Dama (xadrez)

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png
Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg Chess qdd45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg
Chess d45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg
Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg
Chess d45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg
Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg
Chess d45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg
Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg
Chess d45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess qll45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg
Chess zver 26.png
Chess zhor 26.png
Dama. Posicións iniciais das damas.

A Dama, tamén coñecida popularmente como Raíña (♕ ♛), é a peza máis poderosa no xogo de xadrez debido á amplitude de movementos que pode chegar a realizar. Cada xogador comeza o xogo cunha soa Dama, colocada no centro da correspondente primeira fila á beira do seu Rei. Os principiantes intercambian a miúdo accidentalmente a colocación da Dama e o Rei, polo que se creou a seguinte regra mnemónica: "a Dama na súa cor". Significa que a Dama branca comeza nunha casa branca, e a Dama negra nunha casa negra. Na notación alxébrica do xadrez, a Dama branca comeza en d1 e a Dama negra en d8.

Historia[editar | editar a fonte]

No shatranj, antepasado histórico do xadrez, a peza antecesora da Dama, chamada Fers ou Visir, era moito máis débil que a súa colega actual, pois os seus movementos eran similares aos do Rei.

O seu movemento moderno presentouse no século XV en Europa. Segundo Vladimir Vukovic, "a tendencia xeral a outorgar un desprazamento máis dinámico ás pezas reflicte a animación crecente dos movementos sociais na Europa da Idade Media cara adiante". Outros autores apuntaron posibles coincidencias entre a actividade guerreira de mulleres como Xoana de Arco e Isabel a Católica e o incremento da importancia desta peza no xogo.

Movementos e xogo[editar | editar a fonte]

Chess zhor 26.png
Chess zver 26.png
Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg Chess xxd45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg Chess xxd45.svg
Chess xxd45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess xxl45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg Chess xxd45.svg Chess l45.svg
Chess l45.svg Chess xxd45.svg Chess l45.svg Chess xxd45.svg Chess l45.svg Chess xxd45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg
Chess d45.svg Chess l45.svg Chess xxd45.svg Chess xxl45.svg Chess xxd45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg
Chess xxl45.svg Chess xxd45.svg Chess xxl45.svg Chess qld45.svg Chess xxl45.svg Chess xxd45.svg Chess xxl45.svg Chess xxd45.svg
Chess d45.svg Chess l45.svg Chess xxd45.svg Chess xxl45.svg Chess xxd45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg
Chess l45.svg Chess xxd45.svg Chess l45.svg Chess xxd45.svg Chess l45.svg Chess xxd45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg
Chess xxd45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess xxl45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg Chess xxd45.svg Chess l45.svg
Chess zver 26.png
Chess zhor 26.png
Movementos posibles da peza Dama.

A Dama pode ser movida nunha liña recta verticalmente, horizontalmente, ou diagonalmente, calquera número de cadrados vacantes segundo se demostra no diagrama de o lado, combinando así os movementos da torre e do bispo.

Esta peza é polo común algo máis poderosa que a combinación de Torre e Bispo, mentres que é levemente menos capaz que dúas Torres xuntas. Debido a que é máis valiosa que calquera outra peza, case sempre se cae en desvantaxe ó trocala por outra que non sexa a Dama inimiga, a menos que o facelo conduza a unha posición onde o rei pode ser obxecto de xaque mate.

A Dama está ás súas anchas cando o taboleiro está aberto, cando o rei inimigo está pobremente defendido, ou cando hai pezas frouxas ou voando, é dicir, sen defensa, no campo inimigo. Debido ao seu rango e á súa capacidade de moverse en máis dunha dirección, está ben equipada para executar ataques dobres, nos que se ameaza capturar (ou se dá xaque, se se trata do Rei) a dúas pezas indefensas á vez.

Os principiantes a miúdo buscan sacar a Dama canto antes, nas esperanzas de pillar a posición inimiga e ata de lograr un xaque mate rápido. Aínda que eficaz contra outros novatos, esta estratexia é xeralmente errónea contra xogadores experimentados. Sen outras pezas de soporte, un ataque da Dama pode facilmente ser rexeitado. Por outra banda, dado que esta é demasiado valiosa como para ser intercambiada por outra peza, un defensor hábil pode a miúdo gañar tempo e espazo ameazando a unha Dama exposta e forzándoa a retirarse.

Segundo algúns autores, a eliminación das Damas marca a miúdo a transición do medio xogo ao final. Despois de que as Damas e algunhas outras pezas capturáronse, os Reis, ao estar máis seguros, poden participar máis activamente nos acontecementos, e o foco do xogo cambia a unha loita para promocionar algún peón, xeralmente a unha nova Dama. Con todo, non é necesario perder á dama antes de gañar unha nova por promoción. É así teoricamente é posible, aínda que improbable, que un xogador teña nove Damas ao mesmo tempo.