no 2012, por Cancioneiro, seguido das Rimas dispersas, de Francesco Petrarca.
  • Premio Lois Tobío da Asociación Galega de Editores ao mellor libro traducido de 2014, por As floriñas de San Francisco.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Darío Xohán Cabana